KHẢI HUYỀN 12

Xem:
- Nữ Tử Si-on

Không phải mọi chuyên gia Thánh Kinh đều chú giải chương 12 sách Khải Huyền về Đức Ma-ri-a. Không đào sâu chi tiết, chúng ta vẫn nhìn ra được tối thiểu một số chi tiết cho phép xác định rằng sắc thái Ma-ri-a trong chương này không phải là điều võ đoán, nhưng có nền tảng chắc chắn. Những điều này dựa theo một tài liệu mang tựa đề “Chức Năng Làm Mẹ của Si-on và của Đức Ma-ri-a” của Hen-ri Ca-den (Henri Cazelles) viết cho đại hội Thánh Mẫu học tại Xanh-tô Đô-ming-gô (Santo Domingo) năm 1956 và được in trong tác phẩm nhiều tập, nhiều thứ tiếng “The Blessed Virgin and the Contemporary Ecumenical Effort” (Đức Ma-ri-a và Nỗ Lực Đại Kết Hiện Nay) do Hàn Lâm Viện Thánh Mẫu Học Giáo Hoàng Quốc Tế Rô-ma xuất bản năm 1967 (x. quyển 6: Đức Ma-ri-a Trong Thánh Kinh, trang 165-178).

Trước tiên nên lưu ý rằng, như mọi phần khác trong Thánh Kinh, ta không thể hiểu sách Khải Huyền nếu đọc nó một cách riêng biệt. Phải đọc tiếp nối với những gì đi trước (những chủ đề, biểu tượng có ảnh hưởng) và liên hệ với hoàn cảnh cụ thể của dân Thiên Chúa (Do Thái) trong thời điểm quyển sách được hình thành. Lời Chúa luôn luôn gắn liền với thực tế lịch sử của dân tộc này. Đời sống ấy bất chấp những thăng trầm biến động lịch sử vẫn phát triển hữu cơ và liên tục cho đến khi thời gian viên mãn trong Chúa Ki-tô Giê-su.

Như thế, nếu muốn làm sáng tỏ khía cạnh liên tục trong chương 12, ta không thể không nhớ đến các chủ điểm Cựu Ước được sử dụng ở đây. Nhưng cần thiết phải giải thích chúng phù hợp với hoàn cảnh dân tộc của Chúa (Do Thái), tức là dân tộc mà Cựu Ước nhắm đến. Điều này giúp ta hiểu được sâu hơn các chủ điểm và áp dụng các chủ điểm ấy cụ thể hơn.

Chủ điểm “sinh đôi” được trình bày trong chương 12 sách Khải Huyền: một trẻ nam ở câu 5 và những người còn lại trong dòng dõi Người Nữ ở câu 17 đã thấy có trong Cựu Ước. Tiên tri Mi-kê-a nói về cuộc giáng sinh đế vương của Đấng Mê-si-a (5:2) chắc chắn có liên hệ với lời tiên tri I-sa-i-a 7:14, nhưng ông còn đề cập đến một cuộc ra đời khác nữa trong đoạn 4:9-10, “cuộc sinh hạ này có những đau đớn, vì có liên hệ đến sự giải thoát và cứu độ” (H. Ca-den, sđd, tr. 172).

Trong I-sa-i-a 66, chúng ta cũng có những viễn tượng tương tự. Câu 7: “Trước khi ở cữ, Bà đã sinh con, trước khi đau đớn lên cơn, Bà đã sinh hạ con trai” - theo lời Ca-den (Cazelles) - thực sự ám chỉ đến cuộc sinh hạ của vị thừa kế vương giả (Đấng Mê-si-a). Và cuộc sinh hạ này đặc trưng bằng chi tiết không “đau đớn,” trong khi đó câu 8 đã nói rõ ràng về cuộc sinh hạ một dân tộc mới “vào chỉ một ngày” nhưng không loại trừ việc Si-on “đang ở cữ.”

Những tiên dẫn (antecedents) Cựu Ước này (ở đây khá tóm lược) đã được sử dụng để soi sáng những chi tiết liên hệ trong chương 12, và chương 12 đã tiếp nối và làm sáng tỏ các tiên dẫn có liên hệ ấy như thế nào?

“Một trẻ nam” trong I-sa-i-a 66:7 lại xuất hiện trong câu 5: “một con trai,” đó là Đấng Mê-si-a, Đấng sẽ cai trị các dân tộc (x. Tv 2:9). Ngài được “cất bổng lên nơi Thiên Chúa” và “lên ngai của Người”, trong khi Người Nữ thì “trốn lên rừng vắng” (c.6). Đối chiếu với các dữ liệu Phúc Âm, việc ra đời và “giải thoát” của “trẻ nam” được giải thích là vinh quang của Đức Ki-tô trước ngai Thiên Chúa Cha (H. Ca-den, sđd, tr. 175).

Nếu ý tưởng trên chỉ về Chúa Ki-tô và về Mẹ Ngài, thì vào thời điểm tác giả viết Khải Huyền, Đức Ma-ri-a không còn là một phụ nữ vô danh, một người sẽ đến, hoặc là một biểu tượng của dân Giê-ru-sa-lem hay Si-on mà từ đó Đấng Mê-si-a sẽ được sinh ra. Người Nữ ấy đã có một danh phận, ấy là Đức Ma-ri-a.

Ở đây, như vậy không phải là không đề cập gì đến Giáo Hội. Thật ra, tác giả Khải Huyền không giới hạn những kết quả của việc sinh hạ đau đớn vào việc tôn vinh Chúa Ki-tô. Ông còn thấy không phải trên trời, nhưng ở dưới đất đã xảy ra những cuộc tấn công của con thú chống lại “những người còn lại của miêu duệ Người Nữ” (12:17). Họ là những người tuân giữ các giới luật Thiên Chúa và làm chứng cho Chúa Ki-tô.

“Ngoài Đức Ki-tô và Chúa Cha, còn có các ki-tô hữu trên địa cầu. Họ là kết quả từ cuộc sinh hạ đau đớn trên núi Can-vê. Vì chỉ có một miêu duệ trên toàn cầu, đó là Chúa Ki-tô và những người còn lại của miêu duệ Người Nữ, cho nên chỉ có một Người Nữ, đó chỉ có thể là Đức Ma-ri-a” (H. Ca-den, sđd, tr. 176).

Việc qui về Can-vê (làm sáng tỏ ý tổng quát của câu 2: Người Nữ “đang khi thai nghén và kêu la chuyển bụng đau đớn quằn quại sinh con”) và về vai trò Đức Ma-ri-a trên núi Can-vê đã giải thích được lý do tại sao tác giả sách Khải Huyền hướng về I-sa-i-a 66:8; điều ấy cho phép ông qui về Đức Ma-ri-a, Mẹ Đấng Mê-si-a “trách vụ của dân tộc Đấng Mê-si-a đang đè nặng trên Si-on.” Việc cá nhân hóa ấy (personalization) không phải là một việc làm tùy tiện của tác giả (sđd).

Tóm lại, qua chương 12 sách Khải Huyền ta thấy toàn bộ quá trình “cá nhân hóa” đã được phát triển đến bước cuối cùng đặc trưng qua việc sinh hạ kép đôi và chức vụ làm mẹ của Nữ Tử Si-on đối với Dân Tộc Mới của Chúa. Sau cùng, chúng ta còn thấy “chính nhờ Đức Ma-ri-a mà Si-on đã sinh ra một dân tộc mới và một miêu duệ đông đúc... do quyền năng Thiên Chúa và Thánh Thần của Người” (sđd, tr 178).

A. Bốt-sa