"Cái tổng luận Kitô Giáo giữa lý trí và đức tin này... ngày nay cũng cần phải được sử dụng đến để đối thoại với các truyền thống văn hóa và tôn giáo lớn ở Đông phương và Nam phương trên thế giới này"

Đức Giáo Hoàng Biển Đức XVI: Huấn Từ Truyền Tin Chúa Nhật IV Thường Niên 28/1/2007 về Thánh Tôma Tiến  Sĩ với Vấn Đề Tổng Luận Lý Trí và Đức Tin

Anh Chị Em thân mến,

Lịch phụng vụ hôm nay tưởng nhớ Thánh Tôma Aquinas, vị đại tiến sĩ của Giáo Hội. Bằng đặc sủng của một triết gia và thần học gia,  ngài đã cống hiến một mẫu thức hòa hợp vững chắc giữa lý trí và đức tin, những chiều kích của tinh thần con người, những chiều kích được hoàn toàn hiện thực khi chúng gặp gỡ và trao đổi với nhau.

Theo ý nghĩ của Thánh Tôma thì lý trí con người, có thể nói là, ‘hít thở’, tức là nó chuyển động ở một chân trời rộng mở làm cho nó có thể cảm thấy khả năng tối đa của mình. Tuy nhiên, khi con người chỉ biết nghĩ về n hững đối tượng vật chất và thí nghiệm, thì họ cảm thấy bí trước những câu hỏi về đời sống, về chính mình và về Thiên Chúa, biến mình trở thành bần cùng.

Mối liên hệ giữa đức tin và lý trí là một thách đố nghiêm trọng đối với văn hóa hiện đang chi phối thế giới Tây phương, và chín h vì lý do ấy mà Đức Gioan Phaolô II của chún g ta đã viết một bức thông điệp, mang tựađề chính là ‘Đức Tin và Lý Trí’. Tôi cũng đã tiếp tục luận đề này mới đây, trong bài diễn từ cho Đại Học Đường ở Regensburg.

Thực ra vấn đề phát triển tân tiến của các khoa học mang lại vô vàn hiệu quả tích cực là những gì luôn cần được nhìn nhận. Tuy nhiên, đồng thời cũng cần phải công nhận rằng cái khuynh hướng chỉ coi những gì cảm nghiệm thấy mới là xác thực đã khiến cho lý trí của con người bị giới hạn lại và gây ra một thứ tâm bệnh bất nhất đáng sợ, hiển nhiên trước mắt mọi người, bởi việc đồng hiện hữu giữa chủ nghĩa duy lý với chủ nghĩa duy vật, và giữa siêu đẳng kỹ thuật với những thứ bản năng buông thả.

Bởi thế, cần phải làm sao tái khám phá một cách mới mẻ cái lý sự của con người hướng về ánh sáng của ‘Lời’ thần linh cũng như về mạc khải tuyệt hạo của nó là Chúa Giêsu Kitô, Con Thiên Chúa làm người. Một khi đức tin Kitô giáo là những gì đích thực thì nó không làm triệt tiêu tự do hay lý trí của con người; vậy thì tại sao đức tin và lý trí lại sợ hãi nhau, nếu nhờ gặp gỡ nhau và trao đổi với nhau chúng có thể thể hiện chính bản thân mình một cách tốt đẹp nhất chứ?

Đức tin bao gồm lý trí và làm hoàn hảo lý trí, và lý trí, nhờ được soi sáng bởi đức tin, tìm thấy sức mạnh để tiến  tới chỗ nhận biết Thiên Chúa và những thực tại linh thiêng. Lý trí con người chẳng mất đi một sự gì khi nó cởi mở trước những nội tại của đức tin; trái lại, đức tin cần đến việc tư do và ý thức gắn bó của lý trí.

Bằng một đức khôn ngoan bao trùm vươn rộng, Thánh Tôma Aquina đã gây nên một cuộc đối chọi phong phú đối với tư tưởng Ả Rập và Do Thái trong thời đại của ngài, đến nỗi ngài được coi như là một bậc thày muôn thuở của việc đối thoại với các nền văn hóa và tôn giáo khác. Ngài đã biết giới thiệu cái tổng luận Kitô Giáo giữa lý trí và đức tin này, cái tổng luận tiêu biểu cho một gia sản quí báu của văn minh Tây phương, cái tổng luận mà cả ngày nay cũng cần phải được sử dụng đến để đối thoại một cách hiệu nghiệm với các truyền thống văn hóa và tôn giáo lớn ở Đông phương và Nam phương trên thế giới này.  

Chúng ta hãy nguyện cầu để Kitô hữu, nhất là những ai thuộc lãnh giới hàn lâm và văn hóa, làm sao có thể bày tỏ cho thấy hơn nữa cái tính chất hữu lý nơi niềm tin của họ và làm chứng cho niềm tin này bằng một cuộc đối thoại được tác động bởi yêu thương. Chúng ta xin tặng ân này của Chúa nhờ lời chuyển cầu của Thánh Tôma Aquinas, nhất là của Mẹ Maria là Tòa Đức Khôn Ngoan.

Đaminh Maria Cao Tấn Tĩnh, BVL, chuyển dịch theo tín liệu được Zenit phổ biến ngày 28/1/2007 - Thoidiemmaria.net

(Xin xem 2 bài dưới đây liên quan đến vấn đề chính yếu của bài huấn từ truyền tin trên đây về "cái tổng luận Kitô Giáo giữa lý trí và đức tin này... ngày nay cũng cần phải được sử dụng đến để đối thoại với các truyền thống văn hóa và tôn giáo lớn ở Đông phương và Nam phương trên thế giới này", như chính ĐTC đã nhắc lại những gì ngài đã nói trong chuyến  tông du Bavaria Đức quốc, nhất là ở Đại Học Đường Regensburg)