ĐỨC GIÁO HOÀNG PHANXICÔ

Thứ tư hàng tuần

12 tháng 9-2018

ĐTC Phanxicô: nô lệ tồi tệ nhất chính là nô lệ cái tôi của mình

 

Giải thích về sự nô lệ và tự do, ĐTC Phanxicô nói rằng có những thứ nô lệ ngoại tại và nội tại, nhưng sự nô lệ tồi tệ nhất là nô lệ chính mình. ĐTC cũng nhấn mạnh rằng sự tự do đích thật chính là tình yêu thương mà Chúa Kitô chịu đóng đinh ban lại cho con người.

linh tiến khải- Vatican

Điều răn thứ ba liên quan tới ngày nghỉ trong sách Xuất Hành có mục đích chúc tụng việc tạo dựng, nhưng trong sách Đệ Nhị Luật nó còn nhằm mục đích kỷ niệm biến cố chấm dứt kiếp sống nô lệ nữa. Trong ngày này, nô lệ cũng phải nghỉ ngơi như chủ nhân để cử hành kỷ niệm lễ Vượt qua của việc giải phóng. ĐTC Phanxi cô đã nói như trên với hàng chục ngàn tín hữu và du khách hành hương trong buổi gặp gỡ chung sáng thứ tư 12.09.2018. 

Ngày sabát – ngày nghỉ để tưởng niệm sự giải thoát

Bắt đầu bài huấn dụ ĐTC nói: trong bài giáo lý hôm nay chúng ta còn trở lại điều răn thứ ba liên quan tới ngày nghỉ. Mười Điền Răn công bố trong sách Xuất Hành được lập lại hầu như y nguyên trong sách Đệ Nhị Luật, trừ Điều răn thứ ba, trong đó xuất hiện một sự khác biệt quý báu: trong khi trong sách Xuất Hành, lý do của sự nghỉ ngơi là việc chúc phúc của thụ tạo, thì ngược lại, trong sách Đệ Nhị Luật, nó tưởng niệm việc chấm dứt kiếp nô lệ. Trong ngày này nô lệ cũng phải nghỉ ngơi như chủ nhân, để cử hành việc tưởng niệm lễ Vượt Qua của sự giải phóng.

Nô lệ ngoại tại và nội tại

Thật thế những người nô lệ, theo định nghĩa, không thể nghỉ ngơi. Nhưng có nhiều kiểu nô lệ ngoại tại cũng như nội tại. Có những ràng buộc bên ngoài như các áp bức, các người bị bắt cóc bởi bạo lực và nhiều loại bất công khác. Thế rồi cũng có các nhà tù nội tại, chẳng hạn các ngăn chặn tâm lý, các mặc cảm, cạn hẹp tính tình và nhiều điều khác. Trong các điều kiện này có sự nghỉ ngơi không? Một người bị tù hay bị áp bức cũng vẫn có thể tự do không? Một người bị tra tấn bởi các khó khăn nội tâm có thể tự do không?

ĐTC trả lời cho các câu hỏi này như sau: Thật ra có những người kể cả trong tù vẫn sống một sự tự do nội tâm lớn lao. Chẳng hạn chúng ta hãy nghĩ tới thánh Massimiliano Kolbe, hay ĐHY Nguyễn Văn Thuận, là những người đã biến các áp bức đen tối trở thành các nơi sáng láng. Cũng như có những người mang dấu vết của những giòn mỏng nội tâm lớn lao nhưng biết tới sự nghỉ ngơi của lòng thương xót và biết thông truyền sự nghỉ ngơi đó.

Lòng thương xót của Thiên Chúa giải thoát chúng ta. Và khi bạn gặp gỡ lòng thương xót của Thiên Chúa, bạn có một sự tự do nội tâm lớn lao và bạn cũng có khả năng thông truyền nó. Bởi vật mở lòng mình ra với lòng thương xót của Thiên Chúa để không là nô lệ cho chính mình là điều thật quan trọng.

Nô lệ của chính cái tôi

Tiếp tục bài huấn dụ, ĐTC nêu lên các câu hỏi sau đây: Như vậy sự tự do đích thực là gì? Có lẽ nó hệ tại khả năng lựa chọn chăng? Chắc chắn đây là một phần của sự tự do rồi và chúng ta dấn thân để nó được bảo đảm cho mọi người nam nữ (x. GS 73). Nhưng chúng ta cũng biết rõ rằng có thể làm điều mình ước muốn không đủ để tự do đích thực và để hạnh phúc. Sự tự do đích thực hơn thế rất nhiều.

Thật vậy, có một sự nô lệ xiềng xích hơn một nhà tù, hơn một cuộc khủng hoảng của khiếp sợ, hơn một áp đặt thuộc bất cứ loại nào: đó là sự nô lệ của chính cái tôi. Người suốt ngày nhìn mình trong gương để thấy cái tôi. Và chính cái tôi có một tầm mức cao hơn thân thể mình. Họ nô lệ cái tôi. Cái tôi có thể trở thành một lý hình tra tấn con người cho dù họ ở bất cứ nơi đâu và gây ra cho nó sự áp bức sâu thẳm nhất, đó là điều người ta gọi là “tội lỗi”: nó không chỉ là việc vi phạm một bộ luật cách bình thường, nhưng là sự thất bại của cuộc sống và là điều kiện của những người nô lệ (x, Ga 8,34).

Sau cùng tội lỗi là nói và làm cái tôi: “Tôi muốn làm điều này, và không quan trọng nếu có một cấm cản, nếu có một giới răn; nếu có tình yêu cũng không quan trọng đối với tôi.”

Cái tôi, ví dụ chúng ta hãy nghĩ tới các đam mê của con người: Người tham ăn, người dâm dục, người hà tiện, người ghen tương, người ươn lười, người kiêu ngạo  vv. Họ là nô lệ các tính xấu của họ, chúng chế ngự họ và tra tấn họ. Không có sự dừng lại cho người tham ăn, bởi vì cái họng là sự giả hình của dạ dầy, đầy rồi nhưng làm cho chúng ta tin rằng nó trống rỗng. Dạ dầy giả hình khiến cho chúng ta tham ăn. Chúng ta là nô lệ của một cái dạ dầy giả hình.

Ghen tương khiến linh hồn vàng úa

Không có ngưng chiến đối với kẻ tham ăn. Không có ngừng chiến đối với kẻ tham ăn và người dâm dục phải sống vì khoái lạc; sự âu lo chiếm hữu, hủy hoại người hà tiện, luôn luôn chất đống tiền của bằng cách làm hại tha nhân; lửa giận dữ và con mọt ghen tương làm hư hại các tương quan. Các nhà văn nói rằng sự ghen tương khiến cho thân xác và linh hồn vàng vọt đi như một người bị bệnh gan: họ trở thành vàng. Những người ghen tương có linh hồn mầu vàng, bởi vì họ không bao giờ có được sự tươi mát của sức khỏe linh hồn. Ghen tương giết chết. Sự ươn lười tránh né mọi mệt nhọc khiến cho người ta không có khả năng sống. Chủ trương coi cái  tôi là trung tâm kiêu căng đào hố sâu giữa mình và người khác.

Anh chị em thân mến, vậy ai là nô lệ đích thực? Ai là người không biết sự nghỉ ngơi? Đó là người không có khả năng yêu thương.

Và tất cả các tính xấu này, tất cả các tội này, sự ích kỷ này khiến cho chúng ta xa rời tình yêu và làm cho chúng ta không có khả năng yêu thương. Chúng ta là nô lệ của chính mình và chúng ta không thể yêu thương, bởi vì tình yêu luôn luôn hướng tới các người khác.

Tình yêu của Chúa Kitô đóng đinh ban tự do đích thật

Tiếp tục bài huấn dụ ĐTC nói: Điều răn thứ ba mời gọi cử hành sự giải phóng trong việc nghỉ ngơi, đối với các ki tô hữu, đó là lời tiên tri của Chúa Giê su, là Đấng bẻ gẫy sự nô lệ nội tâm của tội lỗi để khiến cho con người có khả năng yêu thương. Tình yêu đích thật là sự tự do đích thật: nó tách rời khỏi sự chiếm hữu, tái tạo các tương quan, biết tiếp đón và đánh giá người lân cận, biến đổi mọi mệt nhọc thành tươi vui và làm cho có khả năng truyền thông. Tình yêu khiến cho được tự do cả trong tù, cả khi yếu đuối và bị hạn chế. Đó là sự tự do mà chúng ta nhận được từ Đấng Cứu Thế của chúng ta là Chúa Giêsu Kitô.

 

ĐTC Phanxicô - Buổi Triều Kiến Chung Thư Tư 12-9-2018

 

Các Giới Răn- Bài 8

"Lòng thương xót của Thiên Chúa giải thoát chúng ta.

 

Khi con người gặp gỡ lòng thương xót của Thiên Chúa thì họ có được một tự do nội tâm sâu xa và là người có thể truyền đạt lòng thương xót này"

"Hãy cử hành việc giải phóng bằng việc nghỉ ngơi...

Tình yêu giúp cho con người được tự do, cho dù có bị tù ngục, cho dù có yếu hèn và bị hạn chế".

Xin chào anh chị em thân mến!

Trong bài giáo lý hôm nay, chúng ta tái trở lại với Giới Răn thứ ba, giới răn về ngày nghỉ. Bản Thập Giới,, được ban hành trong Sách Xuất Hành, được lập lại trong Sách Đệ Nhị Luật hầu như tương tự như nhau, trừ Lời Thứ Ba, nơi xuất hiện một sự khác biệt quí báu, ở chỗ, trong khi ở Sách Xuất Hành lý do nghỉ ngơi là ơn phúc của Việc Tạo Dựng, còn ở Sách Đệ Nhị Luật thì tưởng nhớ đến việc kết thúc cảnh làm nô lệ. Vào ngày này, thành phần nô lệ cần phải nghỉ ngơi như chủ nhân ông của mình, để cử hành việc tưởng niệm biến cố giải phóng của cuộc Vượt Qua.

Thật vậy, theo ý nghĩa của mình thì thành phần nô lệ không thể nào được nghỉ ngơi. Tuy nhiên, có rất nhiều kiểu nô lệ, chúng có thể là nô lệ bề trong hay nô lệ bề ngoài. Có những cái thắt chặt bên ngoài, như những thứ đàn áp, những cuộc sống bị bắt cóc bởi bạo lực và bởi các kiểu bất công khác. Thế nên mới có những thứ ngục tù bề trong, chẳng hạn như các thứ phản cảm, các thứ phức cảm, các thứ giới hạn về đặc tính hay các thứ khác. Trong các điều kiện này có vấn đề nghỉ ngơi hay chăng? Trong bất cứ trường hợp nào như thế con người bị ngục tù hay đàn áp được tự do hay chăng? Và một con người bị hành hạ bởi những khó khăn nội tâm có được tự do hay chăng?

Thật vậy, có những con người mà ngay ở trong tù lại sống rất tự do về tinh thần. Chúng ta nghĩ đến chẳng hạn Thánh Maximilian Kolbe, hay ĐHY Nguyễn Văn Thuận, những vị đã biến đổi những thứ đàn áp tối tăm thành nơi chốn sáng tươi. Cũng có những con người rất mỏng dòn về nội tâm, nhưng lại biết nghỉ yên trong lòng thương xót và có thể truyền đạt lòng thương xót này. Lòng thương xót của Thiên Chúa giải thoát chúng ta. Khi con người gặp gỡ lòng thương xót của Thiên Chúa thì họ có được một tự do nội tâm sâu xa và là người có thể truyền đạt lòng thương xót này. Bởi thế rất cần phải cởi mở bản thân mình cho lòng thương xót của Thiên Chúa, nhờ đó mà không làm nô lệ cho bản thân chúng ta.

Vậy thì tự do đích thật là gì? Có hệ tại ở việc tự do chọn lựa hay chăng? Chắc chắn đó là một yếu tố của tự do, và chúng ta dấn thân mình là để bảo đảm cho hết mọi con người nam nữ (Cf. Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution Gaudium et Spes, 73). Tuy nhiên, chúng ta cũng biết rõ rằng để có thể làm những gì chúng ta muốn thì thật sự tự do vẫn chưa đủ, thậm chí không phải cả ở chỗ hạnh phúc nữa. Tự do đích thực còn hơn thế nữa kìa.

Thật vậy, có thứ nô lệ kìm kẹp còn hơn cả ngục tù nữa, còn hơn là một cuộc khủng hoảng hoang mang, hơn cả một thứ gánh vác chịu đựng nào đó, đó là thứ nô lệ cho cái tôi của mình. Có những con người bỏ cả ngày ra ngắm nghía mình trước gương soi để nhìn cái tôi của mình. Cái tôi của con người ta có một tầm vóc cao hơn là thân thể của con người. Họ là thành phần nô lệ cho cái tôi. Cái tôi có thể trở thành một tay hành hạ con người bất cứ ở nơi đâu, và khiến họ bị đàn áp sâu xa nhất, thứ đàn áp được gọi là "tội lỗi", thứ tội lỗi không phải là ở chỗ tầm thường vi phạm luật pháp, mà là ở cái thảm bại nơi việc hiện hữu và sống thân phận của thành phần nô lệ (xem Gioan 8:34). Cuối cùng thì tội lỗi là ở chỗ nói năng và thể hiện cái tôi. "Tôi muốn làm điều này và tôi chẳng cần biết đến giới hạn ra sao, nếu là một Giới Răn thì tôi cũng chẳng cần biết nếu yêu thích".

Về cái tôi, chúng ta có thể nghĩ đến các đam mê của con người: tham lam, nhục dục, ham hố, nổi giận, ghen hờn, biếng nhác, ngạo mãn - vân vân - là những thứ nô lệ của các tính mê nết xấu của họ, những gì hành khổ và hành hạ họ. Không có vấn đề đình chiến đối với lòng tham lam, vì cái cổ họng là cái giả tạo của dạ dày, một dạ dày no đầy nhưng lại khiến chúng ta nghĩ rằng nó rỗng tuyếch. Cái dạ dày giả tạo này là cái làm cho chúng ta tham lam. Chúng ta là nô lệ của một thứ dạ dày giả tạo. Không có vấn đề ngừng nghỉ đối với tham lam và nhục dục là những gì cần phải sống theo thỏa mãn; mối ham hố sở hữu là những gì hủy hoại lòng tham lam, lúc nào cũng tích lũy tiền bạc, gây tổn thương cho người khác; ngọn lửa giận dữ và con sâu ghen hờn là những gì hủy hoại đi các mối liên hệ. Các tác giả nói rằng nỗi ghen hờn làm cho thân xác và linh hồn trở thành mầu vàng, như một con người bị chứng viêm gan, vì họ trở thành mầu vàng. Kẻ ghen hờn có một tâm hồn mầu vàng, vì họ không bao giờ có được nét tươi mới của sức khỏe phần hồn. Lòng ghen hờn là những gì hủy hoại. Tính lười biếng là tính lẫn tránh tất cả mọi thứ vất vả mệt nhọc khiến con người ta không có khả năng sống động. Chủ trương cho mình là trên hết - tức cái tôi được tôi nói tới - thì ngạo mạn, tạo nên một cái hố sâu giữa bản thân mình với người khác.

Anh chị em thân mến, vậy thì ai thực sự là nô lệ đây? Phải chăng là kẻ không biết nghỉ ngơi? Kẻ không thể yêu thương! Tất cả các tính mê nết xấu này, những tội lỗi ấy, khuynh hướng duy kỷ là những gì tách chúng ta ra khỏi tình yêu thương và làm cho chúng ta không thể yêu thương. Chúng ta là những kẻ nô lệ của chính bản thân mình và chúng ta không thể yêu thương, vì tình yêu bao giờ cũng hướng tới người khác.

Giới Răn Thứ Ba này, một giới răn mời gọi chúng ta hãy cử hành việc giải phóng bằng việc nghỉ ngơi, đối với chúng ta, là một ngôn sứ của Chúa Giêsu, Đấng phá hủy tình trạng nội tâm nô lệ tội lỗi để ban cho con người khả năng yêu thương. Tình yêu chân thực là tự do đích thực: nó không dính bén với sở hữu, tái thiết các mối liên hệ, có thể đón nhận và trân trọng tha nhân của mình, biến đổi hết mọi nỗ lực thành tặng ân của niềm hoan lạc và cống hiến cho con người khả năng thông đạt. Tình yêu giúp cho con người được tự do, cho dù có bị tù ngục, cho dù có yếu hèn và bị hạn chế.

Đó là thứ tự do chúng ta nhận được từ Đấng Cứu Thế của chúng ta là Đức Giêsu Kitô Chúa chúng ta.

Đaminh Maria Cao Tấn Tĩnh, BVL, chuyển dịch

 

 

 

 

 

+ September 13, 2018