“Cuộc Khủng Hoảng Sự Thật Về Con Người”

Phỏng Vấn Viện Trưởng Giáo Hoàng Đại Học Viện Thánh Giá 

Cuộc khủng hoảng về nhân loại học là căn nguyên của chiều hướng tục hóa hiện  nay. Đó là nhận địn h chung của Đức Ông viện trưởng Mariano Fazio, vị gần đây viết cuốn sách do Rialp xuất bản, đó là tác phẩm "Historia de las ideas contemporáneas. Una lectura del proceso de secularización" – “Lịch Sử của Những Tư Tưởng Hiện Đại: Một Nhận Định về Tiến  Trình Tục Hóa”. Ngài là giáo sư lịch sử về các chủ thuyết chính trị và là tác giả của một số những tác phẩm về triết lý và lịch sử. 

Vấn:    Phải chăng vấn đề tục hóa là một tiến trình tất yếu có tính cách tiêu cực?

Đáp:   Luận đề của tác phẩm này là ở chỗ khẳng định rằng có hai tiến trình tục hóa: một tiến trình mạnh là tiến trình được đồng hóa với việc khẳng định quyền tự động tuyệt đối của con người, tách khỏi bất cứ liên hệ nào với một thẩm quyền  siêu việt.

Theo quan điểm Kitô Giáo – chẳng những theo quan điểm Kitô Giáo mà còn theo quan điểm nhân loại học nữa – thì đó là một tiến trình có tính cách rất tiêu cực, vì không thể hiểu được con người nếu nơi con người thiếu tính cách hướng về siêu việt thể.

Tuy nhiên, còn có một tiến trình tục hóa khác, một tiến trình được tôi gọi là “de-clericalization”, một tiến trình bao gồm việc nhận thức quyền tự lập tương đối của trần thế mà theo tôi có tính cách Kitô Giáo sâu xa.

Cái phân biệt này – không phải là tình trạng hoàn toàn tách biệt – cần phải được thiết lập giữa lãnh vực tự nhiên và siêu nhiên, và giữa các quyền lực về chính trị và về tinh thần. Nói cách khác, cần phải liên kết với vấn đề ‘trả về cho Cêsa những gì của Cêsa và cho Thiên Chúa những gì của Thiên Chúa’.

Nếu tiến trình thức nhất có thể được đồng nghĩa với chủ nghĩa thế tục, thì tiến trình thứ hai là việc xác nhận tính cách trần thế.

Vấn:    Tác phẩm của Đức Ông về những tư tưởng hiện đại dường như đồng hóa tư tưởng hiện đại với văn hóa Tây Phương. Có phải là như vậy hay chăng?

Đáp:   Tôi tin rằng không thể nào hiểu được văn hóa Tây Phương nếu bỏ Kitô Giáo ra ngoài. Hai tiến trình được nói đến trên đây cho thấy có một mối liên hệ trực tiếp tới sự hiện  diện của Kitô Giáo nơi lịch sử các xã hội của chúng ta.

Không thể nói về Voltaire, Nietzsche hay Marx mà lại không đề cập tới chủ trương của họ về mạc khải Kitô Giáo. Nơi mối liên hệ này, tiến trình tục hóa có đặc tính của một thứ văn hóa có nguồn gốc Kitô Giáo, như tiến trình tục hóa Tây Phương. Ở các nền văn hóa khác xẩy ra những tiến trình khác nhau, và những yếu tố của tiến trình tục hóa đang xẩy ra ở Á Châu hay Phi Châu lại bắt nguồn từ Tây Phương.

Vấn:    Theo Đức Ông thì chủ nghĩa giải phóng, chủ nghĩa duy quốc và tinh thần khoa học là “những thứ tôn giáo thay thế”. Phải chăng việc chúng lại có thể đồng hiện hữu với tôn giáo là những gì không thể nào xẩy ra?

Đáp:   Những ý hệ làm nên đặc tính của thế kỷ 19 và 20 cho rằng chúng là những dẫn giải trọn vẹn về con người và về định mệnh của họ.

Theo ý nghĩa ấy thì chúng bất tương hợp với tôn giáo là cơ cấu cũng cố gắng cống hiến việc dẫn giải trọn vẹn về thế giới này.

Tuy nhiên, những ý hệ được đề cập tới trong cuốn sách của tôi không đồng nhất với nhau, và có mộït số quan điểm nhẹ nhàng hơn trong việc chúng không quá phản nghịch lại với tôn  giáo.

Trong cuốn sách của mình, tôi cố gắng nhẹ nhàng trình bày về những thứ ý hệ ấy, mặc dù tôi thẳng thắn chỉ trích những thứ nhân loại học suy yếu vốn là nền  tảng của chúng.

Vấn:    Thế giới hiện đại tiếp tục là một tình trạng khủng hoảng. Phải chăng nó chỉ là một cuộc khủng hoảng về nhân loại học?

Đáp:   Tôi tin rằng cuộc khủng hoảng hiện nay là một cuộc khủng hoảng sự thật về con người; bởi thế các Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II và Biển Đức XVI mới đặt tin tưởng vào lý trí là năng có thể đạt tới những sự thật khách quan và qui phạm.

Tôi tin rằng huấn quyền của Đức Gioan Phaolô II có thể được trìn h bày như là một nỗ lực để bày tỏ vẻ đẹp của sự thật về con người. Theo Thôn g Điệp “Đức Tin và Lý Trí” thì có thể b iết được sự thật; Theo Thông Điệp “Rạng Ngời Chân Lý” thì có thể sống sự thật; và theo Thông Điệp “Sứ Vụ của Đấng Cứu Chuộc” thì có thể truyền bá sự thật.

Vị đương kim Giáo Hoàng đã thực hiện  nhiều nỗ lực để giúp chúng ta khám phá thấy luật tự nhiên là luật làm sáng tỏ những vấn đề trục trặc chính yếu của nền văn hóa hiện đại, đó là gia đình, sự sống, hòa bình, đối thoại liên văn hóa v.v.

Vấn:    Dự án của Đức Gioan Phaolô II về một trật tự mới của thế giới đã diễn tiến ra sao?

Đáp:   Dự án của Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II về trật tự mới của thế giới được hình thành một cách ngắn gọn và rõ ràng trong bài diễn văn ngài ngỏ cùng Tổng Hội Đồng Liên Hiệp Quốc năm 1995.

Vị Giáo Hoàng này đã nói ở đó về mối hiệp nhất thiết yếu của nhân loại, về tình trạng căng thẳng về nhân loại học giữa việc hướng về hoàn vũ với cái căn tính chuyên biệt, một căng thẳng cần phải được sống một cách thanh thản quân  bình.

Ngài cũng nhấn mạnh đến việc hiện hữu của một thứ trật tự khách quan v ề luân lý là trật tự bao gồm vấn đề tôn trọng tính cách toàn vẹn của các thứ nhân quyền.

Tiếc thay, từ năm 1995 tới nay, chúng ta đã thấy rằng những biến cố lịch sử cụ thể đã tiến theo một chiều hướng khác.

Tuy nhiên , trong bài diễn văn ấy, ngài cũng tỏ ra hết sức tin tưởng vào Thiên Chúa cũng như vào con người, thành phần bao giờ cũng có khả năng quay trở về với đường ngay nẻo chính. Hiện nay đang có một cuộc chiến về văn hóa giữa những ai chủ trương một nhãn quan toàn vẹn về con người, và những ai bắt đầu từ những chủ trương gia giảm.

Tôi tin rằng vẻ đẹp sự thật về con người sẽ thắng vượt, vì chúng ta đang cảm thấy những triệu chứng kiệt quệ của một môi trường sống theo chủ nghĩa hoang đường và chủ nghĩa tương đối.

Tóm lại, tất cả mọi sự đều lệ thuộc vào việc con người nam nữ hiện đại biết sử dụng tự do là tặng ân cao cả nhất của Thiên Chúa về lãnh vực tự nhiên.

Đaminh Maria Cao Tấn Tĩnh, BVL, chuyển dịch theo tín liệu được Zenit phổ biến ngày 19/2/2007 - Thoidiemmaria.net