Lễ Đức Mẹ Lộ Đức

Vinh quang của
ĐỨC MARIA

Ngày 8.12.1854, Đức Giáo hoàng Piô IX long trọng tuyên bố tín điều Đức Maria Vô Nhiễm Nguyên Tội trong tông hiến Ineffabilis Deus. Ba năm sau, như để khẳng định cách dứt khoát và rõ ràng về mầu nhiệm mà cả Hội Thánh tin tưởng, Đức Mẹ đã hiện ra với một thiếu nữ nông dân nghèo tên là Bernadette Soubiroux tại hang đá Massabielle, tổng cộng tất cả là 18 lần, kể từ ngày 11.2 đến ngày 16.8.1858. Riêng lần hiện ra ngày 24.3.1858, Đức Mẹ cho biết: “Ta là Đấng Vô Nhiễm Nguyên Tội”.

Năm 1862, sau nhiều lần chất vấn Bernadette, Hội Thánh xác nhận, Đức Maria đã thực sự hiện ra tại Lộ Đức. Hội Thánh truyền cho các tín hữu hãy đặc biệt tôn sùng Đức Mẹ Lộ Đức và lập lễ kính Đức Mẹ Lộ Đức vào ngày 11.2 hàng năm, bắt đầu từ năm 1907.

Như vậy, mầu nhiệm Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội có liên quan lớn đến sự kiện Lộ Đức. Nói cách khác, trong khi mừng kính Đức Mẹ Lộ Đức, chúng ta cũng đồng thời tuyên dương Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội.

Tuy nhiên, mầu nhiệm Đức Mẹ viếng thăm thế giới tại Lộ Đức, dù đã được Hội Thánh nhìn nhận, vẫn chưa phải là nền tảng vững chắc nhất. Chúng ta cần phải được soi sáng cách thấu đáo hơn vị trí của Đức Mẹ trong mầu nhiệm cứu độ qua mạc khải của Thiên Chúa. Nhờ đó, đặc ân Vô Nhiễm Nguyên Tội mà Thiên Chúa ban cho Đức Maria càng tỏa sáng, càng đáng chiêm ngưỡng, đáng ca tụng và quý trọng.

Dù sao, đây vẫn là đề tài lớn. Mặc khác, chúng ta vẫn không tham vọng nghiên cứu thánh mẫu học. Vì thế, chỉ xin lướt qua một chút nơi vài hình ảnh của Mẹ chúng ta trong Tin Mừng, đặc biệt là Tin Mừng theo thánh Luca và Tin Mừng theo thánh Gioan mà thôi.

1. MẸ THIÊN CHÚA

Có những điều mới mẻ trong cách Thiên Chúa đối xử với dân Người, được thể hiện qua chính Chúa Kitô. Trong đó, tính cách mới lạ nhất, đáng yêu, đáng quý nhất, đó là Chúa Giêsu, Thiên Chúa làm người, không hề là một Thiên Chúa xa cách, vì đã đồng hóa mình như một thành viên của gia đình nhân loại. Người cũng có một gia phả và cùng được sinh ra bởi một phụ nữ như bất kỳ ai. “Khi tới thời viên mãn, Thiên Chúa đã sai Con mình tới, sinh làm con một người phụ nữ, và sống dưới lề luật, hầu chúng ta nhận được ơn làm nghĩa tử” (Ga 4, 4-5).

“Người phụ nữ ấy”, một khi được Thiên Chúa chọn để sinh ra đời bắt đầu từ lòng dạ mình, ngay lập tức trở nên Mẹ của Thiên Chúa, Mẹ của Đấng tạo thành và cứu độ mình. Bởi đó, vinh dự của Đức Maria, là một vinh dự lớn vô cùng: Mẹ Thiên Chúa.

Kẻ được chọn làm Mẹ Thiên Chúa cần phải được chuẩn bị cách thanh sạch, xứng với Đấng là Thiên Chúa, vì thế, Mẹ Thiên Chúa phải có một tâm hồn hoàn toàn thanh sạch, thánh thiện, không gợn một chút tỳ ố nào. Vì thế, Hội Thánh tin vững chắc rằng, ngay từ lúc đầu tiên thành thai trong lòng bà thánh Anna, Đức Maria đã được giải thoát để nên tinh tuyền.

2. ĐỨC MARIA, HÒM BIA GIAO ƯỚC MỚI

Việc Đức Maria cưu mang và sinh hạ Con Thiên Chúa, đã làm cho Mẹ có một vai trò vinh quang nhất, trên hết mọi thụ tạo, trong suốt dòng lịch sử cứu độ, bởi ơn cứu độ được ban cho thế giới xuyên qua Mẹ cách hết sức độc đáo.

Mẹ, và chỉ có một mình Mẹ mà thôi, là Mẹ của Thiên Chúa làm người. Bởi vậy, “Mẹ Thiên Chúa” là tước hiệu mà ngay cả Thánh Kinh cũng kíng trọng. Thánh Kinh nhấn mạnh tước hiệu này trong lời thoại của một người chị họ của Đức Mẹ: “Bà Êlisabeth được đầy Thánh Thần liền kêu lớn tiếng và nói rằng: Em được chúc phúc hơn mọi người phụ nữ, và người con em đang cưu mang cũng thật là có phúc. Bởi đâu tôi được Mẹ Thiên Chúa tôi đến viếng thăm tôi” (Lc 4, 41-43).

Vinh quang của Mẹ Thiên Chúa, cưu mang và sinh ra Thiên Chúa làm người, đã khắc họa Đức Maria thành hình ảnh chiếc hòm bia giao ước ngày xưa của đoàn dân trong Cựu Ước. Hai chương đầu của Tin Mừng theo thánh Luca, tác giả nhấn mạnh mối tương đồng giữa Đức Trinh Nữ Maria và hòm bia giao ước. Bởi thế, Mẹ trở nên hòm bia sống động của giao ước mới.

Dù không minh nhiên so sánh với hòm bia, nhưng trong cách trình bày, Luca cho thấy: Lòng dạ trinh trong của Đức Nữ Trinh chẳng khác gì nhà tạm để Thiên Chúa hiện diện nơi trần thế một cách hiển vinh. Ngoài ra, những diễn tả trong các câu chuyện Truyền tin và Viếng thăm, bằng cách vay mượn những từ ngữ đã được dùng trong Cựu Ước để diễn tả hòm bia giao ước – Chẳng hạn Lc 1, 35 tương xứng với Xh 40, 34-35, hoặc bài ca Magnificat (Lc 1, 46-56) – thánh sử Luca rõ ràng muốn quy chiếu Mẹ Thiên Chúa với hòm bia giao ước.

Đặc biệt trong Xh 40, 34-35, sau khi vừa dựng lều nhà tạm xong, Môsê đặt hòm bia vào lều, lúc đó “đám mây che phủ lều Hội Ngộ, và vinh quang Đức Chúa đầy tràn Nhà Tạm. Ông Môsê không thể vào lều Hội Ngộ vì đám mây đậu trên đó, và vinh quang Đức Chúa đầy tràn Nhà Tạm”. Trong Lc 1, 35, chúng ta đọc thấy việc Đức Maria thụ thai cách linh thiêng cũng được “Thánh Thần sẽ đến trên Bà và quyền năng Đấng Tối Cao trên Bà rợp bóng” (Lc 1, 35). Vì thế, chính lúc thụ thai, mang lấy Chính Thiên Chúa trong lòng dạ mình, Đức Maria trở nên hòm bia sống động của Thiên Chúa.

Nhưng thánh Luca không chỉ làm nổi bật hình ảnh hòm bia nơi Đức Maria, thánh nhân còn đi thêm một bước dài trong cách làm đối xứng giữa cuộc hành trình của hòm bia đi về Giêrusalem dưới thời Đavid, với hành trình của Đức Maria mang Chúa Giêsu đến Giêrusalem để thăm viếng.

Như vậy, với cái nhìn của Luca, và cũng là mạc khải của chính Thiên Chúa nơi Tin Mừng này, đã biểu lộ một nét đẹp vô song: Đức Maria, Mẹ của Thiên Chúa làm người, cũng chính là hòm bia giao ước mới, là hòm bia giao ước sống động của Thiên Chúa.

Như vậy, Đức Maria khi có mặt trong thời Tân Ước, đã bước ra từ Cựu Ước. Giá trị của chiếc hòm là nhờ chứa đựng bia giao ước. Đức Maria được ca khen trên hết mọi người phụ nữ (Lc 1, 42), bởi từ lòng dạ của Mẹ, Con Thiên Chúa được sinh ra. Nhưng giao ước ngày xưa không bền vững, còn hôm nay, cưu mang và hạ sinh Con Thiên Chúa, Đức Maria đã trao cho trần thế một giao ước không bao giờ tàn phai.

3. ĐỨC MARIA, NGƯỜI PHỤ NỮ CHIẾN THẮNG

Trong khi trình bày về cái chết của Chúa Kitô, Tin Mừng theo thánh Gioan không quên nói tới người phụ nữ đã sinh ra Chúa Kitô: “Đức Giêsu thấy Mẹ Ngài, và môn đồ Ngài yêu mến đứng bên cạnh, thì Ngài nói với Mẹ: ‘Hỡi bà, này là con bà!’. Đoạn lại nói với môn đồ: ‘Này là mẹ con’” (Ga 19, 26-27).

Cách xưng hô trong đoạn trích vừa rồi, Chúa Giêsu nói với Đức Maria, cũng cùng một kiểu với lần xưng hô tại tiệc cưới Cana: “Hỡi Bà”. Nhiều người thắc mắc, tại sao Chúa Giêsu lại xưng hô với mẹ mình như thế? Văn chương Dothái cũng không cho thấy, thời Chúa Giêsu, người ta có thể xưng hô với mẹ như Chúa Giêsu đã xưng hô với Đức Maria.

Tin Mừng theo thánh Gioan đã có một sự đối chiếu với sách Sáng thế. Ngay từ đầu chương thứ nhất của Tin mừng này, Gioan đã mở đầu: “Lúc khởi nguyên” giống y như sách Sáng thế. Sau khi mở đầu như thế, Tin Mừng Gioan tiếp tục nói đến sự tạo dựng và phân biệt ánh sáng và bóng tối, cũng y như sách Sáng thế. Rõ ràng, thánh Gioan đã có sự quan tâm không nhỏ đến quyển sách đầu của Kinh Thánh, khi viết sách Tin Mừng.

Từ đó, ta có thể suy đoán rằng, chữ “Bà” trong Tin Mừng này, có liên hệ với “người đàn bà” trong Sáng thế 3, 15. Sáng thế 3, 15 nói về sự giao tranh giữa quỷ thần cùng người đàn bà và dòng dõi của bà. Dòng dõi của người đàn bà sẽ có lúc bị thương nơi “gót chân”, còn quỷ thần sẽ bị đả thương nơi “đầu”. Hôm nay, đối với Tin Mừng Gioan, cuộc giao tranh ấy đã diễn ra nơi Chúa Kitô và Mẹ của Người. Chính Gioan đã trích dẫn lời Chúa Giêsu nói về kết quả của cuộc chiến ấy: “Giờ đây đang diễn ra cuộc phán xét thế gian này. Giờ đây thủ lãnh thế gian sắp bị tống ra ngoài!” (Ga 12, 31).

Chúng ta cũng sẽ dễ dàng tìm thấy nhiều nới khác trong Tin Mừng thánh Gioan, ảnh hưởng của quỷ thần, nhất là ảnh hưởng đó làm cho Chúa Kitô bị đóng đinh, chẳng hạn: Ga 6, 70-71; 8, 44; 13, 2… Có thể nói, cuộc giao tranh của quỷ thần luôn rình rập cả cuộc đời Chúa Kitô.

Cuộc giao tranh ấy lên đến cực điểm trên núi Sọ, nơi đó, Chúa Kitô bị thuơng tích và bị chết. Nhưng cái chết bề ngoài này (chỉ như một vết thương nơi gót chân) là một chiến thắng vĩ đại đối với tội lỗi. Như vậy, cái chết và sự phục sinh của Chúa Kitô ngay sau cái chết đó, là sự chiến thắng của dòng dõi của “Người Đàn Bà”.

Vì thế, từ ngữ “Bà” mà Chúa Giêsu nói trên thập giá nằm trong bối cảnh này. “Người Đàn Bà”, Mẹ của Chúa Giêsu là “Người Đàn Bà” của đau thương, vì thế, cũng là “Người Đàn Bà” của chiến thắng.

Việc Đức Maria chia sẻ sự chiến thắng của Chúa Kitô trên sự tội và sự chết chính là nền tảng thần học cho việc Hội Thánh, nhờ ơn mạc khải của Chúa Thánh Thần, công nhận tín điều Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội. Qua tín điều này, Hội Thánh tôn xưng sự chiến thắng hoàn toàn trên tội lỗi của Chúa Kitô. Qua sự chiến thắng đó, Evà mới chính là Đức Maria được giải thoát cách hết sức lạ lùng, và tội lỗi do Evà cũ gieo rắc, từ nay bị nhấn chìm.

Bởi đó, Đức Maria, người Nữ cộng tác với ơn cứu độ, trở thành người Nữ chiến thắng trong chính sự hiệp công của mình. Sự chiến thắng của dòng dõi “Người Đàn Bà” làm cho Đức Maria trở thành người tiên phong trong ơn cứu độ đầy hiệu lực, do Chúa Kitô thực hiện.

Không những thế, Đức Maria còn được đưa về trời cả hồn lẫn xác, cho thấy sự chiến thắng sự chết của Chúa Kitô, không phải nơi bản thân Chúa Kitô mà thôi, nhưng còn là dòng dõi của Chúa Kitô, mà Đức Maria là đồng minh thân thiết nhất của Người. Bởi cũng là dòng dõi của Chúa Kitô trong ơn cứu độ, chúng ta đứng kề bên Đức Mẹ, sống trong cuộc đời này, có quyền hy vọng được giải thoát tinh tuyền như Đức Mẹ.

4. ĐỨC MARIA, EVÀ MỚI

Cũng trong văn mạch Ga 19, 26-27, Tin Mừng theo thánh Gioan còn cho thấy hình ảnh Đức Maria, người mẹ của cả nhân loại. Đó là việc trối Đức Maria làm mẹ của tông đồ Gioan, người môn đệ Chúa Giêsu yêu dấu.

Nếu ngày xưa, Evà là mẹ của thế giới, bên cây trái cấm, đã làm cho khuôn mặt một người mẹ trở nên nhạt nhòa do cộng tác với tội lỗi, thì bây giờ, Đức Maria, trở thành Evà mới, hoàn toàn ngược lại với Evà cũ, vì bên cây thánh giá, Đức Maria đã trở nên người phụ nữ cộng với ơn cứu độ của Thiên Chúa.

Evà cũ cùng với Ađam cũ đã phá đổ. Evà Mới hết lòng cộng tác với Ađam Mới, xây dựng lại trên nền của những đổ nát. Evà cũ và Ađam cũ làm cho chết. Nhưng Evà Mới hiệp công cùng Ađam Mới trao ban sự sống đời đời. Evà cũ được sinh ra trong cõi đời của thuở ban đầu đầy ánh sáng và hạnh phúc, lại xóa tan ánh sáng, giết chết hạnh phúc. Evà Mới sinh ra trong cõi đời đã bị phá đổ ấy, lại có sức ban tặng thế gian ánh sáng và hạnh phúc trường cửu. Evà cũ vì kiêu ngạo, đã bất tuân Lời Thiên Chúa, nhắm một mục tiêu không thể tưởng tượng: muốn bằng Thiên Chúa, đã phải chuốc lấy nỗi mặc cảm của tội lỗi, đầy ô nhục và xa cách Thiên Chúa. Trong khi Evà Mới với lời thưa “Xin Vâng” khiêm nhường, trở thành “Người Đàn Bà” anh hùng, “Người Đàn Bà” chiến thắng, đã cộng tác chặt chẽ với “dòng dõi mình”, “đạp bể đầu” “con rắn” xưa (St 3, 15).

Như vậy, Đức Maria phải được giải thoát cách tinh tuyền ngay từ lúc bắt đầu thành thai. Nếu không được giải thoát như thế, đó mới là điều vô lý. Vì có lẽ nào, một người cộng tác với ơn cứu độ để tiêu diệt tội lỗi, lại có thể bị tội lỗi xâm phạm?

Nếu Đức Maria không vô nhiễm nguyên tội, ta sẽ không làm sao hiểu nổi, một người cũng bị tội hoành hành như mọi người, lại có thể đứng đầu mọi người, cộng tác với Ơn Cứu Rỗi để cứu rỗi mọi người?

Nếu Đức Maria không vô nhiễm nguyên tội, có nghĩa là Chúa Giêsu không được sinh ra từ một tâm hồn thanh sạch. Một người cũng được sinh ra từ một tâm hồn không thanh sạch, có khác gì loài người chúng ta? Không khác chúng ta về điều này, Chúa Giêsu sẽ chẳng bao giờ có quyền năng cứu độ. Nhưng thực tế, Chúa Giêsu là Thiên Chúa làm người. Thiên Chúa đến trần gian với một mục đích duy nhất khi làm người là cứu độ loài người, và đã thực sự cứu độ muôn muôn thế hệ loài người. Chính vì thế, Chúa Giêsu đã đi bước trước trong việc ban ơn cứu độ mà Người sẽ thực hiện, để giải thoát tâm hồn Đức Maria cách diệu kỳ quá đỗi. Người đã chuẩn bị tâm hồn Mẹ thành cung điện xứng đáng, để từ đó, Người sinh ra.

* * * * *

Mừng lễ Đức Mẹ Lộ Đức, dù không thể nói hết trong vài trang giấy, chúng ta ôn lại vinh quang mà Mẹ chúng ta đã được tặng ban bởi Thiên Chúa, để thêm một lần nữa, chúng ta ca tụng kỳ công của Thiên Chúa đã thực hiện nơi một thụ tạo yêu quý của Người nói riêng, và kỳ công mà Người ban cho cả loài người nói chung.

Bởi xét cho cùng, kỳ công Chúa ban cho Đức Mẹ, Đức Mẹ không hưởng riêng một mình, nhưng dành cho chính chúng ta. Mẹ chính là lợi ích của chúng ta, vì cùng với con mình là Chúa Giêsu, Đức Maria trở thành quà tặng tuyệt diệu mà Thiên Chúa dành cho trần gian. Quà tặng độc đáo của Thiên Chúa làm cho Đức Maria và chúng ta, Hội Thánh của Chúa Kitô, có một tương quan hoàn hảo và lớn lao đến vô cùng:

Bởi vậy, hôm nay mừng lễ Đức Mẹ Lộ Đức, tuyên dương Đức Mẹ là Đấng Vô Nhiễm Nguyên Tội, chúng ta kêu nài Mẹ hãy tiếp tục ở lại trong Hội Thánh, để Mẹ tiếp tục là Mẹ của Hội Thánh và Hội Thánh được tiếp tục ở lại trong Mẹ, mà hoàn thành sứ mạng trần thế của mình như chính Mẹ vậy.

Còn chúng ta, tôn kính, mến yêu Đức Mẹ, dù là cách đặc biệt, vẫn chưa đủ. Chúng ta cần tiến xa hơn trong sự tận hiến thời gian, sức lực, trí khôn, của cải, sự sống, toàn bộ cuộc đời và tấm thân ta để cùng đi chính con đường Chúa Kitô và Mẹ Người đã đi xưa, mà tận hiến chính mình như của lễ toàn thiêu cho Thiên Chúa. Đó mới chính là thể hiện lòng yêu mến, tôn sùng Đức Mẹ cách thiết thực và cần thiết nhất, phù hợp thành ý Chúa.

Lm. Vũ Xuân Hạnh