FA-TI-MA, BỒ ĐÀO NHA

Những lần hiện ra danh tiếng của Đức Trinh Nữ Ma-ri-a với các trẻ làng Fa-ti-ma diễn ra vào mùa hè năm 1917 trong thời kỳ thế chiến thứ nhất. Cư dân làng quê bé nhỏ thuộc giáo phận Lê-ri-a (Leiria) này đa số đều nghèo, hầu hết là những tiểu nông ngày ngày chăn dẫn đoàn vật và chăm sóc ruộng đồng. Theo lệ ở đó, trẻ em thường được giao cho công việc chăn chiên.

Ba trẻ thụ khải được nuôi dưỡng trong một bầu khí rất đạo đức: Lu-xi-a đô San-tốt (Lucia dos Santos), mười tuổi và hai người em họ nhỏ hơn là Phan-xi-cô (Francisco) và Gia-xin-ta (Jacinta)... Các em chăn chiên và thường quì trên bãi đất trống lần hạt Mân Côi với nhau. Vào mùa hè năm 1916, một thiên thần đã nhiều lần hiện đến dạy các em cầu nguyện với Thiên Chúa Ba Ngôi Chí Thánh.

Chúa Nhật 13 tháng 5 năm 1917 lúc gần giữa trưa, một luồng chớp làm các em chú ý, và các em nhìn thấy một Vị sáng láng hiện ra trên những ngọn cây trên đồi Cô-va đa I-ri-a (Cova da Iria). “Thiếu Nữ” xin các em hãy cầu nguyện cho các tội nhân trở lại, chiến tranh sớm kết liễu và dặn hãy trở lại nơi đó cứ ngày 13 mỗi tháng.

Những lần Đức Mẹ hiện ra sau đó là ngày 13 tháng 6 và 13 tháng 7. Đến ngày 13 tháng 8, các em bị nhà cầm quyền địa phương ngăn cản không cho đến Cô-va đa I-ria, nhưng “Thiếu Nữ” đã hiện đến với các em ngày 19. Rồi ngày 13 tháng 9, “Thiếu Nữ” xin các em hãy lần hạt Mân Côi cầu cho chiến tranh sớm kết thúc. Sau cùng, ngày 13 tháng 10, “Thiếu Nữ” đã xưng mình là Mẹ Rất Thánh Mân Côi, kêu nài các em cầu nguyện và làm việc đền tạ.

Hôm đó, một điềm lạ trên trời đã xảy ra: thái dương như rơi khỏi bầu trời và lao xuống đất. Các trẻ đã được báo trước về điềm lạ này ngay lần Đức Mẹ hiện đến lần thứ nhất, ngày 13 tháng 5. Một số người rất đông (các phóng viên ước tính chừng ba vạn người) vây quanh các trẻ cũng nhìn thấy hiện tượng lạ và ra về kinh ngạc.

Sau một thời gian dài điều tra, ngày 13 tháng 10 năm 1930, đức giám mục giáo phận Lê-ri-a đã công nhận chính thức sự kiện các trẻ được Đức Mẹ hiện ra và ban phép tổ chức các việc tôn kính Đức Mẹ Mân Côi tại nơi Mẹ đã hiện ra. Trẻ Phan-xi-cô (người được thị kiến nhưng không được nghe lời Đức Mẹ) đã qua đời ngày 4 tháng 4 năm 1919, và Gia-xin-ta qua đời ngày 20 tháng 2 năm 1920. Nay chỉ còn lại mình Lu-xi-a, hiện là một nữ tu dòng Kín.

1. Sứ Điệp Fa-ti-ma

Sứ điệp Fa-ti-ma lặp lại sứ điệp Lộ Đức. Qua các trẻ, Đức Ma-ri-a thúc giục cầu nguyện cho các tội nhân, lần hạt Mân Côi và thống hối. Ngày 13 tháng 10, Đức Mẹ phán: “Mẹ đến để kêu nài các tín hữu hãy lần hạt Mân Côi. Mẹ mong ước nơi đây có một nguyện đường tôn kính Mẹ. Nếu người ta cải thiện đời sống thì chiến tranh sẽ sớm kết liễu.”

Đức Mẹ còn giao cho các trẻ nhiều “bí mật.” Sau đó, một số đã được Lu-xi-a loan báo. Có lẽ gồm một lời tiên báo về cuộc chiến tranh sắp xảy đến và lời kêu gọi tôn sùng đặc biệt Trái Tim Vô Nhiễm Mẹ Ma-ri-a. Người ta tin rằng Lu-xi-a đã trao lại cho Đức Gio-an XXIII bí mật Fa-ti-ma sau cùng.

Cũng như tại Lộ Đức, Fa-ti-ma đã thu hút vô vàn tín hữu hành hương. Những đoàn người hành hương bắt đầu từ mùa hè 1917 ngày càng đông đảo hơn, không chỉ ở Bồ Đào Nha mà còn từ khắp mọi nước. Cuộc hành hương toàn quốc Bồ Đào Nha ngày 13 tháng 10 năm 1931 theo sau sự kiện công nhận chính thức của giáo quyền đã qui tụ hơn một triệu người tham dự.

Các Đức Giáo Hoàng quan tâm đặc biệt đến sự kiện Fa-ti-ma. Đức Pi-ô XII, Đức Phao-lô VI và nhất là Đức Gio-an Phao-lô II đã thân đến đền thánh Đức Mẹ. Sự quan tâm của các Đức Thánh Cha đã góp phần làm phát triển các cuộc hành hương mùa hè đến Fa-ti-ma. Vương cung thánh đường được xây cất tại nơi Đức Mẹ đã hiện ra. Những biển người đến kính viếng Đức Mẹ đông đảo bằng, hoặc có khi hơn cả những đoàn hành hương Lộ Đức. Giữa khung cảnh miền đồng quê Fa-ti-ma, người tín hữu hành hương lại được nghe sứ điệp Đức Mẹ truyền dạy các trẻ: Cầu Nguyện, Làm Việc Đền Tạ và Tôn Sùng Trái Tim Vẹn Sạch Mẹ.

H. Hô-tanh

2. Fa-ti-ma và Các Đức Giáo Hoàng

Để làm bằng chứng về sự “quan tâm đặc biệt” của các Đức Giáo Hoàng Pi-ô XII, Phao-lô VI và Gio-an Phao-lô II dành cho đền thánh Đức Mẹ Fa-ti-ma, chúng tôi xin trưng dẫn một vài trong rất nhiều chứng cớ.

Đức Pi-ô XII

Dâng hiến thế giới cho Trái Tim Mẹ. Ngày 31 tháng 10 năm 1942, Đức Pi-ô XII đã gửi sứ điệp truyền thanh đến các tín hữu hành hương tại Fa-ti-ma nhân dịp kỷ niệm 25 năm ngày Đức Mẹ hiện ra (và cũng là dịp kỷ niệm ngân khánh thụ phong giám mục của ngài). Sau khi kêu gọi hãy tạ ơn, trung thành và cầu nguyện, Đức Thánh Cha đã dâng thế giới cho Trái Tim Vẹn Sạch Đức Mẹ.

Đề cao tầm quan trọng của biến cố Fa-ti-ma. Ngày 13 tháng 5 năm 1946, Đức Pi-ô XII đã gửi sứ điệp truyền thanh tôn vinh tượng thánh Đức Mẹ Fa-ti-ma. Trong đó ngài nhắc lại biến cố Fa-ti-ma phi thường là “công việc” của Trái Tim Từ Mẫu thương xót Đức Trinh Nữ Ma-ri-a, Nữ Vương Vô Nhiễm. Và ngài ghi nhận sự bảo trợ thường xuyên của Đức Ma-ri-a đối với đất nước Bồ Đào Nha. Đức Thánh Cha xưng tụng vương quyền thiên đàng và vũ trụ của Mẹ, “một vương quyền tự bản chất là tình Mẹ và hoàn toàn mưu ích cho con cái.” Ngài cũng nhấn mạnh tầm quan trọng và ý nghĩa của biến cố Fa-ti-ma.

“Đó không phải là vương quyền mà anh chị em đang cảm nghiệm sao? Đó không phải là những lợi ích vô cùng, những ân sủng mà Trái Tim Từ Mẫu của Nữ Vương quyền uy đã ưu đãi anh chị em, để hôm nay, anh chị em ở đây tuyên xưng với lòng biết ơn sống động hay sao? Cuộc đại chiến tàn phá thế giới khốc liệt nhất đã chạm đến biên giới của đất nước anh chị em nhưng không hề vượt qua trước hết là nhờ sự chở che của Đức Mẹ.”

Đức Phao-lô VI

Trao phó gia đình nhân loại cho Đức Mẹ. Trong bài diễn văn bế mạc khóa họp thứ ba của Công Đồng Va-ti-ca-nô II (ngày 21 tháng 11 năm 1964), Đức Phao-lô VI đã dâng lên Đức Trinh Nữ một lời nguyện sốt sắng xin Mẹ chúc lành cho Công Đồng chung, cho Giáo Hội và đưa mắt nhìn tới “những chân trời vô biên của toàn thế giới, đối tượng quan tâm của Công Đồng chung, thế giới mà Đức Pi-ô XII rất đáng kính nhờ được ơn thúc đẩy từ trời đã long trọng dâng hiến cho Trái Tim Vô Nhiễm Mẹ Ma-ri-a.”

Đức Giáo Hoàng nói tiếp: “Ngày hôm nay Chúng Tôi thấy rất thích thuận để lập lại hành vi tận hiến ấy. Nhớ đến điều này, Chúng Tôi quyết định sẽ gửi một ủy ban đặc biệt đến Fa-ti-ma trong một tương lai gần đây để đem Bông Hồng Vàng đến đền thánh Fa-ti-ma, ngày nay hơn bao giờ hết, vô cùng thân thương không những đối với những người dân đất nước Bồ Đào Nha cao quí - và cũng luôn thân thương, nhất là ngày hôm nay đối với Chúng Tôi nữa - mà còn được các tín hữu trên toàn thế giới Công Giáo biết đến và tôn kính. Với tâm tình ấy, Chúng Tôi muốn phó dâng cho Mẹ thiên quốc mối quan tâm đến toàn thể gia đình nhân loại với những vấn đề và những ưu tư của nó, với những khát vọng chính đáng và hy vọng khát bỏng của nó.”

Kêu gọi từng tín hữu hãy lặp lại hành vi tận hiến. Ngày 13 tháng 5 năm 1967, nhân dịp kỷ niệm 50 năm biến cố Đức Mẹ hiện ra tại Cô-va đa I-ri-a, Đức Phao-lô VI đã hành hương đến Fa-ti-ma để cầu nguyện và xin hòa bình cho thế giới. Nhân dịp ấy, ngài đã ban hành tông thư mang tựa đề “Đức Ma-ri-a, Mẹ Giáo Hội” (Signum Magnum) kêu gọi toàn thể Giáo Hội tôn kính và noi gương Đức Trinh Nữ Ma-ri-a. Trong đó, Đức Phao-lô VI kêu gọi mọi tín hữu hãy lặp lại hành vi tận hiến bản thân cho Trái Tim Vẹn Sạch Mẹ Giáo Hội.

“Hai mươi lăm năm trước đây, vị tiền nhiệm của Chúng Tôi là Đức Pi-ô XII qua làn sóng phát thanh đã nói chuyện với anh chị em tín hữu Bồ Đào Nha (ngày 31 tháng 10 năm 1942) và long trọng dâng hiến Giáo Hội cùng toàn thể nhân loại cho Trái Tim Vô Nhiễm Đức Trinh Nữ Ma-ri-a. Chúng Tôi đã lập lại hành vi tận hiến này ngày 21 tháng 11 năm 1964. Và giờ đây, Chúng Tôi kêu gọi toàn thể mọi thành phần trong Giáo Hội hãy tận hiến bản thân một lần nữa cho Trái Tim Vô Nhiễm Mẹ Ma-ri-a và biến hành vi đạo đức này thành hành động cụ thể trong đời sống hằng ngày của mình. Như thế, anh chị em sẽ sống đúng theo thánh ý Thiên Chúa hơn, và khi là những người bắt chước Nữ Vương trên trời của mình, anh chị em sẽ thực sự được coi là con cái của Mẹ.”

Đức Gio-an Phao-lô II

Sứ điệp Fa-ti-ma và giáo huấn của Chúa Ki-tô. Ngày 12 tháng 5 năm 1982, Đức Gio-an Phao-lô II đã hành hương đến Fa-ti-ma kỷ niệm 65 năm ngày Đức Mẹ hiện ra để tạ ơn Mẹ đã can thiệp cứu sống ngài một năm trước đó, và để tận hiến nhân loại cho Trái Tim Vô Nhiễm Mẹ một lần nữa. Hôm sau, ngày 13 tháng 5 năm 1982, kỷ niệm Đức Mẹ hiện ra lần thứ nhất, Đức Thánh Cha đã cử hành thánh lễ tại đền thánh và cho chị Lu-xi-a đô San-tốt 75 tuổi, nữ tu dòng Ca-mê-lô hiệp lễ. Chị là người duy nhất trong ba trẻ được nhìn thấy Đức Mẹ hiện ra năm 1917 hiện vẫn còn sống. Sau đó Đức Thánh Cha đã trình bày sứ điệp Fa-ti-ma trong khuôn khổ giáo huấn của Chúa Ki-tô:

“Giáo Hội vẫn luôn giáo huấn và tiếp tục tuyên xưng mặc khải Thiên Chúa đã được toàn thành nơi Chúa Giê-su Ki-tô, Đấng là viên mãn của mặc khải, và không còn một mặc khải công nào sẽ được ban thêm trước ngày Chúa chúng ta quang lâm. Giáo Hội đánh giá và thẩm xét mặc khải tư theo những tiêu chuẩn phù hợp với mặc khải công duy nhất ấy.”

Những lời hiệu triệu cải thiện. “Giáo Hội đã chấp nhận sứ điệp Fa-ti-ma trước tiên là vì sứ điệp này bao hàm một chân lý và một lời mời gọi có nội dung đích thực là chân lý và lời mời gọi của Phúc Âm.”

“Hãy cải thiện đời sống và tin vào Tin Mừng (Mc 1:15). Đó là những lời đầu tiên Đấng Mê-si-a đã nói với nhân loại. Cốt lõi nền tảng của sứ điệp Fa-ti-ma cũng là một lời kêu gọi cải thiện và thống hối như Phúc Âm. Lời mời gọi ấy đặc biệt nói với thế kỷ này... Sứ điệp của Đức Mẹ Fa-ti-ma là một sứ điệp tình Mẹ, nhưng mạnh mẽ và dứt khoát. Sứ điệp có vẻ nghiêm khắc. Sứ điệp giống như lời thánh Gio-an Tiền Hô kêu gọi bên bờ sông Gio-đan. Sứ điệp kêu mời thống hối. Sứ điệp đưa ra lời cảnh tỉnh. Sứ điệp kêu gọi cầu nguyện. Sứ điệp khuyên giục lần hạt Mân Côi.”

Cuối thánh lễ, Đức Thánh Cha đã tận hiến thế giới lại cho Đức Mẹ. Ngài kêu xin Mẹ bầu cử để giải thoát thế giới khỏi nạn đói kém, khỏi các tội lỗi chống lại sự sống, khỏi bất công trong đời sống xã hội, quốc gia và quốc tế, và khỏi chiến tranh nguyên tử với sức hủy diệt vô lường cũng như mọi hình thức chiến tranh khác.

A. Rum