1. Bố em có "unfair" với tụi em không?

Lệ Vũ thân mến,

Gia đ́nh em có bốn anh chị em. Em là anh lớn nhất trong nhà, năm nay 17 tuổi học lớp 11. Hai em gái kế học lớp 9 và 8. Thằng em út năm nay vào lớp 6. Bốn anh em chúng em tương đối ngoan, không phá làng phá xóm hay x́ ke ma túy. Học hành trung b́nh C+ trở lên. Chính điều này khiến bố em không bằng ḷng. Bố muốn chúng em phải học giỏi, vượt bậc xuất sắc, và nổi bật cơ. Vũ biết, ai không muốn như vậy, nhưng đâu phải mọi người ai cũng thực hiện được như ư ḿnh muốn đâu.

B́nh thường th́ bố em rất dễ thương, nhưng khi có chuyện ǵ xảy ra không vừa ư là bố thường mang chúng em ra la rầy, chê trách, so sánh, đổ thừa cho chúng em lười, học hành thua kém người khác v́ gần nhà em có mấy đứa con bác P., bạn của bố em, chúng học giỏi và xuất sắc hơn tụi em nhiều. Bố em cứ mang chúng nó ra để đ́ và chê bai tụi em đủ điều. Nào là "Sang mà xách guốc cho chúng nó!"; "Chỉ có ăn với học thôi mà cũng lười!"; "Học dốt như chúng mày mai sau chỉ có đi ăn mày!" v.v... Tụi em nghe xong rất "upset" và tức lắm. Nhiều lần em muốn căi lại nhưng mẹ không cho, bắt phải đi vào pḥng.

Vũ thấy bố em có "unfair" với tụi em không? Ai học mà không muốn trở thành bác sĩ, nhưng đâu phải mọi người đều thành bác sĩ được cả đâu! Đừng nói đâu xa, bố em với bác P. cùng học high school với nhau, bây giờ bác ấy ra bác sĩ, c̣n bố em chỉ làm X-Ray technician thôi!

C.H. (Oklahoma City)


Đáp: Trả lời em C.H. miền Oklahoma City,

Rất nhiều bố mẹ VN mắc phải căn bệnh như bố mẹ em đang vướng phải: hay so sánh con cái ḿnh với con người khác, nhất là khi thấy con người khác giỏi hơn con ḿnh th́ không được vui, t́m cách dèm pha, chê bai con ḿnh với ngụ ư đánh vào tự ái của con ḿnh cho nó thấy cái "không bằng chị bằng em" của nó rồi sẽ chịu khó học hơn. Bố mẹ đâu nhận ra rằng nhiều khi làm như vậy, thay v́ giúp con trở thành hại con. (Trường hợp của C.H. là một điển h́nh).

Đành rằng học hành cần có ganh đua, so sánh với con người ta sẽ dễ tiến và chịu khó học hơn, nhưng không v́ vậy rồi bắt buộc con cái đứa nào cũng phải giỏi, xuất sắc hơn người được. Mỗi người đều có những điều hay điểm dở; những năng  khiếu trời ban cho riêng từng người. Người xuất sắc, giỏi ở điểm này; kẻ ưu tú, vượt người ở điểm khác. Đâu phải Joe Montana giỏi football rồi đàn ông ai cũng cần phải chơi football giỏi như ông ta. Hoặc đàn bà ai cũng phải giỏi, trở thành Thủ Tướng như Margaret Tatcher của nước Anh đâu.

Đó là chưa kể tới những môi trường, hoàn cảnh giáo dục khác nhau của mỗi người từ lúc c̣n nhỏ cho đến giờ.  Người có điều kiện, may mắn được học hành, huấn luyện căn bản từ khi c̣n bé dĩ nhiên phải học dễ dàng và có nhiều cơ hội tiến thân hơn những ai kém may mắn, thiếu căn bản từ nhỏ. Vũ biết rất nhiều em v́ hoàn cảnh gia đ́nh, đất nước, sự học thiếu căn bản ngay từ nhỏ: nay trường làng trường chợ, mai trường tỉnh trường quận, một lớp một thầy dạy 50, 60 học tṛ; th́ giờ và sức lực đâu cho thầy cô để ư đến từng học tṛ. Nhiều phụ huynh đă không nhận ra điều này. Thay v́ khuyến khích, cổ vơ con ḿnh học hành phát triển theo năng khiếu, khả năng riêng của từng đứa, lại đem d́m con ḿnh một cách tai hại bằng cách đem chúng ra so sánh với những đứa con của người khác đă sinh và lớn lên trong môi trường may mắn hơn.

Kinh nghiệm riêng của Lệ Vũ đă gặp nhiều em bỏ dở dang sự học v́ bố mẹ bắt phải học các môn để khi ra trường kiếm được nhiều tiền, cho dù chúng không ưa thích và có khả năng về môn đó. Lệ Vũ nghĩ, thật là buồn nếu giáo dục và giá trị của con người được định và đo trên đồng tiền ḿnh kiếm ra. Bố mẹ nếu muốn con cái kiếm được nhiều tiền đâu cần phải bắt con cái đi học chi cho cực. Có cách nào giàu nhanh bằng buôn bán?! "Vô thương bất phú", các cụ chẳng dạy vậy sao?

Lệ Vũ cũng muốn dùng dịp này để lên tiếng thay các em thưa với một số phụ huynh. Trước khi đem con ḿnh ra so sánh với con người khác, hăy tự nh́n lại bổn phận và hoàn cảnh của gia đ́nh ḿnh, tự xét xem trong khả năng và hoàn cảnh của ḿnh, ḿnh đă lo đầy đủ cho con ḿnh tinh thần cũng như vật chất như người khác không. Nếu không, không nên so sánh, phân b́ với họ. Trong mọi hoàn cảnh, hăy khuyến khích, cổ vơ con cái ḿnh cố gắng phát triển theo năng khiếu và khả năng của từng đứa. Đừng tự tạo cho con cái sự mặc cảm thua kém, đầu hàng v́ không được như người khác.  Các bậc phụ huynh cần nhớ một điều: con cái không phải là những hố sâu để ḿnh lấp đầy các tham vọng chính ḿnh đă không đạt nổi.

C.H. thân mến, để giải quyết vấn đề của em, Vũ đề nghị hăy đem câu trả lời này của Lệ Vũ cho bố mẹ em đọc. Vũ tin sau khi đọc xong bố mẹ em sẽ thay đổi và không c̣n đem em ra so sánh với những người khác trong họ hàng nữa đâu. Nói không phải để nịnh, nhưng mới sang Mỹ có hai năm, được như em là nhất đó. Đừng nản ḷng, thối chí v́ những câu nói, cảm nghĩ của ba mẹ em vừa qua. Ba mẹ không nghĩ xa nên nói vậy thôi chứ thực tâm không có ư chê bai em đâu. Vũ nghĩ những người có ư chí và tâm hồn như em sẽ thành công, cho dù hoàn cảnh nào đi nữa. Mong em vui. Thân mến.
 

2. Cô ta yêu một chiều Vũ ơi! Em phải giải quyết thế nào cho ổn?

Lệ Vũ thân mến,

Gia đ́nh em mới qua Mỹ đoàn tụ được khoảng 2 năm, và dĩ nhiên mọi chuyện từ trong ra ngoài c̣n bấp bênh lắm, chưa có ǵ chắc ăn hết. Chuyện t́nh cảm em chẳng bao giờ nghĩ tới, nhất là trong lúc này. Tiền, sự nghiệp chưa có, làm sao dám nghĩ tới t́nh. Không hiểu tại sao tự dưng nó lù lù tới.

Cách đây 4 tháng, có một cô học cùng trường, tự nhiên đến giới thiệu, làm quen rồi đâm ra yêu mến em. Tiếc một điều là em không hề yêu cô ta nhiều như cô ấy yêu em, chỉ có cảm t́nh với cô ta ở t́nh bạn thôi. Em chỉ nh́n và nhận nơi cô ta một t́nh bạn tốt, mến và giúp đỡ, tôn trọng nhau. Khổ nỗi cô ta không thấy được điều này, và có ư định muốn tiến xa với em hơn. Khổ lắm Vũ ạ, nào là quà cáp, tranh ảnh, mời đi chơi, đi ăn, party, sinh nhật, v.v... Hay nói cho đúng hơn: cô ấy luôn tạo điều kiện để hai đứa có dịp gần gũi nhau. Thật khổ tâm cho em: không nhận th́ có vẻ tàn nhẫn, c̣n nhận th́... ḿnh đâu có yêu người ta đâu mà nhận.

Từ khi chuyện xảy ra đến nay, đă nhiều lần em cố gắng t́m lời lẽ nói chuyện, giải thích cho cô ấy hiểu, nhưng rốt cuộc đâu vẫn hoàn đó, không ăn thua ǵ. Xem ra cô ấy c̣n mết em nhiều hơn nữa. Một vài lần thấy cô ta khóc, em đă không cầm ḷng nổi, ôm cô ta, dỗ dành. Chẳng hiểu kiếp trước em và cô ấy có nợ nần ǵ nhau không, sao giờ vương lụy, dằng dưa với nhau thế này? Theo Vũ, em cần giải quyết thế nào cho ổn thoả, không mất ḷng nhau đây?

Peter Hồ Xuân Việt (Tam Biên, CA)
 

Đáp: Cậu em Peter họ Hồ tên Việt, vùng Tam Biên CA thân mến,

Theo Vũ, cách giải quyết vấn đề của em đúng và hay nhất: Nếu thực t́nh em không yêu, nên nói thẳng cho cô ta biết. Chẳng thà một lần cô ta đau khổ, c̣n hơn kéo dài t́nh trạng chơi tṛ ú tim, rồi chẳng đi đến đâu. Chuyện này cũng lỗi tại em rất nhiều v́ tính cả nể của em. T́nh yêu nó làm cho người ta mù quáng, nên những chuyện nể v́ của em với người ta đă bị người ta hiểu sai một cách đáng tiếc.

Khuyên em hăy tŕnh bày với cô nàng như tất cả những điều em viết trong thư cho Vũ. Tạm thời hăy ngưng các mục nhận quà cáp, đi party, xinê, v.v... với cô ta. Biết rằng cô ta sẽ buồn trong một thời gian nào đó, nhưng điều có lợi lâu dài cho cả hai bên: Em sẽ bớt được những phiền toái của mối t́nh một chiều này. Cô nàng sẽ khỏi ôm mộng hờ, kỳ vọng hăo nơi em.

Hôm nọ nghe bài "T́nh Hờ" do một ông ca sĩ nổi tiếng hát: "Tôi đang lừa dối em, mà sao em không biết. Đến một lúc rồi đi, nhớ nhung không cần thiết. Chớ nên thề thốt chi, đùa vui thôi đấy nhé..." Nghe xong Vũ muốn chửi đổng! Thứ người ǵ đi lừa dối kẻ khác c̣n tưởng rằng hay lắm sao mà đem ra khoe, không biết xấu hổ. Cầu mong cho em giữ được tâm hồn ngay thẳng: Ngước lên không xấu hổ với Trời, cúi xuống không thẹn với đất, nh́n chung quanh không ngượng với mọi người. Thân mến.  

________________
Phụ Trách:  Lệ Vũ