ĐỨC THÁNH GIOAN PHAOLÔ
Nhân ngày Giỗ đầu: 2.4.2005 – 2.4.2006
Cách đây một năm, khi mà quê hương Việt Nam đang đón Tết Nguyên Đán, cũng là những ngày đầu tiên Hội Thánh bước vào mùa Chay năm 2005, Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II ngã đau nặng. Sau hai tháng chữa trị, dù cố gắng hết sức, bệnh tình của Đức Thánh Cha không thuyên giảm. Các y bác sĩ và mọi người đều đành phải ngậm ngùi nghĩ đến một hoàn cảnh tồi tệ nhất có thể xảy ra xung quanh việc Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II lâm trọng bệnh.
1. NHÌN LẠI NHỮNG NGÀY CUỐI ĐỜI CỦA ĐỨC THÁNH CHA GIOAN PHAOLÔ II
Sự kiện Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II yếu liệt là sự kiện gây chấn động cả thế giới. Các phương tiện truyền thông không bỏ qua một chi tiết nào về sức khỏe của Đức Thánh Cha. Hầu như người ta quá tỉ mỉ trong việc đưa tin từng giây phút, chứ không phải từng ngày hay từng giờ về những ngày cuối đời của vị Giáo Hoàng lừng danh này. Điều đó đủ cho thấy ảnh hưởng lớn lao của Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II nói riêng và của Hội Thánh Công giáo nói chung trong lòng người, trên khắp thế giới.
Bởi sự kiện về Đức Gioan Phaolô II là sự kiện không nhỏ như thế, cũng đã lôi cuốn tôi trôi vào vòng xoáy của những thông tin tràn ngập ấy.
1. Từ ngày làm Giáo hoàng, năm nào cũng vậy, Đức Thánh Cha đều chủ tọa nghi thức khai mạc tuần Thánh. Nhưng ngày lễ Lá năm 2005 (ngày 20.3), vì sức khỏe quá yếu, Đức Hồng y Camillo Ruini, Tổng Đại diện của Đức Thánh Cha, cai quản thành Rôma, thay thế Đức Thánh Cha cử hành lễ Lá. Riêng Đức Thánh Cha chỉ xuất hiện tại cửa sổ phòng làm việc của ngài để chào khoảng 50.000 người tham dự thánh lễ tại quảng trường thánh Phêrô. Đức Thánh Cha không nói một lời nào, trên tay cầm cành ôliu vẫy chào dân chúng. Một Đức Tổng Giám mục đọc lời chào mừng của Đức Thánh Cha: “Tôi vui mừng chào đón anh chị em”. Mặc dù mọi người đều nhận thấy vẻ mệt nhọc hằn rõ trên gương mặt Đức Giáo hoàng, họ vẫn vui mừng reo hò ngay lúc nhìn thấy sự xuất hiện của Đức Gioan Phaolô II.
Ngày hôm ấy, đài phát thanh Vatiacăn bình luận: “đây là điều bất thường, vì khai mạc tuần Thánh mà không có sự hiện diện của Đức Giáo hoàng trong thánh lễ”.
2. Đã thành thông lệ từ lâu, sáng thứ tư hàng tuần, Đức Thánh Cha luôn luôn gặp gỡ khách hành hương từ cửa sổ phòng làm việc của ngài. Nhưng ngày thứ tư 23.3.2005, dù là thứ tư tuần Thánh, và dù đã được Tòa Thánh thông báo, Đức Thánh Cha sẽ tiếp kiến khách hành hương. Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II vẫn không thể hiện diện như thường lệ, vì sức khỏe của ngài đã xuống hẳn. Bù lại, Đức Thánh Cha chỉ xuất hiện lúc 11 giờ 13 phút, trong thinh lặng, khoảng gần một phút và ban phép lành cho mọi người hiện diện. Gương mặt của Đức Thánh Cha, giờ đây lộ rõ nét đau đớn mà Đức Thánh Cha phải chịu đựng.
3. Sau đó, ngày thứ hai trong tuần Bát nhật Phục sinh (28.3.2005), cả thế giới hồi hộp lo lắng vì Đức Thánh Cha đã không xuất hiện để cùng mọi người mừng Chúa Phục Sinh và đọc kinh Lạy Nữ Vương Thiên Đàng. Đây là lần đầu tiên trong suốt gần 27 năm trên ngai tòa thánh Phêrô, Đức Thánh Gioan Phaolô II đành vắng mặt trong buổi đọc kinh Truyền Tin chung với khách thập phương đến hành hương giáo đô Vatican.
4. Đến ngày 30.3.2005, tức ngày thứ Tư tuần Thánh, mọi người, dù chờ đợi để được nhìn thấy Đức Thánh Cha, vẫn mang tâm trạng không hy vọng về cuộc gặp gỡ thường lệ này. Tuy nhiên, đoàn người đông đảo vẫn kiên trì đứng dưới quảng trường thánh Phêrô, mắt hướng về cửa sổ phòng Đức Thánh Cha. Cuối cùng, dù khá trễ tràng, Đức Thánh Cha đã xuất hiện trước mặt mọi người và vẫy chào họ. Lúc đó, đồng hồ đã điểm hơn mười một giờ trưa. Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II hiện diện với đoàn Chiên Chúa trong vòng bốn phút. Đây là thời gian lâu nhất kể từ ngày ngài đau nặng đến nay. Đức Thánh Cha đã cố gắng nói, nhưng không thể nói thành tiếng. Vì thế, vị đại diện của ngài đã đọc lời chúc mừng thay bằng ba ngoại ngữ: Ý, Đức, Ba Lan. Sau lời chào mừng ấy, mọi người đọc kinh Lạy Cha. Trong thinh lặng, Đức Thánh Cha ban phép lành cho mọi người có mặt.
5. Buổi sáng thứ sáu ngày 1.4.2005, phát ngôn viên của Tòa Thánh, tiến sĩ Joaquin Navarro Valls thông báo, sức khỏe của Đức Thánh Cha rất ngặt nghèo bởi máu và đường tiểu đã bị nhiễm trùng, khiến thận và tim đều suy nặng. Tuy nhiên Đức Thánh Cha vẫn rất tỉnh táo. Có lẽ ngài biết rất rõ tình trạng suy kiệt của mình đã đến hồi không còn cứu vãn, vì thế, Đức Thánh Cha từ chối việc tiếp tục đưa ngài vào bệnh viện chữa trị. Thay vào đó, nhóm bác sĩ đã săn sóc đặc biệt cho Đức Thánh Cha tại phòng riêng của ngài.
Cũng do phát ngôn viên Tòa Thánh cho biết, sáng thứ sáu 1.4.2005, Đức Thánh Cha đã tham dự thánh lễ và rước Mình Thánh Chúa ngay tại giường bệnh. Tại đây, ngài cũng đã gặp các nhân vật cao cấp của Tòa Thánh. Ngài yêu cầu các vị phụ tá đọc to bài Tin Mừng tường thuật việc Chúa Kitô vác thánh giá và chịu tử nạn trên đồi Calvariô. Đức Thánh Cha đã theo dõi bài Tin Mừng rất kỹ. Ngài đã làm dấu thánh giá nhiều lần trong lúc nghe đọc Tin Mừng.
II. ĐỨC THÁNH CHA GIOAN PHAOLÔ II QUA ĐỜI
Rạng sáng thứ bảy 2.4.2005, Sức khỏe của Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II đã đến hồi nguy kịch. Sự nguy kịch lớn đến nỗi, Đức Hồng y Angelo Comastri, Đại diện Đức Giáo hoàng tại thành phố Vatican đã phải nói lên dự đoán đau lòng của ngài trước 70.000 người đang tụ họp tại quảng trường thánh Phêrô rằng: “Có lẽ chỉ đến chiều tối hay đêm nay, Chúa sẽ mở cửa thiên đàng cho Đức Giáo Hoàng”.
Khối người đông đảo đã có mặt từ tối thứ sáu 1.4.2005, giữa trời giá buốt của những ngày thành Rôma vào xuân. Tất cả đều im lặng, và chìm trong nỗi buồi và lắng trong bầu khí cầu nguyện. Lâu lâu, người ta lại nghe đám đông cất tiếng hát: “Xin Ngài ở lại với chúng con”.
Chính lúc đó, người ta nghe nhiều đài truyền hình trên thế giới đã đăng tải lời của Đức Hồng y Javier Lozano Barragan, Trưởng phòng y tế tại Tòa Thánh nói chuyện với một vài hãng tin rằng: “Đức Giáo hoàng sắp băng hà. Tôi đã nói chuyện với các bác sĩ. Họ cho biết, không còn hy vọng gì nữa”.
Đến 11 giờ 30 thứ bảy 2.4.2005, trong cuộc họp báo của mình, tiến sĩ Joaquin Navarro Valls đã cho biết, dù rất mệt, Đức Giáo Hoàng vẫn tỉnh chứ không hôn mê. Đức Giáo Hoàng đã nói với giới trẻ, nhất là đám đông giới trẻ đang tụ họp ở quảng trường thánh Phêrô rằng, suốt cuộc đời giáo hoàng của mình, ngài đã tìm kiếm họ. Giờ đây, họ đi tìm kiếm ngài. Ngài cám ơn họ.
Đến giây phút cuối cùng trước khi rời bỏ thế giới này, Đức Thánh Cha còn quay mặt về phía cửa sổ phòng riêng và giơ tay ban phép lành lần cuối cho tất cả mọi người, nhất là những người đang tụ họp ở quảng trường thánh Phêrô và đang cầu nguyện cho ngài. Sau khi ban phép lành, Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II đã cố gắng hết sức để thốt lên tiếng “Amen”.
Dù cho chẳng ai mong muốn, nhưng rồi điều gì phải đến, đã đến, Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II, sau gần 27 năm phục vụ Hội Thánh Công Giáo trên ngai toà Thánh Phêrô đã trút hơi thở sau cùng tại phòng riêng của ngài lúc 9 giờ 37 phút tối ngày 2.4.2005. Hôm ấy là đêm thứ Bảy đầu tháng, thứ Bảy trong tuần Bát Nhật Phục Sinh. Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II hưởng thọ 84 tuổi.
Cùng hiện diện trong giờ lâm chung của Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II có Đức Tổng Giám mục Stanislaww Dziwisz, người Ba Lan, vị thứ ký riêng trung thành từ thuở Đức Thánh Cha còn làm Giám mục bên qua nhà Ba Lan. Ngoài ra, còn có vị thư ký thứ hai là Đức Ông Mieczyslaww Rylko, cha Tadeusz Styczen, ba nữ tu giúp việc trong phòng Đức Thánh Cha thuộc dòng Nữ Tỳ Thánh Tâm Chúa Giêsu, nữ tu Tobiana Sobódka cũng thuộc dòng Nữ Tỳ Thánh Tâm Chúa Giêsu, bác sĩ riêng của Đức Thánh Cha; cùng hai vị bác sĩ được mời là Alessandro Barelli và Ciro D’Allo cùng hai nữ y tá khác.
Ngay sau khi Đức Thánh Cha vừa từ trần, người ta còn thấy Đức Hồng y Angelo Sodano, Quốc Vụ khanh Tòa Thánh; Đức Hồng y Eduardo Martinez Somalo, nhiếp chính Tông Tòa Rôma; Đức Tổng Giám mục Leonardo Sandri, phụ tá Quốc Vụ khanh; Đức Tổng Giám mục Paolo Sardi, phụ tá nhiếp chính Tông Tòa Rôma. Kế đến, người ta còn nhìn thấy Đức Hồng y Joseph Ratzinger, niên trưởng Hồng y đoàn, cũng chính là Đức đương kim Giáo hoàng Bênêđictô XVI; và Đức Hồng y Jozef Tomko.
Sau đó, trong khi thông báo cho 70.000 người đang tụ họp ở quảng trường thánh Phêrô, cho giáo dân thành Rôma và thông báo cho thế giới biết tin Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II vừa từ trần, Đức Hồng y Angelo Sodano, Quốc Vụ khanh Tòa Thánh đã không thể dấu niềm xúc động của mình. Những lời ngẹn ngào của ngài đã làm cho đám đông không cầm được nước mắt. Có người đã khóc lóc thảm thiết.
Sự ra đi của Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II đã thu hút sự chú ý đặc biệt của cả thế giới. Các phương tiện truyền thông đã không bỏ lỡ cơ hội, nhảy vào cuộc để khai thác các tin tức trong suốt những ngày cuối đời và cả tang lễ của Đức Thánh Cha. Ngoài ra, cái chết ấy còn là một cái chết truyền giáo. Nó để lại trong lòng người, dù là thù nghịch hay thiện cảm, những suy nghĩ khác nhau về con người, về cuộc đời, về niềm tin tôn giáo…
III. CHÚNG TA THẤY GÌ TỪ CON NGƯỜI CỦA ĐỨC GIOAN PHAOLÔ II
Mặc dù cuộc đời của Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II đầy những thử thách, nhưng khi đọc lại những trang di chúc của Đức Thánh Cha, tôi lại thấy Đức Thánh Cha là người hạnh phúc bởi Đức Thánh Cha đã sống phó thác tuyệt vời.
Chỉ có phó thác cho tình yêu của Chúa, giữa cuộc đời đầy chông chênh này, chúng ta mới có thể vượt qua mọi sóng gió, mọi thác ghềnh. Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II là người như thế: phó thác để vượt qua tất cả, để có điều cần thiết nhất là ơn Chúa ở bên cạnh mình. Tin tưởng vào Chúa, Đức Thánh Cha không đòi gì cho riêng mình. Ngài không tìm gì để bảo đảm đời sống vật chất của mình: “Tôi không để lại tài sản nào cần thiết phải phân chia”.
Không vướng bận bất cứ một điều gì ở trần gian, đó không là con người của hạnh phúc sao được.
Tình yêu và niềm cậy trông đối với Thiên Chúa khi suy nghĩ về cái chết của bản thân, càng là bằng chứng cho thất Đức Thánh Cha luôn luôn là người của niềm phó thác, do đó cũng là người của hạnh phúc vì biết phó thác: “‘Hãy tỉnh thức vì các con không biết giờ nào Chúa đến’ (Mt 24, 42) – Những lời này nhắc nhở tôi về tiếng gọi sau cùng sẽ đến vào thời điểm Chúa muốn. Tôi ao ước được theo Ngài, và ước mong mọi sự trong cuộc sống tại thế của tôi chuẩn bị cho tôi sẵn sàng trước giờ phút này. Tôi không biết khi nào giờ này đến, nhưng như mọi điều khác, cả giờ ấy, tôi cũng đặt trong tay Mẹ của Thầy tôi: Totus Tuus. Cũng trong đôi tay từ ái này, tôi phó thác lại mọi thứ và mọi người có liên hệ với tôi trong cuộc sống và trong ơn gọi của tôi. trong đôi tay này, tôi để lại, trên hết tất cả là Giáo Hội, cũng như đất nước tôi và toàn nhân loại…” (Di chúc ngày 6.3.1979).
Noi gương người Cha Chung của chúng ta, chúng ta cũng hãy đặt đời mình trong tay Thiên Chúa. Chúng ta xin Người đón nhận và an bài để tất cả chúng ta, dù làm gì, dù đi đâu, ở đâu… đều không ngoài Thánh Ý Thiên Chúa.
Tưởng niệm Đức Thánh Cha, nhân ngày giỗ đầu của ngài, chúng ta xin Chúa ban cho ngài hạnh phúc đời đời. Đồng thời chúng ta cũng nguyện xin Đức Thánh Cha gìn giữ Đức đương kim giáo hoàng, người kế vị của ngài; gìn giữ toàn Hội Thánh mà ngài đã có công cai quản suốt gần 27 năm. Chúng ta không quên xin Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II cầu bàu cho mỗi người chúng ta, để suốt cuộc đời mình, chúng ta cũng sống phó thác và hiến dâng như ngài.
Xin Đức Maria, Đấng mà Đức Thánh Cha yêu mến suốt đời chuyển đạt lời cầu của chúng ta lên cùng Chúa Kitô, Con của Mẹ, để Chúa Kitô chúc lành cho những gì là tốt đẹp nhất mà Đức Gioan Phaolô II đã làm và để lại cho hậu thế.
Totus Tuus - Tất cả là của Đức Mẹ!!