Tâm ngôn hành
(Lm Nghĩa)

TÂM NGÔN HÀNH (tinvui.org)
Dịp thánh lễ làm phép dầu, Đức Giám Mục Giám quản Giáo phận Ban Mê Thuột đã lấy lại lời khuyên bảo của Hội Thánh trong nghi thức truyền chức Phó tế và Linh mục để nhắn nhủ chúng tôi, hàng Linh mục là: “Hãy tin điều chúng con đọc, dạy điều chúng con tin và thực hành điều chúng con dạy”. Một lời khuyên bảo vừa sâu xa, vừa đượm lý, thân tình cho những ai hiến thân trong ơn gọi tu trì, cách riêng ơn gọi Linh mục. Xin được chia sẻ đôi tâm tình nhân lời nhắc nhủ của Đức Giám quản Giáo phận.
Hãy tin điều chúng con đọc:
Chắc chắn Hội Thánh không chủ ý khuyên dạy chúng tôi “tin” tất cả những gì mình đọc. Sách báo ngày nay thật phong phú và đa dạng. Tốt có và xấu cũng không thiếu. Lành mạnh có nhiều và độc hại vẫn đếm không xuể. Với tiến bộ của mạng lưới thông tin thì người ta có thể kiếm được vô số điều để đọc. Tôi đã từng được một anh bạn khuyên là không nên cộng tác với hạng báo này hạng báo nọ, vì những báo ấy thông tin phiến diện. Chu choa, đành phải sửa lưng ông bạn thôi: “Thế thì cậu đừng có xem báo viết hay đọc tin gì trên Internet cả. Cũng đừng đọc sách! Nếu không biết xử lý thông tin”. Một trong những yêu cầu của việc xử lý thông tin đó là chớ vội cả tin những gì mình đọc.
Có thể nói không lầm đó là Hội Thánh không trực tiếp dạy ta tin những gì mình đọc dù đó là những áng văn tu đức hay thần học. Dòng lịch sử cho ta hay rằng đã có đó nhiều trào lưu thần học lệch lạc và cả sai lầm. Đã có đó nhiều hình thức tu đức lạc hậu, tiêu cực và có khi là nghịch với chân lý Thánh Kinh. Như thế việc xử lý nội dung thông tin, tức là những gì chúng ta đọc vẫn luôn cần thiết.
Điều mà Hội Thánh trực tiếp khuyên dạy hàng phó tế và linh mục tin điều mình đọc đó là Lời Chúa và cụ thể là Thánh Kinh. Những lời huấn dụ của Giám mục trong nghi thức phong chức như sau: “(Các) con dã vui mừng lãnh nhận Lời Chúa, (các) con hãy đem ra phân phát cho mọi người! Khi suy gẫm luật Chúa, (các) con hãy chú tâm tin điều (các) con đọc, dạy điều (các) con tin và thi hành điều (các) con dạy”.
Tuy nhiên, chúng ta đừng quên Hội Thánh khẳng định: “Đức tin Kitô giáo không phải là “Đạo thờ Sách”, nhưng là đạo do “Lời” Thiên Chúa, không phải một lời được viết ra và câm lặng, nhưng là Ngôi Lời Nhập Thể và hằng sống” (Thánh Bênađô) (GLCG chung số 108). Thánh Kinh được linh hứng để trình bày chân lý. Tính chắc chắn và không sai lầm của Thánh Kinh hệ tại ở những gì Thiên Chúa muốn nói, muốn dạy. Thánh Công Đồng Vatican I quả quyết: “Trong Thánh Kinh, Thiên Chúa đã nhờ loài người, và dùng cách nói của loài người mà phán dạy, nên để thấy rõ, điều Thiên Chúa muốn truyền đạt cho chúng ta, nhà chú giải Thánh Kinh cần phải cẩn thận tìm hiểu điều các thánh sử thật sự có ý trình bày và điều Thiên Chúa muốn diễn tả qua lời lẽ của các Ngài” (MK số 12).
Một điều chắc chắn đó là những gì các thánh sử thật sự có ý trình bày và những gì Thiên Chúa muốn dạy không luôn đương nhiên đồng nhất với nhau. Làm sao có sự đồng nhất giữa thánh ý Chúa với các luật báo thù trong Cựu Ước, hay “luật thần tru”, nghĩa là tiêu diệt kẻ thù cho tận “đứa đái vách tường”. Cũng không thể có sự đồng nhất của điều Chúa muốn dạy với những chỉ dẫn của thánh Phaolô khi ngài  bảo rằng “người nam là thủ lãnh của người nữ” (x. 1Cr 11,3 Eph 5,22). “Trong các cuộc họp phụ nữ không được phép lên tiếng” (x. 1Cr 14,34-35). Và có nhiều điều chính ngài khẳng định là có ý ngài chớ không phải do bởi lệnh của Chúa (x. 1Cr 7,12-22).
Chính vì thế mà sau khi đã dạy ta lưu ý tới các hình thái văn chương (văn thể), đến hoàn cảnh lịch sử, văn hóa của các thánh sử thì Thánh Công Đồng khẳng định rằng: “Thánh Kinh được viết ra bởi Chúa Thánh Thần, nên cũng phải được đọc và giải thích nhờ Chúa Thánh Thần. Và để khám phá ra chính xác ý nghĩa của các bản văn thánh cũng phải kỹ lưỡng xem xét đến nội dung và sự duy nhất của toàn thể Thánh Kinh dựa trên truyền thống sống động của toàn thể Hội Thánh và sự bại suy đức tin” (MK số 12).
Như thế để việc tin điều mình đọc là Lời Chúa khỏi bị phiến diện, thiếu sót hay lầm lạc quả là còn nhiều việc phải làm đối với Kitô hữu, cách riêng với hàng Linh mục. Có thể nói việc “xử lý” những gì mình đọc là cần thiết, ngay cả với các bản văn Thánh Kinh. Tuy nhiên, ta cũng có thể bị cám dỗ sa đà vào việc “xử lý thông tin” bằng những chú giải quá tỉ mỉ, lắm khi đâm ra vụn vặt và rất dễ mang tính chủ quan. Thời còn ở chủng viện. sau khi học chú giải một thư của thánh Phaolô thì không chỉ chúng tôi, các chủng sinh, mà cả đến cha giáo cũng thú nhận rằng giá như thánh tông đồ dân ngoại sống lại chắc là ngài không nhận ra bức thư của mình, sau khi nó đã được chú giải! “hân lý thì trong sáng. Và Thiên Chúa đã ưu ái mạc khải nó cho kẻ bé mọn” (x. Lc 10.21; Mt 11,25-26)
Hãy dạy điều chúng con tin:
Các vị cha chung gần đây của Hội Thánh như Đức Phaolô VI và Đức Gioan Phaolô II đã nói lên sự thật này: Ngày nay người ta không thích nghe những thầy dạy mà thích nghe những thánh nhân. Sở dĩ người ta nghe những thầy dạy vì họ đã là những chứng nhân. Đã qua rồi hay đang qua đi cái thời mà đoàn tín hữu giáo dân chỉ biết cúi đầu lắng nghe và răm rắp thực hiện lời dạy của các vị có thánh chức. Còn anh chị em lương dân và bà con khác đạo thì sao đây? Một vấn nạn nan giải cho những người có bổn phận rao truyền chân lý.
Thiết nghĩ việc giảng dạy chân lý là một bổn phận tất yếu của mọi Kitô hữu, cách riêng của các đấng “làm thầy”. Tuy nhiên, cần phải xem xét lại cách thức chúng ta rao truyền chân lý. Bà con tín hữu giáo dân đã từng phàn nàn việc các linh mục giảng trong Thánh lễ. Điều người ta phàn nàn là các vị sau khi đọc Tin Mừng thì thường nhắc lại nội dung những gì vừa đọc, và sau đó là một ít cảnh báo, răn dạy về chân lý như là trộm cắp, đĩ điếm, xì ke, ma túy… Cái điệp khúc “luân lý” ấy dường như ít thay đổi, khiến cử tọa chưa nghe đủ câu đã biết hết ý lời.
Theo thiển ý của tôi, để rao truyền chân lý, không gì hơn là hãy tận dụng thể văn Tin Mừng. Đây là một thể văn trình bày đức tin của mình để khơi gợi niềm tin hay để củng cố đức tin nơi đọc giả hay cử tọa: “Những gì đã ghi chép ở đây là để anh em tin rằng Đức Giêsu là Đấng Kitô, Con Thiên Chúa, và để tin mà được sự sống nhờ Danh Người” (Ga 20,31). Thánh Sử Luca khởi đầu sách Tin Mừng đã viết tương tự: “Thưa ngài Thêôphilê… tôi cũng vậy, sau khi cẩn thận tra cứu đầu đuôi mọi sự, thì thiết tưởng cũng nên tuần tự viết ra để kính dâng ngài, mong ngài sẽ nhận thức được rằng giáo huấn ngài đã học hỏi thật là vững chắc (Lc 1,1-4).
Trình bày niềm tin của mình là trình bày các biến cố lịch sử, lịch sử ơn cứu độ, đặc biệt cuộc đời và lời giảng dạy của Đức Kitô dưới ánh sáng của mầu nhiệm tử nạn và phục sinh của Người. Các Thánh sử trình bày những điều ấy không phải như người ở ngoài mà là như người trong cuộc. Lời chứng của các tông đồ, các môn đệ chính là cảm nghiệm rất thật, rất sống động của các ngài. Các ngài muốn truyền lại những gì các ngài đã nghe, đã chứng kiến, đã tiếp xúc… Các ngài không ngần ngại nói lên những thành công lẫn thất bại của mình, không ngần ngại nói lên những hiểu biết cũng như những u mê tăm tối của mình trước chân lý.
Việc truyền dạy những gì mình tin hệ tại ở nơi sự xác tín, sự cảm nghiệm của người giảng dạy hay trình bày. Để có những cảm nghiệm sâu xa có sự xác tín thì không thể không có sự gắn bó với Lời Chúa và cách riêng là với Đấng là Ngôi Lời nhập thể và hằng sống. Dù thông thái như một Thomas Aquinô hay kém trí không như Gioan Vianey, thì để có những lời rao giảng cuốn hút lòng người, đem lại niềm tin cho cử tọa, các ngài đã phải miệt mài gắn bó với Đấng Cứu Độ bằng việc cầu nguỵện, bằng các chiêm ngắm Thánh Thể lâu giờ, không thể nào ban cái mình không có. Thiếu đời sống cầu nguyện thì niềm tin sẽ héo khô, và chắc chắn lời giảng dạy sẽ như: phèn la, não bạt.
Hãy thực hành điều chúng con dạy:
Đây quả là vấn đề khó khăn muôn thuở. Người ta thường dễ duôi những ông thầy chỉ biết khua môi khua miệng. Nếu bạn không thể làm điều gì đó thì hãy dạy người ta. (If you can’t do, teach!). Tương tự kiểu được khuyên rằng nếu bạn thất nghiệp thì hãy mở công ty giới thiệu việc làm. Không chỉ như các luật sĩ ngày xưa mà ngay cả hôm nay vẫn còn đó nhiều người chỉ biết thao thao bất tuyệt: những sự khôn ngoan, những điều phải làm mà bản thân không buồn giơ một ngón tay lay thử (x.Lc 11,46)
Tấm gương của các tông đồ trong vấn đề ngôn hành sánh đôi được trình bày cách rõ rệt qua các chương của sách Công vụ Tông đồ. Noi gương Đức Kitô, Thầy chí thánh, các ngài đã sống lời giảng dạy của mình cách thuyết phục qua đời sống chứng từ, đời sống hiệp thông huynh đệ và qua việc can đảm làm chứng cho chân lý.
 Các ngài chuyên chăm cử hành lễ bẻ bánh và cầu nguyện không ngừng (x.Cvtđ 2,42). Để làm cho các tín hữu hợp nhất với nhau và để mọi sự làm của chung… thì chắc chắn các tông đồ đã làm gương về tình yêu thương và sự chia sẻ. Các ngài đã quan tâm đến những góa phụ, những người ngoại kiều, nên đã thành lập nhóm phó tế để chuyên lo phục vụ, đặc biệt cho những người cô thế (x.Cvtđ 6,1-7). Các ngài đã can đảm rao giảng chân lý vì “không thể không nói những gì mắt thấy tai nghe” (x.Cvtđ 4,20). Và nhất là “phải vâng lời Thiên Chúa hơn là vâng lời người ta” (x.Cvtđ 5.29). Biết bao gian truân ập xuống trên các ngài như tù đày, bắt bớ và cả cái chết, thế mà các ngài vẫn hân hoan đón nhận.
Theo gương sáng và lời dạy của Thầy, các ngài luôn đi trước đàn chiên (x. Ga 13,15). Các thầy dạy hôm nay phải chăng được mấy ai dám nói mà không thấy thẹn như các tông đồ đã từng nói với tín hữu: Anh em hãy noi gương tôi như tôi đã noi gương Đức Kitô. Hãy thực hành điều các con dạy! Một lời khuyên bảo luôn có đó tính thời sự cho chúng ta, cách riêng cho các “đấng bậc làm thầy trong Hội Thánh Chúa. Ước gì lời của Đức Kitô không ứng vào chúng ta: “Những gì mà các luật sĩ và biệt phái giảng dạy trên tòa Môisen, anh em hãy thực hành nhưng đừng bắt chước việc họ làm vì họ chỉ nói mà không làm (Mt 23.2-3).
Để kết thúc những chia sẻ này, xin được lấy lời của Đức Giám Mục Giám quản Giáo phận Ban Mê Thuột trong Thánh lễ làm phép dầu, gửi đến bạn đọc, cách riêng quý Kitô hữu giáo dân: Xin quý vị không chỉ xin hay yêu cầu các linh mục cầu nguyện và phục vụ mình, mà hãy biết cầu nguyện và nâng đỡ hành linh mục của Chúa. Để có thể sống một cách nào đó, lời huấn giáo của Hội Thánh: Tin điều mình đọc, dạy điều mình tin và thực hành điều mình dạy, vì các linh mục cần được nâng đỡ rất nhiều, trước hết là ân sủng Chúa và kế đến là sự động viên, chia sẻ, cầu nguyện và cả góp ý của hàng tín hữu giáo dân.
Lm. Giuse NGUYỄN VĂN NGHĨA-Thuận Hiếu-Ban Mê Thuột

tinvui.org - sưu tầm