NGÀY 24 THÁNG GIÊNG
THÁNH PHANXICÔ SALÊ GIÁM MỤC TIẾN SĨ
Lễ nhớ

Thánh Phanxicô Salê (1567-1622) sinh tại Thorens, thuộc miền Savoy (nước Pháp) là một chiến sĩ hăng say chống lại bè rối Calvin. Thánh nhân là giám mục Geneva. Ngài đã cùng thánh nữ Frances Fremyot de Chantal sáng lập dòng Thăm Viếng. Thánh nhân viết quyển Dẫn Vào Đời Sống Đạo Đức, một tác phẩm kinh điển về việc linh hướng. Ngài qua đời tại Lyons và được tôn phong hiển thánh vào năm 1655. Năm 1877, Đức Pius IX đã tôn phong ngài lên bậc Tiến Sĩ Hội Thánh. Đức Pius XI đã đặt ngài làm bổn mạng giới nhà báo và văn sĩ.

11.1 Nhân đức thân ái.

Trọn cuộc đời mục tử, thánh Phanxicô Salê đã không ngừng nỗ lực để giữ các tín hữu của ngài trung thành với Tòa Thánh Roma. Trong cương vị một giám mục, thánh nhân là tấm gương sáng chói cho các giáo sĩ và giáo dân thuộc quyền. Thánh Phanxicô Salê đã đem đến cho các linh hồn một giáo lý lành mạnh, qua việc rao giảng và trước tác không mệt mỏi của ngài.

Phụng vụ thánh lễ hôm nay khuyến khích chúng ta hãy nài xin Chúa giúp chúng ta biết noi gương thánh Phanxicô Salê trong lòng mến và phục vụ; để cùng được chia sẻ phúc vinh quang với ngài trên thiên đàng.1 Vì thế, chúng ta hãy chiêm ngắm hai nhân đức thân ái và hiền từ là những nhân đức rất nổi bật trong cuộc đời thánh thiện của vị giám mục thành Geneva. Thánh nhân biết cách đứng vững trong chân lý, nhưng vẫn duy trì được sự thân ái với những người không cùng niềm tin.

Chính những nhân đức này làm cho đời sống xã hội trở nên dễ chịu. Theo lời thánh Phanxicô Salê… Hiền từ, điều độ, liêm chính, và khiêm nhượng là những nhân đức phải nổi bật trong mọi hành động trong đời sống chúng ta… Trong tay chúng ta luôn luôn phải có tràn đầy những nhân đức này, bởi vì chúng ta phải sử dụng đến chúng gần như thường xuyên.2 Những nhân đức này không thể thiếu trong công cuộc tông đồ, đời sống gia đình, và mọi tương quan thân hữu.

Mỗi ngày chúng ta đều gặp đủ loại người trong công việc, ngoài đường xá, qua những người bạn và thân nhân. Việc chúng ta phấn đấu sống thân ái với mọi người là một việc đẹp lòng Chúa. Thánh Thomas Aquinas nói rằng, Chúng ta cần phải nỗ lực đặc biệt để lưu tâm đến những tương quan với tha nhân, trong lời nói cũng như việc làm.3 Thách đố căn bản đối với chúng ta là phải thực hiện những hy sinh cần thiết để làm cho đời sống trở nên đáng yêu cho mọi người chung quanh. Như vậy, chúng ta sẽ giúp tha nhân đạt đến quê hương thiên đàng. Chắc chắn, các nhân đức này hoàn toàn đối nghịch với lối sống vị kỷ. Cuộc đối thoại của chúng ta phải nồng ấm và biết tôn trọng, nhất là đối với những người sống và làm việc chung với chúng ta. Thánh Phanxicô Salê đã cảnh báo, Những ai ở nơi công cộng giống như thiên thần, nhưng ở gia đình thì lại giống như ma quỉ là những người thất bại thảm hại về mặt này.4 Nhân đức thân ái mở ra những cánh cửa cho tình thân hữu và công cuộc tông đồ.

11.2 Các nhân đức xã hội cần thiết cho công cuộc tông đồ.

Để có thể sống thân ái, chúng ta cần rất nhiều nhân đức. Thánh Phanxicô Salê đã nêu lên rất nhiều tấm gương về các nhân đức này, trong đời sống cũng như trong sách vở của ngài. Các nhân đức này tuy không lôi cuốn sự chú ý, nhưng là nền tảng cho việc thực thi đức bác ái và công cuộc tông đồ. Các nhân đức này gồm: thận trọng, qua đó, chúng ta thẩm định tha nhân và các việc của họ với sự tôn trọng và tế nhị; nhẫn nhục với các khuyết điểm và sai lỗi của tha nhân; tử tế trong lời nói và cách cư xử; biết ơn và tôn trọng người khác. Người tín hữu nên biến tất cả những biểu hiện của các nhân đức nhân bản này thành những hành vi nhân đức siêu nhiên. Điều gì được thực hiện vì yêu thương tha nhân cũng kể như được thực hiện vì yêu mến Thiên Chúa, đặc biệt hãy quan tâm đến các trẻ em.

Thánh Phanxicô Salê đã dạy đức khiêm nhượng là điều không thể thiếu được nếu chúng ta muốn sống hòa hợp với tha nhân. Khiêm nhượng không những là bác ái, mà còn là dịu hiền. Đức ái là khiêm nhượng tỏ ra bên ngoài. Khiêm nhượng là đức ái ở bên trong.5 Cả hai nhân đức này liên hệ mật thiết với nhau. Nếu cố gắng sống khiêm nhượng, chúng ta sẽ biết tôn trọng hình ảnh Thiên Chúa nơi mỗi người và từng người.6

Tôn trọng là đề cao, là nhận thức giá trị chân thực của tha nhân. Chữ tôn trọng phát xuất từ La ngữ là respectus nghĩa là nhìn nhận đúng.7 Nếu chúng ta muốn sống hòa thuận với tha nhân, chúng ta phải tôn trọng họ, vì họ là những con người. Chúng ta cũng phải tôn trọng các điều tốt lành Thiên Chúa đã tạo dựng để mưu ích cho nhân loại. Tôn trọng trật tự tự nhiên là tôn vinh Thiên Chúa. Tôn trọng là điều kiện tiên quyết để thăng tiến cá nhân và xã hội. Không có sự tôn trọng lẫn nhau, việc sữa chữa huynh đệ và hướng dẫn hầu như không thể thực hiện được.
Điều thú vị là các thánh sử nhiều lần đã đề cập đến ánh nhìn đầy yêu thương của Chúa. Các ngài cho chúng ta biết Chúa Giêsu đã trìu ái nhìn người thanh niên giàu có muốn nên trọn lành. Chúa quan sát bà góa đã dâng cúng vào Đền Thờ tất cả những gì bà có. Chúa cũng ưu ái nhìn ông Giakêu đang ngồi trên cây. Chúa nhìn mọi người với sự trân trọng, người khỏe mạnh, người yếu bệnh, người trẻ, người già, người hành khất, người tội lỗi. Đó là cách sống mà chúng ta phải noi theo. Chúng ta hãy nhìn tha nhân như Chúa nhìn họ – với sự cảm thông, thân tình, và niềm nở. Nơi những người không có gì hấp dẫn trên phương diện tự nhiên, chúng ta phải coi họ là những linh hồn đã được cứu chuộc bằng giá Máu Chúa Kitô, những linh hồn thuộc về Nhiệm Thể Chúa Kitô, những linh hồn biết đâu gần gũi với Thánh Tâm Chúa hơn chúng ta. Điều rất thường xảy ra là chúng ta sống nhiều năm bên những linh hồn rất lành thánh mà chúng ta không nhận ra.8 Chúng ta hãy nhìn chung quanh và nhìn những người chúng ta gặp gỡ hằng ngày trong gia đình, tại công sở, cộng đoàn, v.v…. Chúng ta hãy xét xem chúng ta có nhìn họ bằng ánh mắt của Chúa Kitô hay chưa.

11.3 Tôn trọng tha nhân và giữ gìn vật dụng.

Thánh Phanxicô Salê nhấn mạnh chúng ta phải thẳng thừng với điều ác, nhưng đồng thời phải lịch thiệp hết sức với người chung quanh.9 Thánh nhân đã thực hiện lời khuyến cáo ấy trong việc không ngừng nỗ lực đem những người bè Calvin trở về với đức tin. Thánh nhân thực hiện công cuộc tông đồ ấy trong một thời điểm lịch sử có những vết thương chia rẽ rất nhạy cảm. Điển hình lần theo lời yêu cầu của Đức Thánh Cha, ngài đã đến thăm viếng một thần học gia nổi tiếng phái Calvin. Thánh nhân đã thân ái bắt chuyện với nhà tư tưởng. Ngài hỏi ông, Một người trong Giáo Hội Công Giáo có thể được cứu rỗi hay không? Sau một hồi suy nghĩ, nhà thần học xác nhận có thể. Như thế, cánh cửa trước kia dường như đã hoàn toàn bị đóng kín thì nay lại được mở ra.10

Sự cảm thông đưa chúng ta đến chỗ cởi mở với tha nhân, cảm thông những chiến đấu của họ, nhận ra những nhân đức và khiếm khuyết nơi họ. Nếu thực tâm muốn cảm thông với tha nhân, chúng ta sẽ có thể đi sâu vào tận tâm hồn của họ. Chúng ta sẽ tìm được những phẩm chất tốt lành nơi mỗi người. Thiếu sự cảm thông, chúng ta sẽ thấy mình sống thiên kiến, với những phán đoán ngặt nghèo, và tạo ra lắm bất hòa.

Chúa biết những nguyên nhân sâu xa phía sau cuộc sống của nhân loại. Người cảm thông và tha thứ. Một khi cảm thông với tha nhân, chúng ta mới có thể phục vụ họ. Chúng ta hãy nghĩ về trường hợp của người phụ nữ Samaria, người trộm lành, người phụ nữ bị bắt quả tang phạm tội ngoại tình, Phêrô khi chối Thầy, Tôma khi không tin Chúa phục sinh. Ắt hẳn còn nhiều trường hợp tương tự như thế trong suốt ba năm rao giảng của Chúa Kitô. Chúng ta hãy tưởng tượng tất cả những lần Chúa đã tha thứ, trong suốt chiều dài các thế kỷ.

Trong những năm cuối đời, thánh Phanxicô Salê đã viết một phúc trình về một sứ mạng đặc biệt Đức Thánh Cha đã giao phó cho ngài. Khi chúng con mới đến, miền này chỉ có khoảng một trăm tín hữu Công Giáo. Còn hôm nay, miền này chỉ còn một trăm người đạo rối.11 Trong ngày lễ kính thánh Phanxicô Salê, chúng ta hãy nài xin thánh nhân hãy cho chúng ta biết sống những nhân đức xã hội, đó là những yếu tố rất hữu ích trong công cuộc tông đồ. Lạy Chúa, Chúa đã ban cho thánh Phanxicô Salê tinh thần cảm thông để trở nên thân hữu với mọi người trên con đường đến với ơn cứu độ. Xin hướng dẫn chúng con theo gương sáng của thánh nhân để tỏ ra tình thương yêu dịu hiền của Chúa trong việc phục vụ anh chị em đồng loại chúng con.12