ĐÁP ỨNG ĐÒI HỎI CỦA THẬP GIÁ
Tưởng nhớ Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II,
nhân kỷ niệm một năm ngày Ngài qua đời,
2.4.2005 – 2.4.2006
Những ngày của tháng 2 năm 2005, Giáo Hội hoàn vũ đón nhận nhiều tin buồn. Nhưng xét cho cùng, trong cái nhìn đức tin, tất cả nỗi buồn ấy đều toát lên tình yêu quan phòng của Thiên Chúa. Và vì là Thiên ý, hình như chẳng có gì là nỗi buồn mà tất cả đều mang niềm vui, bởi tất cả đều chất chứa ơn cứu độ.
1. Gioan Phaolô II và Nữ tu Lucia
Chẳng hạn, ngày 13.2.2005, tại đan viện Coimbra, nước Bồ Đào Nha, Nữ tu Lucia, chứng nhân cuối cùng của sự kiện Phatima năm 1917 rời khỏi trần thế ở tuổi 97. Đối với thế giới loài người, đây là một tin buồn. Nhưng đối với thế giới của đức tin, chúng ta quả quyết, đây là một niềm vui lớn. Bởi cô bé Lucia ngày nào chỉ nhìn thấy Đức Maria, người Mẹ gương mẫu của cả Giáo Hội bằng đôi mắt phàm trần. Và sự nhìn thấy ấy, dù đều đặn trong các tháng từ tháng 5 đến tháng 10, cũng chỉ là một ánh nhìn thoáng qua, sau đó cô bé vẫn tiếp tục đời thường của mình như bao nhiêu người trên trần thế.
Hôm nay, cô bé Lucia của 88 năm về trước, được Chúa gọi về, từ đây sẽ diện kiến Thiên Chúa, sẽ sống bên Mẹ của mình trong hạnh phúc miên trường, một hạnh phúc của đời vĩnh cửu không bao giờ bị ai lấy mất. Hiểu và tin như thế, chắc chắn Nữ tu Lucia đã sống những chuỗi ngày làm người của mình trong sự khắc khoải trông chờ cái giây phút cuối đời thiêng liêng ấy. Vì khi nhắm mắt vĩnh biệt cõi đời, Chị đã thực sự sinh ra trong sự sống mới, một sự sống không tàn, không phai.
Trong những ngày tang lễ của Nữ tu Lucia, cũng là những ngày thế giới tiếp tục chia sẻ tin buồn với Giáo Hội: Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II đau nặng phải đưa vào bệnh viện. Dẫu biết rằng, tuổi cao thì sức yếu, cả Giáo Hội vẫn bàng hoàng, vẫn âu lo.
Thực ra, Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II đã đựơc đưa vào bệnh viện từ những ngày đầu tháng 2.2005. Kể từ đó, nhiều người đã bi quan đến độ đưa ra nhiều dự đoán khác nhau xung quanh ngai giáo hoàng. Người ta tin rằng, đây là những ngày cuối cuộc đời của Cụ Già Gioan Phaolô II 84 tuổi này. Nhưng tất cả những dự đoán ấy chưa đến lúc thành hiện thực. Mười ngày sau, Đức Thánh Cha rời bệnh viện. Thế nhưng, ngay sau đó, một lần nữa, Đức Thánh Cha phải nhờ đến sự phẫu thuật nối cuống phổi bằng một ống thông hơi để có thể thở dễ dàng hơn. Như vậy, chỉ trong vòng trên dưới mười năm, Đức Thánh Cha đã phải trải qua ít nhất năm lần phẫu thuật. Vì thế, sức khỏe của Đức Thánh Cha kiệt quệ nhiều.
Sau khoảng hai tháng cố gắng điều trị, sức lực của Đức Thánh Cha vẫn đến hồi liệm tắt. Lúc 9 giờ 30 tối thứ sáu 1.4.2005 (giờ Vatiacan), người ta nghe ông Navarro Valls, phát ngôn viên của Tòa Thánh loan tin Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II đã bất tĩnh sau khi tim và thận yếu nặng, và ngày càng trầm trọng hơn. Đến trưa hôm sau, 2.4.2005, Tòa Thánh lại một lần nữa xác nhận, hơi thở của Đức Thánh Cha rất nặng nhọc. Ngài nấc từng nhịp, trong khi thận đã không còn hoạt động. Thế rồi chuyện gì phải đến đã đến, dù cả Giáo Hội âu lo, đau buồn. Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II, sau 28 năm cai quản Giáo Hội, đã rời trần thế tại phòng riêng của Ngài lúc 9 giờ 37 phút , giờ Vaticăn, đêm thứ Bảy trong tuần Bát nhật Phục Sinh 2.4.2005.
Chỉ chưa đầy một tháng sau khi Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II qua đời, ngày 28.4.2005, trong buổi tiếp kiến đức Hồng y Jose Saraiva Martins, Bộ Trưởng bộ Phong Thánh, Đức đương kim Giáo Hoàng Bênêđictô XVI đã chấp thuận miễn chuẩn quy định chờ 5 năm sau khi qua đời, để có thể mở ngay án phong chân phước và phong thánh cho Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II. Nửa tháng sau, tức ngày 13.5.2005, quyết định mở án phong chân phước và phong thánh cho Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II được Đức Thánh Cha Bênêđictô XVI công bố chính thức tại đền thờ thánh Gioan Latêranô, nhà thờ Chánh tòa giáo phận Rôma, trong lúc đang gặp gỡ hàng giáo sĩ của giáo phận Rôma.
Điều đáng lưu ý là, ngày công bố án phong thánh cho Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II vừa là ngày lễ kính Đức Mẹ Phatima, vừa là ngày kỷ niệm 24 năm (1981-2005), ngày Đức Gioan Phaolô II bị mưu sát tại quảng trường thánh Phêrô.
Trong sự kiện Đức Mẹ Phatima, Nữ tu Lucia và cuộc đời giáo hoàng của Đức Gioan Phaolô II có một mối liên hệ mật thiết. Trước hết, chính Đức Thánh Cha, cũng như Nữ tu Lucia, là người rất yêu mến Đức Mẹ. Sau nữa, do hình ảnh được cho rằng chính Đức Mẹ mạc khải trong thị kiến của Nữ tu Lucia về vị Giám mục áo trắng đổ gục giữa làn đạn, đã được Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II xem đó là hình ảnh báo trước cuộc ám sát dành cho Ngài. Đức Thánh Cha tin chắc rằng, chính Đức Mẹ Phatima đã che chở Ngài thoát chết trong đường tơ kẽ tóc. Lúc sinh thời, Đức Gioan Phaolô II đã có đến ba lần thăm viếng Chị Lucia trong ba dịp khác nhau:
- 1982, khi ngài đến Phatima tạ ơn sau khi bị ám sát;
- 1991, nhân 10 năm biến cố bị giết hại bất thành;
- và ngày 13.5.2000, nhân dịp cử hành lễ phong chân phước cho Giaxinta và Phanxicô. Trong thánh lễ phong chân phước này, cũng là một trong những dịp hiếm hoi, Chị Lucia ra khỏi dòng kín để tham dự thánh lễ.
Và rồi chỉ một thời gian gian ngắn sau cái chết của Nữ tu Lucia, Chúa đã gọi vị Giáo Hoàng của thị kiến năm xưa về cùng Chúa. Hai con người thánh thiện, cùng trung thành trong tình mến đối với Thiên Chúa, cùng có chung lòng yêu mến Đức Mẹ, giờ đây, cùng được hưởng niềm vui thiên quốc. Chúng ta tin và hy vọng rằng, sự thánh thiện của cả hai con người nổi tiếng này, sẽ sớm được tuyên phong trên bàn thờ Giáo Hội, như đã tuyên phong hai người bạn của Chị Lucia là Phanxicô và Giaxinta.
Đón nhận tin buồn, nhưng cũng chính là những tin vui pha lẫn trong nhau, ta không dừng lại như một thông tin về niềm vui hay nỗi buồn mà thôi, nhưng trong cái vui, cái buồn tưởng như chỉ là chuyện bình thường, lại chất chứa cả một chiều sâu của tình yêu ơn cứu độ mà Thiên Chúa ban cho con người, ban cho Giáo Hội, cho riêng cá nhân Nữ tu Lucia và vị Giáo Hoàng lừng danh của thế kỷ XX.
2. Đáp ứng đòi hỏi của thập giá
Chúng ta đang sống trong những tuần lễ cuối cùng của mùa Chay. Đỉnh điểm của mùa Chay là tuần Thánh. Với nghi thức rước Lá, tưởng niệm việc Chúa Giêsu tiến vào thủ đô Giêrusalem trong vinh quang, Giáo Hội chính thức khai mạc tuần Thánh. Lắng nghe và suy niệm bài Thương Khó dài tường thuật biến cố tử nạn đầy ảm đạm của Chúa Giêsu, ta lại thấy tiếng nói của thập giá vang trong tâm hồn mình, đòi hỏi cả một nỗ lực lớn, một lòng can đảm đầy quả cảm để có thể cùng Chúa vác thập giá bước theo Chúa suốt đời mình. Đòi hỏi đó, không chỉ riêng bạn và tôi hôm nay, ngày xưa các môn đệ của Chúa cũng đã từng được đòi hỏi như thế. Mà đòi hỏi của thập giá là đòi hỏi nghiêm chỉnh đến mức khắt nghiệt, có lúc ê chề, đau đớn. Các môn đệ Chúa Giêsu đã từng hoang mang, đau đớn như thế khi chứng kiến cuộc thương khó của Thầy.
Mới mấy ngày trước đây, dân chúng còn dành cho Thầy một vinh dự quá lớn khi đón tiếp Thầy vào thủ đô, vậy mà ngay sau đó, người ta đã trở mặt nhanh chóng và lạnh lùng. Thay cho sự tiếp đón, bay giờ người ta dành cho Thầy những trận đòn độc ác đến ngỡ ngàng. Những trận đòn tàn nhẫn cứ y như là bao nhiêu nỗi căm hờn, sự tức tối, thù ghét chất chứa bao nhiêu năm tháng bây giờ được dịp bung ra dồn vào đầu ngọn roi, vào mọi lời sỉ vả, chửi bới, dồn vào những mũi đinh nhọn hằn học giết chết Thầy…
Hóa ra phút vinh quang của ngày lễ Lá chỉ là một ánh chớp thoáng qua rồi lịm tắt. Đâu hết rồi cảnh huy hoàng của những người ái mộ trải áo, lót lá xuống đường nghênh đón vua trời? Đâu hết rồi những lời tung hô dậy trời: “Hoang hô con vua Đavit, chúc tụng Đấng nhân danh Chúa mà đến; hoang hô trên các tầng trời”? Đã biến đi đâu cảnh náo động đến tưng bừng khắp Giêrusalem khi “Tiên tri Giêsu” tiến vào thành? Cứ như thế, niềm vui vừa mới chớm, nỗi khổ đã lên ngôi. Niềm vui sao mà nhỏ bé, còn nỗi buồn sao cứ ngất cao đầy ứ lòng người. Các môn đệ đã thấy hết, đã chứng kiến hết. Vậy đó, vinh quang chỉ là những ánh chớp, còn nỗi buồn cứ giăng mắc không thương tiếc. Không thể đối diện với nó, các môn đệ chỉ còn biết trốn chạy.
Cuộc thương khó vượt quá tầm hiểu biết, vượt lên trên mọi lý lẽ của loài người, bởi sức người khó có thể chấp nhận được vì sao Đấng là Thiên Chúa làm người lại có thể bị vùi giập đến tan nát như thế? Càng không thể hiểu, các môn đệ càng sợ hãi, càng mất tất cả niềm hy vọng, mất tất cả sinh lực sống. Các môn đệ Chúa Giêsu trở thành những kẻ bi quan, khiếp đảm, bạc nhược.
Nhưng đâu chỉ có thế, đòi hỏi của thập giá còn là đòi hỏi của cá nhân, dành cho mỗi một người, cần sự đáp trả bằng lòng trung thành của mỗi một người. Để chấp nhận thập giá và để đáp ứng mọi đòi hỏi của thập giá, chỉ có một điều kiện duy nhất, cũng là điều kiện tiên quyết, đó chính là lòng yêu mến thâm sâu và cá vị với Chúa Giêsu. Thánh Gioan tông đồ, Đức Maria là những người có một tâm hồn chan chứa lòng yêu mến ấy. Chính vì lòng yêu mến cá vị này, mà cả hai: Đức Mẹ và thánh Gioan đã can đảm chứng kiến đến giây phút sau cùng nỗi đau của thập giá mà Chúa Giêsu đã chấp nhận suốt đời của Người cho đến đỉnh cao là cái chết bi thương trên đồi Sọ. Bởi thập giá Chúa Giêsu phải gánh lấy đâu chỉ là cây thập giá bằng gỗ trên đường thương khó, mà nó còn là cây thập giá suốt chiều dài trên đường dương thế của Người. Chứng kiến đến cùng bằng sự nhìn ngắm thẳm sâu và bằng tình yêu hiệp thông mật thiết cách cá vị như thế, chính là lúc Mẹ Maria cũng như Gioan tông đồ đã cùng kề vai vác thập giá với Chúa. Vì chính trong tình yêu nỗi đau hay niềm vui của người này trở thành nỗi đau hay niềm vui của người kia. Bởi đó ta có thể nói, trong lòng yêu mến cá vị của mình, thập giá của Chúa chính là thập giá của Maria, của Gioan khi đi bên cạnh Chúa Giêsu.
Các môn đệ của Chúa Giêsu hôm nay cũng vậy, cũng chẳng khác gì các môn đệ ngày xưa. Chẳng hạn, đức Gioan Phaolô II, sau nghững ngày kiệt sức tàn hơi, đã ra đi trong bình an. Nhưng cách đây 28 năm, ngày lên ngôi giáo hoàng, chắc chắn là một ngày hạnh phúc tuyệt vời của cả Giáo Hội. Nhận lấy Ngôi vị giáo hoàng, nếu chỉ nhìn bằng cặp mắt phàm trần, Đức Thánh Cha cũng đã đạt tới đỉnh cao của vinh quang. Chắc lúc đó, Đức Thánh Cha nhận được nhiều lời chúc mừng lắm. Nhưng rồi những ngày vinh quang ấy lại trôi qua như bao nhiêu ngày khác, trả Gioan Phaolô II lại với đời thường, với trách nhiệm phải mang, phải gánh, với cả niềm vui lẫn sự lo âu, với sự thương, sự ghét, cả đến những lần ám sát mà người đời dành cho trong chuỗi ngày làm giáo hoàng của mình. Niềm vui đâu đó quanh đời chỉ là những ánh chớp, còn đòi hỏi của thập giá trong trách nhiệm, trong đau khổ không bao giờ vắng bóng.
Cũng vậy, Nữ tu Lucia và hai người bạn trẻ là Giaxinta và Phanxicô, cùng được nhìn thấy Đức Maria với Chị, còn có cả một hạnh phúc lớn hơn vì được nhìn thấy tận mắt Mẹ Thiên Chúa viếng thăm thế giới. Nhưng những biến cố lẫy lừng của năm 1917 rồi cũng qua mau. Giaxinta và Phanxicô đã vội vã rời thế giới. Chỉ còn một mình Nữ tu Lucia, Thiên Chúa muốn Chị ở lại để làm chứng cho sự kiện Phatima. Nhưng mọi sự phải đâu trơn tru, dễ dàng. Khi dấu lạ Phatima được loan báo, hầu như mọi người đều chống đối. Sự chống đối có lúc căng thẳng dữ dội. Giữa một bên đối diện với thực tế cứng lòng tin của nhân loại, bên kia là mạc khải từ trời cao phải được loan báo, chắc chắn Lucia đã phải đau khổ nhiều. Đòi hỏi của thập giá Chúa Kitô là thế, bao giờ cũng mạnh mẽ và quyết liệt.
Cũng là người môn đệ của Thầy Giêsu trong cuộc đời này, chắc chắn đòi hỏi của thập giá đã và sẽ tiếp tục không khước từ chúng ta. Theo Chúa giữa lúc Chúa được tung hô, chẳng khó gì. Nhưng tiếp tục theo Chúa và ở lại với Chúa giữa lúc Chúa bị loại trừ, bị bách hại là một thách thức lớn. Càng dấn bước theo Chúa sâu xa bao nhiêu, đòi hỏi của thập giá càng lớn lao, mạnh mẽ và dữ dội bấy nhiêu. Chúng ta hãy nhìn lên Đức Maria, nhìn mẫu gương của Gioan tông đồ, của nhiều chứng nhân khác trong Hội Thánh như Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II, như Nữ tu Lucia, mà cố gắng hiến dâng tình yêu, hiến dâng lòng trung thành của mình.
Nếu đã có lần nào ta va vấp trong cuộc đời, thì hãy nhìn mẫu gương của mười tông đồ còn lại, là những người đã từng khiếp đảm trốn chạy, nhưng cũng đã lấy lại niềm tin để tiếp tục sống trung thành. Những tấm gương ấy sẽ tạo thêm nghị lực để ta đủ sức đứng lên làm lại những gì đã mất. Mẫu gương trung thành của Đức Mẹ, của các thánh tông đồ, của nhiều chứng nhân trong Giáo Hội, phải là bài học thường xuyên liên tục suốt đời Kitô hữu của bạn và của tôi.
Nguyện xin Đức Mẹ, xin các thánh Tông đồ cầu bàu cho chúng ta. Chúng ta không quên xin Chị Lucia, xin Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II, người mà Giáo Hội đang xúc tiến việc phong thánh, cầu bàu cho chúng ta, để chúng ta hoàn thành những đòi hỏi của thập giá suốt cuộc đời mình cách xuất sắc nhất.