NGÀY 3 THÁNG BẢY
THÁNH THOMAS TÔNG ĐỒ
Lễ Kính

Thánh Thomas nổi danh về sự cứng lòng, không tin vào sự kiện Phục Sinh sau khi Chúa đã hiện ra với các Tông Đồ. Cuộc gặp gỡ sau đó cho chúng ta một cơ hội để củng cố niềm tin vào sự kiện lịch sử Chúa Kitô đã vinh thắng sự chết.

Các Phúc Âm cho chúng ta biết khá nhiều chi tiết về cuộc sống của thánh Thomas. Theo truyền tụng, chúng ta biết ngài đã giảng đạo tại Ấn Độ. Và hài cốt của của vị Tông Đồ có thời rất cứng lòng tin ấy đã được chuyển về Edessus vào ngày 3 tháng 7 trong thế kỷ VI, và từ đó, thánh nhân đã được tôn kính vào ngày này.

1. Sự vắng mặt của thánh Thomas.

Khi được hai người chị của Lazarus báo tin, Chúa Giêsu liền chuẩn bị trở về Judaea, nhưng nơi ấy, người Do Thái đang giăng bẫy chờ Người với tất cả mưu đồ và sự căm ghét của họ. Thomas đã nói với các Tông Đồ: Chúng ta hãy cùng đi để cùng chết với Ngài.1 Đó là những lời đầu tiên của thánh Thomas đã được thánh sử Gioan ghi lại. Quả vậy, Chúa đã biết ơn đón nhận thái độ can đảm và quảng đại ấy của thánh nhân.

Về sau, khi Chúa đang nói những lời tâm sự sau hết trong bữa Tiệc Ly, thánh Thomas đã nêu câu hỏi: Lạy Thầy, chúng con không biết Thầy đi đâu, làm sao chúng con biết đường đi? Để trả lời cho Thomas, Chúa Giêsu đã dùng một trong những định nghĩa tuyệt vời nhất về chính Người, những lời mà chúng ta vẫn thường suy niệm: Thầy là Đường, là Sự Thật, và là Sự Sống; không ai đến được với Cha mà không qua Thầy.2

Vào buổi chiều Chúa Nhật Phục Sinh, Chúa Giêsu đã hiện ra với các môn đệ khi các cửa phòng còn đóng kín, bởi vì thân xác của Người đã được vinh quang. Để đánh tan tất cả hoài nghi cho rằng Người chỉ là bóng ma, Chúa Giêsu tỏ cho các vị thấy bàn tay và cạnh sườn của Người. Các môn đệ đã tin Chúa Giêsu đang đứng trước mắt họ, và Người đã thực sự sống lại. Chúa Giêsu chào các ông hai lần theo tập tục người Do Thái, dùng lại chính cung cách Người vẫn dùng nhiều lần trong quá khứ. Mặc dù mới phần nào thừa nhận những điều vượt ngoài phạm vi kinh nghiệm và cách họ nhìn thấy sự kiện, nhưng các Tông Đồ không thể hoài nghi việc họ đã thực sự nhìn thấy đích thân và được nghe lời của Thầy Chí Thánh. Nhờ cuộc tiếp xúc đầy thân thiết và chân tình ấy, các Tông Đồ đã thắng vượt nỗi sợ hãi và xấu hổ vì đã bỏ trốn Thầy Chí Thánh giữa cơn ngặt nghèo. Chúa Giêsu đã phục hồi tình tương giao thân thiết giữa Người với các Tông Đồ như thế, và Người còn ban những quyền lực siêu nhiên cho các ngài.3 Tuy nhiên, khi ấy Thomas không ở chung với các Tông Đồ. Ngài là người duy nhất vắng mặt. Tại sao Thomas lại vắng mặt? Phải chăng chỉ là một sự trùng hợp ngẫu nhiên? Có thể là thánh sử Gioan, một người thường tường thuật rất chi tiết các sự kiện, đã cố ý không đề cập về việc Thomas, sau khi thấy Chúa Kitô chết trên thập giá, không những đã đau khổ như các Tông Đồ, nhưng có thể đã bỏ đi một mình vì thất vọng ê chề.4

Theo trình thuật của thánh Matthêu và thánh Marco, chúng ta biết Chúa Giêsu đã dặn các Tông Đồ hãy mau quay lại Galilê, nơi họ sẽ được gặp Người trong vinh quang. Vậy tại sao các ngài còn nấn ná thêm tám ngày nữa tại Jerusalem trong khi không có một lý do nào giữ chân họ lại đó? Có lẽ các ngài không muốn đi mà thiếu Thomas, và họ đã lập tức đi tìm. Bằng mọi cách, các ngài đã ráng sức thuyết phục Thomas tin rằng Thầy Chí Thánh một lần nữa lại đợi chờ họ tại bờ biển Tiberias. Sau cùng, các Tông Đồ cũng gặp Thomas, họ đã loan báo một niềm vui không sao dồn nén được: Chúng tôi đã nhìn thấy Chúa!5 Họ đã lặp đi lặp lại nhiều lần lời ấy với Thomas. Họ dùng mọi cách để cố thuyết phục Thomas trở lại với Chúa Kitô. Quả thật, Chúa Giêsu – Mục Tử tốt lành, luôn luôn đi tìm chúng ta, từng người chúng ta – ắt hẳn cũng chấp nhận sự trù trừ lần ấy. Thomas có lẽ cũng biết ơn tất cả các Tông Đồ đã không bỏ mặc ngài một mình lại Jerusalem, mặc dù ngài đã quá cố chấp! Đó là một bài học giúp cho chúng ta ngày nay biết xét lại tình thân và sức mạnh của chúng ta trong việc xử đối với anh chị em Kitô hữu, những người cũng như chúng ta, có những lúc đã rơi vào chỗ hoàn toàn chán nản và cô đơn. Chúng ta đừng bỏ rơi họ.

1.2 Thái độ hồ nghi của Thomas.

Con hãy đặt tay con vào đây, và xem những lỗ đinh. Đừng cứng lòng nữa, nhưng hãy tin.6

Thái độ chán nản và không tin của Thomas không dễ mà thắng vượt được. Khi các Tông Đồ xác quyết mạnh mẽ, thì Thomas vẫn ngoan cố: Trừ khi tôi nhìn thấy và thọc ngón tay vào những lỗ đinh trên tay Người, và trừ khi tôi xỏ bàn tay vào cạnh sườn Người, còn không thì tôi không tin.7 Những lời ấy nói lên một thái độ dứt khoát, cương quyết. Đó là một câu trả lời thẳng thừng trước sự quan tâm của các bạn hữu. Nhưng chắc chắn, niềm vui của các Tông Đồ đã mở ra cánh cửa hy vọng cho Thomas. Xem họ hân hoan biết bao! Vì lý do ấy, Thomas đã trở lại với các Tông Đồ. Sự cứng lòng bướng bỉnh của Thomas hoàn toàn tương phản với thái độ quảng đại và tình yêu thương vô biên của Chúa Giêsu dành cho mỗi người. Chúa không muốn để cho một ai thuộc về Người phải hư mất: Chúa đã cầu nguyện cho các môn đệ của Người trong bữa Tiệc Ly và lời cầu nguyện của Người luôn luôn hiệu quả.8 Chính Chúa đã đích thân can thiệp và hiện đến cùng Thomas. Thánh Gioan kể lại: Tám ngày sau, các môn đệ lại tụ họp nhau trong nhà, và Thomas cùng ở với họ. Ít ra các môn đệ cũng đã thành công trong việc gắng giữ Thomas lại với họ. Khi các cửa còn đóng kín, Chúa Giêsu hiện đến và đứng giữa họ. Người phán, ‘Bình an cho các con.’ Rồi Chúa nói với Thomas, ‘Hãy đặt ngón tay con vào đây, và hãy xem tay Thầy; hãy giơ bàn tay con ra, và hãy xỏ vào cạnh sườn của Thầy; đừng cứng lòng, nhưng hãy tin.’9

Thật cảm động khi thấy Chúa không bao giờ từ bỏ chúng ta, miễn là chúng ta đừng từ bỏ Người trước, bởi vì chính Người đã cầu nguyện cho chúng ta.10 Những người Thiên Chúa đặt định bên cạnh chúng ta cũng sẽ không từ bỏ chúng ta. Vào một lúc nào đó, chúng ta sẽ thấy mình chìm giữa tăm tối, nhưng dù tình trạng linh hồn có như thế nào đi nữa, chúng ta vẫn có thể nương tựa vào đức tin và gương sáng, cũng như đức ái của những anh chị em khác. Chúng ta có bổn phận phải lưu tâm và đến với những người Thiên Chúa đã đặt bên cạnh chúng ta, những anh chị em cùng chia sẻ một đức tin và những lý tưởng chung với chúng ta, nhất là những khi họ gặp gian truân. Việc trung thành giữ trọn tinh thần trách nhiệm một cách sinh động đối với các anh chị em khác sẽ luôn luôn là một trợ lực rất lớn cho sự bền đỗ của chúng ta. Mọi sự sẽ trở nên tốt đẹp, và chúng ta sẽ được hạnh phúc hơn, nếu chúng ta quyết định luôn luôn tìm hiểu về những người liên kết với chúng ta bằng những dây liên đới trách nhiệm bền vững, để có thể yêu thương họ nhiều hơn. Sự đảm bảo chắc chắn nhất cho ơn trung thành là hãy suy tư về những trách nhiệm của chúng ta, về ảnh hưởng của đời sống gương mẫu của chúng ta đối với tha nhân, và về mối nguy hại có thể xảy đến nếu chúng ta xa cách những người chung quanh. Chúng ta hãy có một tầm nhìn siêu nhiên: Thiên Chúa luôn luôn tín thành và Người không để chúng ta phải chịu thử thách quá sức chúng ta (1 Cr 10:13).11 Chúa không bao giờ từ bỏ chúng ta. Ước chi chúng ta cũng đừng bao giờ quay lưng lại với anh chị em của chúng ta. Chúng ta hãy nhớ mọi người, kể cả chúng ta, đều có thể trở nên mù quáng hoặc thất vọng. Chúng ta đừng coi bất kỳ một ai trong gia đình hoặc thân hữu của chúng ta là kẻ đã hư mất. Chúng ta tin tưởng vào sức tương trợ mạnh mẽ của đức ái, cầu nguyện, và ân sủng, là những thực tại có rất nhiều biểu hiện khác nhau trong nhiều trường hợp khác nhau.

1.3 Đức tin của Thomas.

Khi được gặp Chúa Giêsu phục sinh, Thomas đã bộc lộ tâm tư khi kêu lên: Lạy Chúa con, lạy Thiên Chúa của con! Thánh nhân đã cảm xúc đến tận cõi sâu thẳm nhất hữu thể. Đồng thời, phản ứng ấy cũng là một hành vi của đức tin, của sự suy phục, và thánh nhân nhìn nhận Chúa Giêsu là Thiên Chúa của ngài. Chúa Giêsu đã trả lời cho Thomas: Vì con đã thấy nên đã tin. Phúc cho những ai không nhìn thấy mà tin.12 Đức Gioan Phaolô II đã chú giải: Đây là đức tin chúng ta phải canh tân, theo tấm gương của vô số các thế hệ Kitô hữu, những người đã tuyên xưng Chúa Kitô, Thiên Chúa vô hình, đến mức tử đạo. Như nhiều tiền nhân, chúng ta cũng hãy coi những lời của thánh Phêrô trong thư thứ nhất của ngài như của chính chúng ta: ‘Tuy không thấy Người, anh em vẫn yêu mến, tuy chưa được giáp mặt mà lòng vẫn kính tin. Vì vậy, anh em được chan chứa một niềm vui khôn tả, rực rỡ vinh quang’ (1 Pr 1:8). Đây là đức tin chân thật – tin tuyệt đối vào những sự vô hình, nhưng có khả năng nâng cao và làm tốt đẹp toàn bộ cuộc sống.13

Từ giây phút được gặp gỡ Chúa Kitô Phục Sinh, Thomas đã trở thành một con người khác, phần lớn nhờ vào đức ái huynh đệ của các Tông Đồ khác. Sự trung thành của thánh nhân đối với Thầy Chí Thánh mãi mãi kiên trung và không hề lay chuyển, mặc dù đã có lúc dường như không thể duy trì. Có lẽ lời tuyên xưng đức tin tự phát của thánh nhân vẫn thường giúp chúng ta thực hiện một hành vi đức tin - Lạy Chúa, lạy Thiên Chúa của con! – khi chúng ta đi qua nhà tạm, hoặc lúc truyền phép trong thánh lễ. Tấm gương của thánh Thomas ngày nay vẫn còn sáng ngời giúp chúng ta tin tưởng hơn vào Chúa, Đấng sẽ không bao giờ từ bỏ chúng ta; và hy vọng, những anh chị em gần gũi nhất với chúng ta cũng sẽ vượt qua được những lúc gian truân để trung thành với Người. Sự nâng đỡ của chúng ta dành cho họ, cùng với ân sủng Chúa ban, sẽ thực hiện những phép lạ trong những hoàn cảnh như thế.

Hôm nay, chúng ta nài xin Chúa bằng những lời của phụng vụ: Xin ban cho chúng con ơn được mừng lễ kính thánh Thomas Tông Đồ trong niềm hân hoan. Nhờ lời cầu bầu của thánh nhân, ước chi cuộc sống của chúng con cũng được tràn đầy niềm tin vào Chúa Giêsu Kitô, Con Chúa, Đấng mà vị Tông Đồ đã nhìn nhận là Chúa, và là Thiên Chúa của ngài.

Đức Trinh Nữ Maria, Mẹ là Đấng rất gần gũi với các thánh Tông Đồ trong những tháng ngày ấy, Mẹ đã chăm chú theo dõi sự biến đổi trong đức tin của thánh Thomas. Có lẽ Mẹ đã ngăn thánh nhân từ bỏ ra đi. Hôm nay, chúng con giao phó sự bền đỗ của chúng con và của những anh chị em Thiên Chúa đã đặt dưới sự chăm sóc của chúng con cho Mẹ. Lạy Đức Trinh Nữ rất trung tín, xin cầu cho họ… xin cầu cho con.