“Việc tôn trọng tôn giáo nghĩa là tôn trọng những ai đã chọn theo tôn giáo ấy và thực hành tôn giáo ấy một cách tự do an lành, ở nơi riêng cũng như chung, một cách cá nhân cũng như cộng thể”.

ĐTGM Silvano Tomasi Đại Diện Tòa Thánh tại Liên Hiệp Quốc Geneva Thụy Sĩ ngày 22/3/2007 tại Khóa Họp Thường Lệ của Hội Đồng Nhân Quyền về đề tài tự do tôn giáo.

Thưa Ông Chủ Tịch,

1.         Việc gia tăng đáng kể nơi vấn đề chú ý tới tôn giáo về ảnh hưởng của nó trên đời sống của cá nhân cũng như xã hội trên khắp thế giới là một hiện tượng thấy được – có thể nói như thế – âm vang nơi Hội Đồng Nhân Quyền.

Việc lạm dụng quyền lợi của thành phần tín hữu, thậm chí công khai vi phạm đến chúng, những thứ hạn chế quốc gia, những áp đặt và bách hại quá đáng, việc sỉ nhục các cảm thức tôn giáo, rất tiếc vẫn còn diễn tiến và cần phải được chữa trị. 

Phái đoàn đại biểu của Tòa Thánh cảm nhận và hoàn toàn ủng hộ việc tổ chức cuộc họp mới này để chấp nhận một nhãn quan chung về việc bảo vệ nhân quyền.

Một đóng góp chính yếu của hội nghị này đó là một phương sách bao hàm và nhất trí với những điều khoản hiện hữu nơi các công cụ và tuyên ngôn về nhân quyền là những gì minh nhiên hỗ trợ, trong số những quyền lợi khác, quyền tự do tôn giáo, tự do phát biểu, tự do theo lương tâm, tự do thờ phượng chung riêng, và tôn trọng những niềm xác tín về tôn giáo đối với các tín hữu thuộc mọi tín ngưỡng cũng như đối với thành phần vô tín ngưỡng.

2.         Phái đoàn đại biểu Tòa Thánh cảm thấy quan tâm khi thấy xẩy ra tình trạng khẩn trương của một thứ nan giải hiển nhiên giữa việc tôn trọng cần có đối với tôn giáo với quyền được tự do về tôn giáo như thế chúng là những khía cạnh bất tương hợp và loại trừ nhau. Ngược lại, chúng là những giá trị bổ khuyết không thể bất cần đến nhau.

Chiều kích tôn giáo của con người, thái độ của họ trước siêu việt tính và những đòi hỏi về đạo lý bởi đó mà ra, làm nên một thứ biểu hiện cụ thể và cốt yếu cho khả năng tự quyết của họ. Nó là cứ điểm căn bản cho hành vi cử chỉ của cá nhân  cũng như của xã hội. Các tôn giáo có thể cống hiến, mà thực sự họ đang cống hiến, một nền tảng vững chắc cho việc bênh vực các thứ giá trị về công lý thuộc cá nhân cũng như xã hội, cho việc tôn trọng kẻ khác và thiên nhiên tạo vật.

3.         Trong giòng lịch sử, đã từng xẩy ra những giai đoạn buồn thảm của nạn cuồng tín gây ra những hậu qủa thảm khốc cho xã hội. Tuy nhiên, các tôn giáo, trong số các yếu tố khác của xã hội, cùng với khoa học, đã từng góp phần nhất vào việc tiến bộ của nhân loại qua việc cổ võ những giá trị về văn hóa, nghệ thuật, xã hội và nhân đạo. Bởi thế, bất cứ tôn giáo nào giảng dạy hay dung túng bạo động, bất nhân nhượng và thù hằn đều làm cho tên tuổi của mình trở thành bất xứng.

Đàng khác, chúng ta không thể né tránh vấn đề nhận định là ngoài nạn cuồng tín có tính cách ngụy giáo còn cho thấy rõ ràng có những trường hợp gây ra bởi nạn cuồng tín có tính cách phản giáo nhằm phỉ báng tôn giáo, hay nói chung, phỉ báng tín đồ của một tôn giáo, bằng việc qui cho họ trách nhiệm về những hoạt động bạo lực được thực hiện ngày nay hay trong quá khứ bởi một số phần tử của tôn giáo ấy.

Việc phê phán hợp lý về một số hình thức tác hành của những tín đồ thuộc một tôn giáo không được biến thành viêä sỉ nhục hay phỉ báng bất công hay không được biến thành việc chế nhạo xúc phạm đến những con người, thực hành, nghi thức hay biểu hiệu đáng kính của tôn giáo ấy. Việc tôn trọng quyền lợi và phẩm giá của kẻ khác cần phải là những gì giới hạn bất cứ quyền lợi nào, thậm chí là quyền tự do phát biểu và bày tỏ ý kiến của mình, kể cả những quyền về tôn giáo.

4.         Việc tôn trọng con người cùng với phẩm vị của họ bao hàm việc tôn trọng tự do của họ nơi các vấn đề tôn giáo trong vấn đề tuyên  xưng, thực hành và công khai bày tỏ tôn giáo của mình mà không bị nhạo báng, gây tổn thương hay kỳ thị. Việc tôn trọng tôn giáo nghĩa là tôn trọng những ai đã chọn theo tôn giáo ấy và thực hành tôn giáo ấy một cách tự do an lành, ở nơi riêng cũng như chung, một cách cá nhân cũng như cộng thể.

Việc phạm đến một tôn giáo, nhất là khi tôn giáo này của một thiểu số, là những gì gây ra một thứ áp bức phạm đến các tín đồ của nó, khiến trở nên khó khăn hơn trong việc tuyên xưng, thực hành và biểu lộ tôn giáo này nơi công cộng.

5.         Chủ thể của tôn giáo và chủ thể của tự do bao giờ cũng là con người, một con người có phẩm vị là nguồn mạch của những quyền lợi căn bản. Việc tôn trọng đối với bất cứ một tôn giáo nào thực sự được căn cứ vào việc tôn trọng xứng với tất cả những ai theo đuổi và thực hành tôn giáo ấy theo việc hành sử quyền tự do của họ.

Dĩ nhiên là việc tôn trọng này không thể bao hàm việc khinh khi hay tấn công quyền  lợi của thành phần dân chúng không theo cùng một tôn giáo hay có các niềm xác tín khác. Nhờ đó, vấn đề tôn trọng xứng với các tôn giáo cần phải đặt nền tảng dứt khoát của nó nơi các quyền tự do tôn giáo và tự do phát biểu.

Như thế, việc cổ võ vấn đề tôn trọng các quyền tự do tôn giáo và tự do bày tỏ không được gạt ra ngoài việc tôn trọng những tôn giáo, những niềm tin và những ý kiến cụ thể hiện thực hóa các quyền ấy.

Người ta không thể coi việc nhạo cười sự lin h thánh là một quyền tự do. Trong việc hoàn toàn tôn trọng quyền bày tỏ, cũng cần phải phác họa ra những cơ cấu hay những phương tiện gắn liền với các khoản về nhân quyền tỏ ra bênh vực sứ điệp của các cộng đồng đạo giáo khỏi bị mạo dụng và tránh được vấn đề bày tỏ một cách bất kính nơi các phần tử của tôn giáo ấy.

Thưa Ông Chủ Tịch,

6.         Tóm lại, một quốc gia thực sự dân chủ thì trân trọng quyền tự do tôn giáo n hư là một yếu tố căn cốt của công ích, đáng tôn trọng và bảo vệ, và tạo điều kiện cho thành phần công dân của mình có thể sống và hành động tự do. Nếu việc bàn luận chỉ tập trung vào vấn đề nhân nhượng về tôn giáo và vấn đề phỉ báng đạo giáo, thì nó hạn hẹp phạm vi các quyền lợi cùng với việc góp phần của các tôn giáo.

Thật vậy, vấn đề đáng chú ý ở đây đó là tôn giáo được nhân nhượng theo những hoàn cảnh về văn hóa, chủng tộc, chính trị, đến độ có thể thay đổi hay thậm chí b iến thành các hình thức áp bức, chứ không được công nhận như là một quyền lợi nền tảng của con người vốn có nơi hết mọi người.

Một phương sách toàn diện, một phương sách công nhận việc tôn trọng tôn giáo bắt nguồn nơi quyền tự do mà hết mọi người được quyền hoan hưởng một cách quân bình với các quyền lợi của kẻ khác và của xã hội, mới là đường lối hợp lý để tiến lên.

Xin cám ơn Ông Chủ Tịch

Đaminh Maria Cao Tấn Tĩnh, BVL, chuyển dịch theo tín liệu được Zenit phổ biến ngày 30/3/2007 - Thoidiemmaria.net