| |
Linh Đạo
Vượt Qua của Kitô Giáo
Niên
lịch phụng vụ của Giáo Hội Chúa Nhật này bước sang tuần thứ 2
Mùa Chay của chu kỳ phụng vụ Năm B. Nếu để ý diễn tiến của phụng
vụ Mùa Chay chúng ta thấy rằng bài Phúc Âm cho Chúa Nhật thứ hai
Mùa Chay cho cả ba chu kỳ phụng vụ A, B và C này, bao giờ cũng
là bài Phúc Âm về biến cố Chúa Giêsu biến hình trên núi. Nếu Giáo
Hội cố ý chọn lựa và sắp xếp cho Chúa Nhật thứ nhất Mùa Chay tuần
trước với bài Phúc Âm Chúa Giêsu vào sa mạc chay tịnh và cho Chúa
Nhật thứ hai Mùa Chay với bài Phúc Âm Chúa Giêsu biến hình trên
núi cao, thì không phải Giáo Hội có ý nhắc nhở cho Kitô hữu môn
đệ Chúa Kitô về Linh Đạo Vượt Qua của Kitô giáo hay sao, một Linh
Đạo Vượt Qua theo gương Đấng Sáng Lập của mình, Đấng đã trải qua
một Cuộc Vượt Qua từ sự chết đến sự sống, từ tử giá đến phục sinh,
một Cuộc Vượt Qua Cứu Độ sẽ được Giáo Hội của Người long trọng
cử hành trong Tam Nhật Thánh, thời điểm tột đỉnh của cả phụng
niên.
Thật
vậy, Linh Đạo Vượt Qua của Kitô Giáo đã được bắt nguồn từ Cuộc
Vượt Qua Cứu Độ của Chúa Kitô và có thể được thấy rõ ràng qua
hai cảnh hoàn toàn đối nghịch nhau giữa sự chết và sự sống ngay
trong bài Phúc Âm Chúa Nhật tuần trước và tuần này. Trước hết,
về địa điểm, nếu bài Phúc Âm tuần trước cho thấy Chúa Giêsu ở
trong sa mạc, nơi hoang địa khô cằn, chỉ thấy toàn là sỏi đá cát
bụi vô hồn, tiêu biểu cho sự chết, thì bài Phúc Âm tuần này cho
thấy Người ở trên núi cao, tiêu biểu cho thắng vượt, cho phục
sinh, cho sự sống chiến thắng sự chết, cho siêu việt, cho cao
cả bất biến. Tiếp đến, nếu bài Phúc Âm tuần trước cho thấy Chúa
Giêsu sống giữa hoang thú, tiêu biểu cho đời sống bản năng tự
nhiên, một đời sống phi đức tin và sẽ đưa đến chỗ chết đời đời,
thì bài Phúc Âm tuần này cho thấy Người ở giữa hai vị tiêu biểu
cho Cựu Ước là Êlia và Moisen, một vị tiêu biểu cho tiên tri và
một vị tiêu biểu cho lề luật, hai yếu tố chính yếu thuộc Mạc Khải
Cựu Ước, một mạc khải qui về Chúa Kitô và nên trọn nơi Chúa Kitô,
Đấng là trọng tâm của tất cả Mạc Khải Thần Linh và là chính Mạc
Khải Thần Linh, một Mạc Khải Thần Linh ban sự sống đời đời cho
những ai tin tưởng chấp nhận Người (x Jn 3:16). Chưa hết, nếu
bài Phúc Âm tuần trước cho thấy Chúa Giêsu bị Satan cám dỗ, tức
Người bị Satan là tên gian trá và là tên sát nhân ngay từ ban
đầu (x Jn 8:44), là con cựu xà đầy những nọc đọc sự chết (x Rev
12:9) và đã cắn chết loài người nơi hai nguyên tổ (x Gen 3:13-14),
xui dại Người làm những gì trái với ý muốn của Thiên Chúa, tức
thi hành sự dữ đưa tới sự chết, thì bài Phúc Âm tuần này cho thấy
Người được Chúa Cha khen tặng và truyền phải vâng nghe Người là
Đấng có lời ban sự sống đời đời (x Jn 6:68). Còn nữa, nếu bài
Phúc Âm tuần trước cho thấy Chúa Giêsu được các thiên thần đến
hầu cận, đến phục vụ phần xác của Người, một thân xác sẽ tử nạn,
sẽ chết đi, thì bài Phúc Âm tuần này cho thấy chính thân xác tử
nạn ấy, chết đi ấy đã biến hình vinh quang sáng láng trước mắt
các môn đệ thân tín nhất của Người, thành phần theo hộ tống Người,
những vị thấy thế đã hào hứng tình nguyện xin suốt đời hầu hạ
phục vụ Người ở đó bằng việc dựng ba lều cho cả Người cũng như
cho Elia và Moisen.
Tuy
nhiên, cũng chính trong bài Phúc Âm Chúa Nhật thứ hai Mùa Chay
tuần này, Thánh Ký Marcô còn cho chúng ta thấy một hình ảnh hết
sức ngược ngạo nữa, đó là sự kiện ngày sau khi thấy vinh quang
biến hình của Thày mình, đến nỗi đã hứng khởi xin Thày cho dựng
ba lều thì “Phêrô không rõ mình nói gì, vì các ông đều hoaœng
sợ”. Vấn đề được đặt ra ở đây là tại sao tông đồ Phêrô không hiểu
mình nói gì? Nếu lý do là “vì các ông đều hoảng sợ”, thì tại sao
một trong các vị lại có thể hào hứng nói lên được những điều hết
sức tích cực, tốt lành và rõ ràng như vậy (rõ ràng ở chỗ dựng
ba lều cho ba vị, và dựng ở chỗ vinh quang này chứ không phải
ở chỗ khác). Phúc Âm Thánh Ký Mathêu và Luca về cùng một trình
thuật biến hình của Chúa Giêsu này cho chúng ta thấy thêm một
số chi tiết rõ ràng hơn nữa. Trước hết, Phúc Âm Thánh Luca cho
chúng ta biết biến cố biến hình xẩy ra sau khi tông đồ Phêrô tuyên
xưng Người là Đức Kitô và sau đó Người tỏ cho các môn đệ biết
lần đầu tiên về Mầu Nhiệm Vượt Qua của Người; biến cố biến hình
này xẩy ra sau đó tám ngày (9:28); nhưng mục đích Chúa Giêsu dẫn
ba môn đệ thân tín nhất của Người lên núi bấy giờ là để cầu nguyện
(9:28); tuy nhiên, đang khi Người cầu nguyện thì Người biến hình,
biến đổi dung nhan và y phục (9:29); trong lúc Người cầu nguyện
và biến hình có hai nhân vật tiêu biểu của Cựu Ước ở với Người
bấy giờ thì ba tông đồ đang ngủ ngon lành ở một nơi cao ráo mát
mẻ như vậy và khi tỉnh giấc các vị đã chứng kiến thấy như thế
(9:32); khi hai vị kia đang bỏ đi không ở với Thày mình nữa thì
tông đồ Phêrô mới lên tiếng xin dựng lều cho Thày mình và các
vị nhưng bấy giờ vị tông đồ này không hiểu mình nói gì nữa (9:33),
chắc là vị tông đồ này không muốn hai vị ấy đi; khi tông đồ Phêrô
đang nói một cách mê sảng như thế thì có đám mây đến vây phủ cả
ba đấng và các tông đồ đâm ra sợ hãi khi thấy hai nhân vật ở với
Thày mình đi vào trong đám mây (9:34); sau đó các môn đệ mới nghe
thấy tiếng phán từ trong đám mây (9:35). Đến đây, Phúc Âm Thánh
Mathêu cho biết các vị hoảng sợ quá sức đến nỗi đã ngã nhào xuống
đất khi các vị nghe thấy tiếng phán ra từ đám mây, đến nỗi chỉ
sau khi được Chúa Giêsu chạm tới với lời truyền “Hãy chỗi dậy.
Đừng sợ”, các môn đệ mới hoàn hồn (x Mt 17:6-7).
Như
thế, căn cứ vào Phúc Âm Thánh Luca và Mathêu, cảm giác sợ hãi
của các môn đệ được chứng kiến biến cố biến hình của Chúa Giêsu
trên núi cao bắt đầu xẩy ra vào lúc các vị thấy đám mây bao phủ
Thày mình và hai vị kia, một cảm giác sợ hãi đã lên tới tột độ
khi các vị nghe thấy tiếng phán ra từ đám mây, và là một cảm giác
chỉ được giải tỏa bởi bàn tay và lời nói của Chúa Giêsu mà thôi.
Theo tôi, có hai yếu tố góp phần vào sự kiện này, cũng là hai
lý do tại sao các tông đồ thân tín nhất của Chúa Giêsu hoảng sợ
trước một cách tượng tuyệt vời này, và sự kiện tông đồ Phêrô không
hiểu những gì ngài tỉnh táo nói lên bấy giờ một cách hết sức rõ
ràng. Yếu tố thứ nhất liên quan đến tâm linh của các vị, đó là
vì đây là một cơn mê nội tâm của thành phần môn đệ Chúa Giêsu
bấy giờ chưa hiểu vấn đề sống lại, như cuối bài Phúc Âm Năm B
Chúa Nhật tuần này cho thấy. Tuy nhiên, sự kiện các tông đồ không
hiểu được vấn đề sống lại ra sao lúc ấy không có nghĩa là các
vị không tin có phục sinh, tức các vị cũng chủ trương không có
vấn đề sống lại như nhóm Saddôcê đã vấn nạn Chúa Giêsu về trường
hợp sống lại của một người đàn bà làm vợ của cả bảy người anh
em ruột (x Mt 22:23-28). Đúng hơn, các tông đồ tin tưởng có vấn
đề sống lại nhưng không hiểu rõ sống lại như thế nào, đúng hơn
không hiểu nổi vấn đề ấy lại làm sao có thể xẩy ra trong thời
của các ngài, chứ không phải vào ngày tận thế, như Matta đã tin
tưởng và tuyên xưng như thế trước khi Chúa Giêsu làm cho Lazarô
em chị hồi sinh bước ra khỏi mồ (x Jn 11:24).
Yếu
tố thứ hai, liên quan đến đời sống của các vị môn đệ, một yếu
tố cũng có thể góp phần không nhỏ vào sự kiện các tông đồ hoảng
sợ trước vinh hiển biến hình của Chúa Giêsu báo trước cuộc phục
sinh của Người, đó là vì các tông đồ còn sống theo tự nhiên, không
biết hay chưa biết tỉnh thức và cầu nguyện như lúc các vị chờ
đón Quyền Lực từ trên cao là Thánh Thần Thiên Chúa (x Acts 1:12-14).
Theo Thày lên núi cầu nguyện ngay giữa ban ngày, ngay giữa thanh
thiên bạch nhật mà các vị còn ngủ được thì biết là xác thịt của
các vị nặng nề đến chừng nào, một tình trạng nặng nề khiến cho
các vị càng khó tránh được cảm giác mê ngủ khi cũng ba vị này
đi cầu nguyện với Người trong đêm tối ở Vườn Cây Dầu ngay sau
khi ăn uống no nê (có rượu) với Người để cử hành Lễ Vượt Qua của
dân Do Thái cũng là Bữa Tiệc Ly của các vị với Người. Trước Mầu
Nhiệm Chúa Kitô vô cùng cao cả, xác thịt mang bản chất chết chóc
không thể nào hiểu được (x Mt 16:17), thì làm sao con người sống
theo xác thịt, được tiêu biểu qua tác động mê ngủ, lại không bị
choáng váng ngất ngư chứ? Nếu trước cảnh vinh hiển biến hình trên
núi cao của Thày các vị mà các vị tông đồ chợt tỉnh giấc được
chứng kiến thấy còn mang đầy những cảm giác hoảng sợ, thì không
lạ gì phản ứng tự nhiên của các vị ở trong Vườn Cây Dầu với Người,
ở chỗ, các vị chẳng những không tỉnh thức an ủi Thày mà còn cùng
nhau trốn chạy thoát thân sau khi Thày bị bắt giải đi nữa (x Mk
14:50). Ngay cả khi Thày của các vị từ trong kẻ chết sống lại
hiện ra sờ sờ trước mắt các vị mà các vị còn sợ, còn tưởng ma
quái (x Lk 24:37-39), huống chi lần đầu tiên các vị được thấy
vinh hiển phục sinh của Người trong cuộc Người biến hình.
Thế
nhưng, chính cái tâm trạng có vẻ hỗn loạn của các tông đồ nơi
biến cố Chúa Giêsu biến hình trên núi này, cái tâm trạng vừa hứng
khởi, qua lời xin tình nguyện dựng ba lều, lại sợ hãi ngay trong
lúc hứng khởi này cho chúng ta thấy chẳng những tâm trạng hết
sức thực tế của con người, mà còn cho thấy Linh Đạo Vượt Qua của
Kitô Giáo nữa. Nếu tâm trạng vừa vui vừa sợ của con người, như
điển hình cho thấy nơi trường hợp các môn đệ trong biến cố biến
hình của Chúa Giêsu trong bài Phúc Âm Chúa Nhật tuần hai Mùa Chay
này, cho thấy con người khao khát được vinh quang và muốn hoan
hưởng vinh quang, nhưng thực tại vinh quang lại vượt ra ngoài
tất cả những gì con người có thể tưởng tượng ra, mong ước thấy,
nhất là vượt quá tầm tay với của con người tự nhiên và thấp hèn,
thì quả thực Linh Đạo Vượt Qua, vượt qua từ sợ hãi đến vui mừng,
từ sự chết đến sự sống, từ đau khổ đến vinh quang, đúng là đường
lối sống đạo của Kitô hữu và cho Kitô hữu vậy.
Đaminh
Maria Cao Tấn Tĩnh, BVL
|
|