|
ẢNH TƯỢNG
ĐỨC MẸ
Ảnh
tượng Đức Mẹ có vô số hình thức,
nào là bích họa, i-côn, kính màu, ảnh nổi, tượng,
họa phẩm, ảnh vảy và nhiều loại
khác. Những ảnh tượng ấy có liên
quan gì đến đức tin của Giáo Hội
không? Và giúp chúng ta cầu nguyện thế nào?
1.
“Sinh bởi Một Người Nữ” (Gl 4:4)
Vì
sợ nạn thờ ngẫu tượng, trên
nguyên tắc, Cựu Ước đã ngăn cấm
việc tạc tượng ảnh của người
hay của vật (Xh 33:18-23). Nhưng trong xác thể
Chúa Ki-tô có “tất cả sự viên mãn của
tính Thiên Chúa” (Cl 2:9). “Ngài là hình ảnh của Thiên
Chúa vô hình” (Cl 1:15). Vinh quang Thiên Chúa rạng ngời
trên dung nhan Chúa Ki-tô (2Cr 4:6).
Điều
này đã trở thành hiện thực qua việc
Con Thiên Chúa được sinh ra bởi một
Người Nữ là Đức Ma-ri-a. Bởi
vì Mẹ là một con người đích thực
nên chúng ta được bảo đảm về
tính xác thực của mầu nhiệm Ngôi Lời
Nhập Thể và sự gần gũi giữa
Con Thiên Chúa với chúng ta. Vì thế, chẳng có
gì lạ, ngoài những hình ảnh thánh nhan Chúa
hay hình ảnh Chúa biến hình, thì những ảnh
tượng Mẹ Thiên Chúa có lẽ đã ra đời
từ rất xa xưa và được tôn kính
nhiều nhất.
2.
Bên Tây Phương
Trên
những bức vách trong các hang toại đạo
người ta thấy có hình vẽ một bà mẹ
trẻ bồng con dưới một ngôi sao đã
được Ba-la-am tiên báo (Ds 24:15-19) hoặc
bồng con cho ba Đạo Sĩ, đại diện
cho các dân nước ngoại đạo thờ
lạy. Đó là hình ảnh Đức Ma-ri-a.
Khi
đế quốc Rô-ma công nhận Ki-tô giáo, đã
thấy có những chiều hướng đề
cao Thần Tính của Chúa Ki-tô để đối
lại với các thần minh hay chết, và người
ta có chiều hướng vẽ Mẹ Thiên Chúa
trong trang phục cẩm bào nữ vương.
Vào
thời thánh Bê-na-đô, các tín hữu lại nhìn
Đức Ma-ri-a như một chứng cứ
rằng Chúa Giê-su vinh quang cũng là một con người
như họ, và giống họ ở chỗ là
Ngài cũng chịu đau khổ, thứ đau
khổ đã đem lại hồng phúc cứu
độ. Và các hình ảnh Đức Trinh Nữ
theo kiểu gô-tích xuất hiện: Đức
Trinh Nữ với quả táo, chùm nho hoặc bầy
chim.
Thời
Phục Hưng cũng lưu lại dấu ấn
qua việc trình bày hình ảnh Đức Ma-ri-a
càng ngày càng “người” hơn, và không bồng
Chúa Con nữa. Điều này làm cớ cho những
người Tin Lành chống đối ảnh
tượng.
Lòng
đạo đức Công Giáo hiện nay dựa
trên các đặc ân của Đức Ma-ri-a (Vô
Nhiễm Nguyên Tội, Lên Trời Hồn Xác) phản
ảnh qua những ảnh tượng như
ảnh vảy Đức Mẹ Lộ Đức.
3.
Tại Đông Phương
Việc
sùng kính ảnh tượng chiếm một vị
trí quan trọng trong lòng đạo đức
của các tín hữu Đông Phương, đặc
biệt từ cuộc tranh luận về ảnh
tượng thế kỷ VIII. Công Đồng
Ni-xê-a II (787) giải quyết cuộc tranh luận
dựa trên nguyên tắc của thánh Ba-si-li-ô: “Tôn
kính ảnh tượng là tôn kính Đấng có
hình ảnh được thể hiện trên
ảnh tượng.”
Tượng
ảnh diễn tả và hỗ trợ cho lời
cầu nguyện, là kết quả một quá trình
suy niệm lâu dài trong một bầu không khí vâng
phục, chay tịnh, thầm lặng và thanh tịnh.
Các tượng ảnh phản ảnh những
truyền thống nhất định. Người
ta thường trình bày Mẹ Thiên Chúa. Các kiểu
mẫu phổ biến nhất là:
-
Bức Hodigitria mô tả “Mẹ là người
chỉ Đường.” Đường đây
tức là Chúa Ki-tô.
-Bức
Eleousa mô tả Mẹ Thiên Chúa nhân lành, đầu
Đức Mẹ hơi nghiêng, âu yếm Chúa Con.
-
Bức Déesis mô tả Mẹ là Đấng chuyển
cầu, giang tay lên trời.
-
Bức Khăn Choàng mô tả Mẹ Thiên Chúa là
hình ảnh của Giáo Hội, bao bọc cho đoàn
con đông đúc.
-
Bức Hào Quang mô tả Đức Ma-ri-a bồng
Chúa Con trên tay, xung quanh có vòng tròn hay vòng bầu
dục tượng trưng cho vinh quang Thiên Chúa.
4.
Ngày Nay
Trong
thời đại nghe nhìn hiện nay, người
tín hữu cần những hình ảnh mang vẻ
đẹp có thể hướng đưa họ
đến cùng Con Thiên Chúa, Đấng đã được
sinh ra từ lòng Mẹ Ma-ri-a.
Chúng
ta hãy chịu khó nghiên cứu và chiêm ngắm những
ảnh tượng Đức Mẹ có từ
quá khứ. Nhưng chúng ta cũng nên sáng tạo
những kiểu dáng mới mẻ khả dĩ
trình bày được về ơn cứu độ
hợp với tâm hồn của những người
đương thời của chúng ta.
J.
Lau-ren-sô
|