| |
Thời
điểm
CÁI ẤM NƯỚC CỦA TRIẾT GIA KIM ĐỊNH
Triết
gia giáo sư Kim Định đã từ trần ngày 25 tháng 3 năm 1997 tại Carthage
Missouri và được an táng ngày 1 tháng 4 năm 1997 tại nghĩa trang
Phục Sinh (Resurrection) ở Springfield, Missouri. Ngài là một
người Công Giáo, là một linh mục, và là một người Việt suốt đời
trăn trở với dòng sinh mệnh dân tộc mình. Ngài là một niềm hãnh
diện của Hội Thánh Công Giáo Việt Nam đã dấn thân góp phần tích
cực khai triển nền văn hóa nước nhà trong mấy chục năm qua.
Sống
để mà chết là tiến trình văn hóa loài vật và của những người làm
cho mình trở thành con vật kinh tế như Karl Marx khẳng định. Nhưng
chết để mà sống là tiến trình văn hóa làm người. Đạo sống Việt
mình gọi giờ chết là sinh thì, là giờ bắt đầu sống thật, là giờ
nhiều người tưởng phải lìa bỏ cõi có để đi vào cõi không, nhưng
thực ra là bắt đầu vượt cõi không để đi vào cõi có, vượt bờ sinh
tử để hòa nhập vào cõi Vĩnh Hằng là chính Thiên Chúa như Tin Mừng
của Đức Giêsu: "Chính Thầy là sự
sống lại và là sự sống. Ai tin vào Thầy, thì dù đã chết, cũng
sẽ được sống. Ai sống và tin vào Thầy, sẽ không bao giờ phải chết"
(Gioan 11: 25-26).
Chính
trong niềm thao thức muốn đóng góp xây dựng văn hóa làm người,
và nhất là đi tìm ra thực chất gốc rễ Triết Việt và nét văn hóa
Việt, mà giáo sư Kim Định đã dành trọn cả đời cho triết lý, và
đặc biệt đã để lại mấy chục cuốn sách xây dựng nền Triết Việt.
Vì đây là điều mệnh hệ cho dân tộc mình.
KHI
CÁI ẤM NƯỚC KHÔNG SÔI
Xin
được gọi là Thầy Kim Định, mặc dù nhiều người không phải là môn
sinh của Thầy trong những trường Đại Học như Văn Khoa Sài Gòn,
Đà Lạt, Minh Đức, Thành Nhân... như nhiều môn sinh thuộc nhiều
tôn giáo khác nhau có mặt trong dịp lễ an táng Thầy. Nhưng chắc
chắn không ít người đã được Thầy một lần đánh thức nhìn về hướng
Đông để tự hào đầy hứng khởi với những cuốn sách mở đầu như Cửa
Khổng, Nhân Bản, Chữ Thời ... Và đặc biệt sau năm 1975 với những
cuốn Hồn Nước với Lễ Gia Tiên, Kinh Hùng Khải Triết, Sứ Điệp Trống
Đồng...
Năm
1989 khi nói chuyện với đại hội Công Giáo Việt Nam tại Hoa Kỳ,
Thầy kể một câu chuyện thật dí dỏm: "Mình
vẫn có thói quen ban sáng dậy là lấy ấm nấu nước pha cà phê. Một
hôm mình để ấm lên bếp, vặn lửa, rồi lấy báo đọc chờ nước sôi.
Chờ mãi mà không thấy nước sôi gì cả, trái lại chỉ ngửi thấy mùi
khen khét, mình lại bếp xem sao thì khám phá ra chưa đổ nước vào
ấm".
Thầy
có ý nói nước là thực chất văn hóa trong mọi sinh hoạt của người
Việt hiện tại cũng như công cuộc phục hưng đất nước. Thiếu chất
đó thì nấu hoài không sôi mà còn phải ngửi mùi khen khét nữa!
Nhưng thực chất văn hóa là gì thì lại cả là một chuyện bàn cãi
tốn công, tốn máu xương và nước mắt nữa. Vì nếu chỉ coi tìm nét
văn hóa như một cái gì để khỏa lấp tự ái dân tộc, để phải cố gắng
ra như là mình cũng phải có cái gì cho bằng người cho bớt tủi...thì
dễ bị con cháu khước từ lắm. Nhiều người đi rước nét văn hóa từ
Tây từ Mỹ về để tôn thờ và tận tình chém giết đầy đọa đồng bào
ruột thịt. Cũng chính vì mình không đồng ý với nhau về nét văn
hóa nên cũng dễ mất tự tin, khiến hậu quả là người mình bây giờ
tả tơi rách nát, cúi mặt nuốt nhục trước đà tiến quá nhanh của
nhân loại. Nét văn hóa chính là chủ đạo của tộc mình. Đạo mất
trước nước mất sau như lời Thầy vẫn nói là vậy.
CHUYỆN
CÂY CẦU BOLSA Ở LITTLE SAIGON
Mùa
hè 1996 báo chí bàn cãi nhiều về vụ xây cây cầu vắt ngang qua
đường Bolsa, nối khu Phúc Lộc Thọ với thương xá bên kia cho khu
phố Việt ở quận Cam Nam Cali hấp dẫn và tiện dụng hơn. Nhưng câu
chuyện đã ra rắc rối là vì nơi vẫn được mệnh danh là thủ đô tỵ
nạn với cây cầu như biểu tượng mà ông chủ Triệu Phát là một nhà
buôn người Tầu dám làm mô hình sặc mầu văn hóa Tầu để nộp đơn
xin phép tại Westminster. Thế là dân Việt ta lên tiếng ồn ào,
rằng như vậy là làm mất mặt dân một nước có tới mấy ngàn năm văn
hiến! Ai cũng ra sức tranh luận rằng cây cầu phải mang nét tiêu
biểu văn hóa Việt Nam, phải mang mầu sắc và hình dáng nước mình.
Người thì bảo nét văn hóa Việt là Chùa Một Cột ở Hà Nội, nhóm
thì bảo là Chùa Thiên Mụ ở Huế, và phải thêm Chợ Bến Thành như
nét tình tự đặc sắc của Miền Nam. Mãi mà chẳng đến được một đồng
ý chung nào cả. Thấy vậy ông nhà buôn Triệu Phát bèn tuyên bố
một câu rất nhà buôn: "Chúng tôi
là thợ may, quí vị muốn kiểu nào, chúng tôi sẽ may theo kiểu đó".
Chỉ
tiếc là mỗi người một kiểu thì ai mà theo cho nổi! Vả lại những
người đặt may lại không có tiền nên khó có quyền ăn nói, phương
chi là quyền sai bảo làm theo ý mình. Thế là cho chắc ăn, ông
nhà buôn Triệu Phát tuyên bố không làm cầu nữa, khiến mọi người
chưng hửng, mọi cuộc tranh luận bỗng tắt rụp tiu ngỉu như trái
bóng bị xẹp hơi. Vì một sự thật rất hiển nhiên là chẳng ai nắm
chắc thực chất nét văn hóa Việt Nam là gì, và đau lòng hơn nữa,
mình cũng chẳng có một thứ "thực chất" cụ thể rất quan
trọng làm đà tiến hóa là phải có tiền thì mới nhúc nhích được.
Người có tiền đầu tư thì xây kiểu của người ta, mình có bàn mà
đồng ý cả thì người ta cũng chiều khách hàng mà xây theo ý mình
và đổi tên từ Little Cholon sang Little Saigon để mình được vuốt
ve tự ái mà nhào đến thuê tiệm do họ đầu tư xây cất và tiêu tiền
cho họ có lợi, thế thôi.
LÀM
MỘT CÁI GÌ CHO DÂN MÌNH NGÓC ĐẦU LÊN ĐI CHỨ!
Đó
là lời vẳng đâu đây tâm huyết của Thầy Kim Định nhắn gửi từng
người. "Cái gì" đây phải là một nỗ lực tìm ra thực chất
cho văn hóa Việt để cùng nỗ lực góp phần khơi dòng sinh mệnh Việt
tộc. Là một người công giáo, là một linh mục, Thầy cũng nhận trách
nhiệm với vận mạng dân tộc mình: một mình thầy đơn phương độc
mã gióng lên cuộc khai quật này từ mấy chục năm nay như một tiếng
kêu gào trong sa mạc. Mấy chục cuốn sách vẫn chưa đủ. Ba cuốn
Thái Bình Minh Triết là những cuốn cuối cùng của Thầy chưa được
xuất bản, nhưng đã được cho lên mạng lưới điện toán toàn cầu.
Toàn bộ tác phẩm của triết gia Kim Định đang được đưa lên Mạng
Lưới Dũng Lạc: www.dunglac.net. Thầy đã đi theo đúng con đường
của Hội Thánh Công Giáo trong việc nhập thể và nhập thế vào văn
hóa dân tộc, như mẫu gương Đức Giáo Chủ Gioan Phaolô II trong
việc góp phần vào cuộc phục hưng Ba Lan quê hương của Ngài.
TIN
VUI CHÚA ĐI VÀO LỊCH SỬ DÂN MÌNH (Tin Vui Phục Sinh
4B)
Những
ai học về tâm lý và tu đức thực tiễn thường phải qua một chương
trình Viết Nhật Ký "Intensive Journal"
do Ira Progoff khám phá. Trước khi quyết định hướng đi cuộc sống
và lấy lại cân bằng, mình phải đối diện với 10 nấc đá đời mình
là những biến cố quan trọng liên hệ xẩy ra, những chuyện vui cũng
như chuyện buồn, từ khi mình sinh ra, rồi tuổi thơ, tuổi khôn
lớn, và khung cảnh gia đình, kể cả trước khi mình sinh ra, liên
hệ dòng họ, tổ tiên. Nghĩa là những mảnh đời cứ tưởng rời rạc
xé mảnh, nay bỗng được nhìn lại nhất quán và ghép lại làm nên
con người của mình bây giờ. Khi nhìn lại như vậy, mình bỗng nhận
ra một chiều kích mới, là Chúa vẫn hiện diện hành trình với mình
qua 10 nấc đá đó. Ngài cũng đi xuống lũng sâu, cũng vượt lên đồi
cao, nói theo kiểu bình dân là cũng phải "lên voi xuống chó".
Ngài vẫn tỏ mình ra trong cuộc sống của tôi, trong lịch sử dân
tộc tôi, qua những biến cố buồn vui. Tìm ra sợi chỉ đan dệt đời
ta là bước then chốt trong tiến trình nội tâm. Thầy Kim Định đã
đi con đường đó.
Đã
có câu truyện thánh viết về dân Chúa thì cũng có câu truyện thánh
của mỗi người Kitô, và của người Kitô đi trong lịch sử cụ thể
của dân tộc mình: câu chuyện của người lữ hành đi về miền Đất
Hứa. Khi Abraham, tổ phụ những người tin, bỏ quê tổ để bước theo
tiếng gọi của Chúa, ông cũng chẳng rõ mình sẽ đi về đâu. Nhưng
ông biết chắc chắn một điều rằng ông đang bước tới phía trước
đi về tương lai với một người, Đấng đang dẫn mình đi. Và trên
đường đi tới này, nhiều biến cố xẩy ra. Ông cảm nhận những biến
cố đó như những mốc ghi những chặng đường của ông. Ông đã xây
bàn thờ để cảm tạ Chúa. Như thế, từ chỗ cắm lều này tới chỗ cắm
lều khác, ông luôn thấy đời mình là một cuộc hành trình đức tin.
Chúa
Giêsu đã không chỉ đồng hành mà còn là "mục
tử nhân lành hy sinh mạng sống mình cho đoàn chiên"
(Gioan 10:11), vác lấy những gánh nặng khổ đau của nhân loại:
"Người chẳng còn dáng vẻ, chẳng
còn oai phong đáng chúng ta ngắm nhìn, dung mạo chẳng còn gì khiến
chúng ta ưa thích. Người bị đời khinh khi ruồng rẫy, phải đau
khổ triền miên và nếm mùi bệnh tật. Người như kẻ ai thấy cũng
che mặt không nhìn, bị chúng ta khinh khi, không đếm xỉa tới.
Sự thật, chính người đã mang lấy những bệnh tật của chúng ta,
đã gánh chịu những đau khổ của chúng ta..." (Isaia
53:2-4).
Lạy
Chúa, con tin Chúa đã sống lại và đang hiện diện nơi đây lúc này
trong cuộc sống của con, cũng như Chúa vẫn hành trình với con
trong suốt dọc dài lịch sử dân tộc con, những lúc bi thảm cũng
như những lúc vinh quang. Con tin tưởng bước đi theo Chúa, vì
Chúa là mục tử đang dẫn dắt dưỡng nuôi con, con còn sợ chi?
Lm. Dũng Lạc Trần Cao Tường
|
|