Nếu Tin vì dấu lạ thì vấp phạm vì Tử Giá

Để tiếp theo ý nghĩa hướng về phục sinh của Bài Phúc Âm tuần trước, bài Phúc Âm về biến cố Chúa Biến Hình trên núi, bài Phúc Âm Chúa Nhật Thứ Ba Mùa Chay Năm B tuần này Giáo Hội lấy từ bài Phúc Âm của Thánh Ký Gioan, bài Phúc Âm về việc Chúa Giêsu thanh tẩy Đền Thờ, một việc làm mà ngay sau đó, khi trả lời cho thành phần hạch hỏi Người về vấn đề dấu hiệu nào chứng tỏ cho thấy Người thực sự có quyền ra tay xua đuổi đám bán buôn ở đền thờ, Người cho họ biết việc Người làm ấy có liên quan đến việc phục sinh của Người sau này. Chúng ta nên lưu ý là, chu kỳ Phụng Vụ Năm B bao giờ cũng theo Phúc Âm Thánh Ký Marcô. Tuy nhiên, có lẽ vì Phúc Âm Thánh Ký Marcô hơi ngắn, do đó, trong chu kỳ phụng vụ Năm B này, Giáo Hội đã phải sử dụng đến một số bài Phúc Âm của Thánh Gioan xen kẽ, như ở Mùa Vọng có Chúa Nhật Thứ Ba, ở Mùa Thường Niên Hậu Giáng Sinh có Chúa Nhật Thứ 2 (cho cả chu kỳ năm A và C), ở Mùa Chay sáu tuần có Chúa Nhật Thứ Ba, Tư và Năm, ở Mùa Phục Sinh Phúc Âm Thánh Gioan được sử dụng hầu hết cho cả ba chu kỳ, chứ không riêng gì chu kỳ B, trừ Lễ Chúa Giêsu Thăng Thiên, Mùa Thường Niên Hậu Phục Sinh có Chúa Nhật 17-21, và Lễ Chúa Kitô Vua (cho cả 3 chu kỳ).

Riêng Mùa Chay, Giáo Hội chọn ba bài Phúc Âm liền theo Thánh Ký Gioan, 3, 4 và 5, trước Chúa Nhật Thương Khó hay Lễ Lá. Chính vì vị trí của ba Chúa Nhật trước Tuần Thánh mà ba bài Phúc Âm Thánh Gioan đề hướng về và chất chứa cuộc Vượt Qua của Chúa Kitô, một cuộc Vượt Qua từ đau khổ tới vinh quang, từ tử giá đến phục sinh. Bài Phúc Âm Chúa Nhật Thứ Ba theo Thánh Ký Gioan cho Mùa Chay chu kỳ Năm B này đã cho thấy rõ sự kiện ấy, qua câu Chúa Giêsu trả lời cho những người Do Thái muốn xem dấu lạ để biết được Người thực sự có quyền thế trên con người hay chăng: “Hãy cứ phá đền thờ này đi, nội trong ba ngày Tôi sẽ dựng lại”. Thánh Ký Gioan đã phải chú thích ngay trong bài Phúc Âm là Chúa Giêsu có ý nói đến đền thờ thân xác của Người, chứ không nói đến đền thờ Giêrusalem bấy giờ đầy nguy nga tráng lệ được xây cất hết sức công phu trong vòng 46 năm mới xong, một nơi được Người khẳng định là “nhà của Cha Tôi” đã bị đám con buôn sặc mùi lợi lộc biến thành khu phố chợ đến nỗi Người đã phải thẳng tay thanh tẩy. Ở đây, chúng ta thấy Chúa Giêsu biết trước cuộc Vượt Qua của Người, một cuộc Vượt Qua ba ngày về thời gian, một cuộc Vượt Qua trực tiếp liên quan đến thân xác của Người, và là một cuộc Vượt Qua gây ra bởi bàn tay tham lam hận thù của đám thợ xây Do Thái (như được Người bóng bẩy nói đến trong dụ ngôn bọn tá điền làm vườn nho – Mt 21:33-46). Thế nhưng, nhân vật chủ chốt của cuộc Vượt Qua này không phải là chính bọn tá điền làm vườn nho, mà là chính nạn nhân, chính vật tế thần là Đấng Thiên Sai, Người Con Duy Nhất được Cha sai đến thu hoa lợi nhưng bị bọn tá điền này sát nhân đoạt của, chiếm gia tài (x Mt 21:38). Đó là lý do, trong bài Phúc Âm hôm nay, Nạn Nhân của cuộc Vượt Qua cũng là nhân vật chủ chốt trong cuộc Vượt Qua này mới lên tiếng thách thức đối phương :”Hãy cứ phá đền thờ này đi…”

Tất nhiên, dân Do Thái, một dân tộc rất tôn kính đền thờ của họ, làm sao có thể dám ra tay làm điều này, dám ra tay phá ngôi đền thờ của cha ông họ, phá một nơi linh thiêng nhất của dân tộc họ, nơi Thiên Chúa ngự trị giữa họ (1Kgs 8:29-30). Thế nhưng, dù họ không có ý phá, phá về thể lý ngôi đền thờ linh thiêng của họ này, về thiêng liêng, họ cũng đã phá nó rồi, ở chỗ, họ tục hóa nó bằng sinh hoạt phàm tục bất xứng của họ ở đó, một sinh hoạt chỉ biết kiếm chác lợi lộc trần gian bất xứng với khu vực đền thờ linh thiêng, một tình trạng tục hóa như thế mà thành phần lãnh đạo và tôn sư giảng dạy lề luật trong dân vẫn mần ngơ không nói năng gì. Chính vì chỉ biết sống đạo theo hình thức bề ngoài, theo lễ nghi, một cách giả hình, mà đám thợ xây lãnh đạo và tôn sư của dân này đã không dám đụng đến đền thờ vật chất, dù khu đền thờ của chung dân tộc họ bị một thiểu số tục hóa bằng sinh hoạt trần gian, nhưng đã dám ra tay phá ngôi đền thờ đích thực xứng đáng nhất cho Chúa ngự trị là thân xác của Đấng Thiên Sai nữa. Tại sao lại xẩy ra trường hợp đám thợ xây Do Thái dám phá đền thờ chính là thân xác của Chúa Kitô, nếu không phải vì họ đã để cho đền thờ của họ bị tục hóa mà không biết. Tình trạng tục hóa đền thờ đây không phải chỉ xẩy ra nơi đền thờ Giêrusalem của họ mà thôi, mà còn xẩy ra ngay khu vực đền thờ bản thân của họ nữa, vì nơi khu vực ngoại vi đền thờ bản thân họ này hằng diễn ra những việc làm giả hình, những việc làm vụ hình thức, theo lễ nghi, theo luật lệ, chứ không “theo tinh thần và chân lý” (Jn 4:24) của những kẻ tôn thờ Thiên Chúa đích thực (x Jn 4:23). Nếu Chúa Giêsu đã thẳng tay đánh đuổi con buôn ra khỏi khu vực ngoại vi của đền thờ Giêrusalem trong bài Phúc Âm hôm nay thế nào, Người cũng đã nghiêm nghị ra tay thanh tẩy khu vực ngoại vi của đền thờ bản thân thành phần lãnh đạo và tôn sư của dân Do Thái như vậy (xem cả đoạn 23 của Phúc Âm Thánh Mathêu).

Việc Chúa Giêsu thanh tẩy đền thờ trong bài Phúc Âm hôm nay, tuy là một việc bề ngoài, nhưng có một ý nghĩa hết sức sâu xa, ở chỗ, Người muốn dọn lòng cho con người để họ có thể thực sự tin tưởng chấp nhận Người, Đấng là Thiên Chúa Nhập Thể, Đấng muốn đến ngự giữa chúng sinh, không phải ở một đền thờ nào đó, mà là nơi chính cõi lòng mỗi người, qua việc họ tin tưởng nhận biết Người. Đó là lý do Thánh Phaolô đã nguyện ước “chớ gì Chúa Kitô ngự trị trong lòng anh em nhờ đức tin” (Eph 3:17). Và đó cũng là lý do, ở phần cuối bài Phúc Âm hôm nay, Thánh Ký Gioan đã đề cập đến vấn đề đức tin của dân Do Thái đối với Chúa Giêsu: “Trong khi Người ở Giêrusalem vào lễ Vượt Qua, nhiều kẻ đã tin vào danh Người, vì họ thấy được những dấu lạ Người đã làm. Về phần mình, Chúa Giêsu không hề tin tưởng họ, vì Người biết tất cả mọi ngườiï. Người không cần ai làm chứng về bản tính loài người. Người quá biết những gì chất chứa trong lòng con người”. Ở đây, theo chiều hướng của cả bài Phúc Âm thì đoạn cuối liên quan đến đức tin của dân Do Thái đối với Chúa Giêsu này cho thấy, Chúa Giêsu đã biết lòng người ta tin tưởng Người bấy giờ chỉ vì họ thấy dấu lạ Người làm, tức sống theo những cái bề ngoài mà thôi, chứ không hay chưa đi sâu vào thực tại của những dấu lạ chỉ đường dẫn lối như ngôi sao cho ba chiêm vương gia Đông Phương đến bái thờ Hài Vương Giêsu ở Bêlem. Chính vì lòng tin do bởi được xem dấu lạ mà một khi họ thấy những gì ngược lại, họ sẽ không tin nữa, sẽ mất đức tin. Chẳng hạn như trường hợp họ thấy con người đã từng làm phép lạ cho kẻ chết sống lại, đã cứu được nhiều người khỏi mọi thứ tật nguyền bệnh hoạn mà không tự cứu được mình, tức không thể xuống khỏi thập giá (x Lk 23:35; Mk 15:29-32).

Thế nhưng, Chúa Giêsu đã lợi dụng chính cái hiếu kỳ bề ngoài này của dân Do Thái để làm cho họ tin, ở chỗ, cho họ thấy một dấu lạ trên hết các dấu lạ, một dấu lạ không ai có thể làm được ngoại trừ chính Thiên Chúa, đó là dấu lạ Người để cho con người sát hại mình nhưng sau ba ngày Người sống lại từ trong kẻ chết (x Jn 10:17-18).

Đaminh Maria Cao Tấn Tĩnh, BVL

ĐTC Phanxicô - Huấn Từ Truyền Tin CN III Mùa Chay 8 tháng 3 năm 2015

Chào anh chị em thân mến!

Bài Phúc Âm hôm nay theo Thánh ký Gioan (2:13-25) trình thuật về tình tiết thành phần buôn bán bị tống khứ khỏi đền thờ. Chúa Giêsu "chắp giây thừng làm roi mà xua họ ra khỏi đền thờ cùng với các con chiên bò" (2:15). Cử chỉ này đã gây ra những phản ứng mãnh liệt, nơi cả dân chúng lẫn các môn đệ. Hiển nhiên là nó tỏ ra như là một cử chỉ ngôn sứ, đến độ đã có một số trong họ đặt vấn đề với Chúa Giêsu rằng: "Ông có thể tỏ cho chúng tôi thấy dấu hiệu nào mà ông lại làm như vậy hay chăng? (câu 18) - tức là một dấu lạ từ Thiên Chúa, dấu chứng tỏ Chúa Giêsu được Thiên Chúa sai đến. Và Người đã trả lời rằng: "Quí vị cứ phá đền thờ này đi và nội trong ba ngày Tôi sẽ dựng nó lại" (câu 19).

Họ đáp: "Đền thờ này đã được xây cất 40 năm trường mà ông sẽ xây lại nó chỉ có trong 3 ngày hay sao?" (câu 20). Họ không biết rằng Chúa Giêsu ám chỉ đến đền thờ sống động là thân thể của Người, một đền thờ sẽ bị hủy diệt bởi cái chết trên Thánh Giá, nhưng sẽ sống lại vào ngày thứ ba. Vị Thánh ký đã ghi chú: "Khi Người sống lại từ kẻ chết, các môn đệ đã nhớ lại Người đã nói thế nên các vị đã tin Thánh Kinh và tin vào Lời của Chúa Giêsu" (câu 22).

Thật vậy, cử chỉ này của Chúa Giêsu và sứ điệp ngôn sứ ấy của Người hoàn toàn được hiểu theo chiều hướng Cuộc Vượt Qua của Người. Ở đây, theo Thánh Gioan, chúng ta có được lời loan báo đầu tiên về cái chết và Phục Sinh của Chúa Kitô, ở chỗ, thân thể của Người, một thân thể bị hủy diệt trên Thánh Giá bởi cái hung dữ của tội lỗi, sẽ nhờ Phục Sinh mà trở nên nơi hội ngộ giữa Thiên Chúa và loài người. Thế nên, nhân tính của Người là một đền thờ thật sự, nơi Thiên Chúa tỏ mình ra, nói năng, gặp gỡ; và thành phần chân thực tôn thờ Thiên Chúa không phải là những bảo quản viên của ngôi đền thở vật chất, những kẻ nắm giữ quyền hành và kiến thức về đạo giáo, mà là những người tôn thờ Thiên Chúa "trong tinh thần và chân lý" (Gioan 4:23). 

Trong Mùa Chay này, chúng ta đang sửa soạn cử hành lễ Phục Sinh, thời điểm chúng ta lập lại các lời hứa Rửa Tội. Chúng ta tiến vào thế giới như Chúa Giêsu đã làm, và chúng ta làm cho toàn thể cuộc sống của chúng ta trở thành như một dấu hiệu của tình yêu Người đối với anh chị em chúng ta, nhất là đối với thành phần yếu kém nhất và thành phần nghèo khổ nhất. Chúng ta đang xây dựng một đền thờ cho Thiên Chúa trong đời sống của chúng ta. Nhờ đó chúng ta làm cho Người trở thành "khả ngộ" cho nhiều người chúng ta đang tìm kiếm dọc con đường đi của chúng ta. Thế nhưng, chúng ta ngẫm nghĩ xem, Chúa có cảm thấy thật sự là tự nhiên như ở nhà nơi đời sống của chúng ta hay chăng? Chúng ta có để cho Người thực hiện một 'cuộc thanh tẩy' cõi lòng của chúng ta và xua đuổi đi những thứ ngẫu tượng, chẳng hạn như những thái độ này nọ có thể đã đóng đô ở đó hay chăng? [Đến đây ĐTC kể ra một số ngẫu tượng như: ghen tương, thế tục, ghen ghét và nói hành nói xấu phạm đến nhau].

Mỗi lần cử hành Thánh Thể chúng ta cử hành bằng đức tin. Nó làm cho chúng ta lớn lên như là một đền thờ sống động của Chúa, nhờ Hiệp Thông với Thân Mình của Người, một Thân Mình bị tử giá và đã phục sinh. Chúa Giêsu biết được những gì nơi từng người chúng ta, thậm chí còn biết cả niềm ước muốn nhiệt tình nhất của chúng ta nữa, đó là ước muốn được Người ở với, chỉ một mình Người thôi. Xin Mẹ Thánh Maria, nơi cư trú đặc biệt của Con Thiên Chúa, hỗ trợ và nâng đỡ chúng ta trong Mùa Chay này, để chúng ta có thể tái nhận thức được vẻ đẹp của cuộc hội ngộ với Chúa Kitô, Đấng giải thoát và cứu độ chúng ta. 

Đaminh Maria Cao Tấn Tĩnh, BVL,