TÌM HIỂU ĐÔI ĐIỀU
VỀ  THÁNH KINH

Thượng Hội Đồng Giám mục Thế giới lần 12 họp tại Roma về đề tài Thánh kinh, cổ võ con cái Hội tháng Công giáo tìm hiểu Thánh kinh, đọc và sống Thánh kinh. Xin gửi tới quí độc giả xuanha.net những Tìm tòi để hiểu về Thánh kinh, hi vọng hữu ích cho quý vị nào đó, hoặc những người quý vị giúp đỡ chăng.

1. Tại sao phải "hết sức quí trọng Thánh Kinh?
- Vì nhờ Thánh kinh, ta biết Chúa Kitô là Đấng Cứu chuộc ta.
Nguyên tắc "Lợi Thú" là nguyên tắc thuộc bản tính con người. Ai làm việc gì cũng nhằm cái lợi nào đó. Chúa Giêsu để ý tới nguyên tắc ấy, nên xưa Chúa nói với người Dothái:
"Tôi là ánh sáng thế gian.
Ai theo tôi, sẽ không phải đi trong bóng tối,
 nhưng sẽ nhận được  ánh sáng đem lại sự sống."(Ga 8,12).
Vậy nếu muốn biết về Chúa Kitô, "để nhờ việc đọc và suy gẫm Thánh kinh, họ học được kiến thức siêu việt về Chúa Kitô …", ta phải tìm Chúa Kitô trong Thánh kinh hơn bất cứ sách nào. Vì,
Toàn bộ Thánh kinh trình bày Chúa Kitô là Đấng Cứu chuộc chúng ta, Chúa Kitô là Trung tâm của toàn bộ Thánh kinh, (các ngôn sứ Cựu ước loan báo, các tông đồ Tân ước chứng minh). Chúa Kitô  là "Đường đi, là Sự Thật, là Sự Sống (Ga 14,6).
Hiến chế Mạc khải quả quyết:
"Thánh Kinh …là quy luật tối cao hướng dẫn đức tin…
Mọi lời giảng dạy trong Giáo Hội cũng như chính đạo thánh Chúa Kitô phải được Thánh Kinh nuôi dưỡng và hướng dẫn…
"Lời Chúa còn có một sức mạnh và quyền năng có thể nâng đỡ và tăng cường Giáo Hội, ban sức mạnh đức tin cho con cái Giáo Hội, là lương thực linh hồn, nguồn sống thiêng liêng, tinh tuyền và trường cửu cho con cái Giáo Hội". (Mk 21)
"Việc rao giảng mục vụ, dạy giáo lý và huấn dụ Kitô giáo, trong đó bài giảng phụng vụ phải chiếm một chỗ quan trọng - phải được nuôi dưỡng nhờ lời Thánh Kinh" (Mk số 24).
"Tất cả các linh mục, các phó tế và những giáo lý viên phải gắn bó với Thánh Kinh nhờ việc chăm đọc và ân cần học hỏi, để khi họ phải truyền đạt kho tàng bao la của lời Chúa, nhất là trong phụng vụ thánh, cho các giáo hữu được ủy thác cho họ…
"Công Ðồng cũng tha thiết và đặc biệt khuyến khích mọi Kitô hữu, cách riêng các tu sĩ năng đọc Thánh Kinh để học biết "khoa học siêu việt của Chúa Giêsu Kitô" (Ph 3,8). "Vì không biết Thánh Kinh là không biết Chúa Kitô"(thánh Giêrônimô).
"Vậy ước gì họ hăng hái tiếp xúc với chính bản văn Thánh Kinh, nhờ Phụng Vụ Thánh dồi dào lời Thiên Chúa, hoặc nhờ sốt sắng đọc Thánh Kinh hay nhờ những tổ chức học hỏi thích hợp, hoặc bất cứ phương thế nào mà ngày nay đã được các Chủ Chăn trong Giáo Hội chấp thuận và ân cần phổ biến khắp nơi.
"Nhưng mọi người cũng nên nhớ rằng kinh nguyện phải đi đôi với việc đọc Thánh Kinh, để có sự đối thoại giữa Thiên Chúa và con người, vì "chúng ta thưa với Chúa khi ta cầu nguyện, và chúng ta nghe Chúa nói lúc ta đọc Thánh kinh". (Mk 25).

2. Muốn học hỏi Thánh kinh cho hữu ích, ta cần có những tâm tình nào?
Đọc Thánh kinh không giống như đọc tiểu thuyết đời, sách văn chương, khoa học…
Tác giả sách Gương Chúa Giêsu viết: "Sở dĩ nhiều người nghe giảng Phúc Âm luôn mà vẫn không xúc động, là vì họ không có tinh thần Chúa Kitô. "
Thuộc lòng toàn pho Thánh kinh …mà không có đức ái và ân nghĩa Chúa , cái đó có ăn thua gì!" (đầu quyển 1)
Công đồng Vatican 2 dạy:
- Muốn học hỏi Thánh kinh cho hữu ích, cần phải có những tâm tình trọng kính và mến yêu xứng đáng, phải có lòng tôn kính Thánh kinh như tôn kính Mình Máu Thánh Chúa Giêsu, theo gương của Giáo hội. (Mk 10)

3. Thánh kinh là gì?
Thánh kinh theo tiếng Greek (hi lạp) là Biblia (the :Books- những cuốn sách);
English là Bible; cũng gọi là Holy Scripture.
Việt ngữ là Kinh thánh (gọi xuôi như Hội thánh, Đền thánh…, Thánh Kinh (gọi theo kiểu chữ Nho đặt tĩnh từ đi trước (như Thánh truyền, Thánh vịnh, Thánh Thể…).

Thánh kinh nghĩa là cuốn sách (The Book). Thực ra Thánh kinh là một Bộ Sách gồm 73 cuốn (chia 2 phần: Cựu ước (46 cuốn), và Tân ước (27 cuốn).
- Cựu Ước (Old Testament) là những sách chép trước khi CGS giáng sinh.
Cựu Ước có mục đích trình bày Thiên Chúa quyền phép thế nào và con người yếu đuối thế nào.
Vì thế trong Cựu ước ta đọc được Thiên Chúa quyền phép: dựng nên trời đất chỉ bằng phán một lời, cho nước chảy ra từ tảng đá cứng, cho bụi gai bốc lửa mà không cháy…và vô vàn chuyện khác.
Ngược lại, con người thì bê bối: ăn trái cấm, đánh giết nhau, kiêu ngạo, dâm tà, phạm thượng, bất công…
- Tân Ước (New Testament) là những sách chép sau Chúa giáng sinh.
Tân Ước có mục đích trình bày lời giảng dạy, những phép lạ, cuộc sống sự chết, phục sinh của Chúa Kitô, và hoạt động của Giáo hội ban đầu.
Mục đích tối chung của Thánh kinh là để hướng dẫn nhân loại sống theo chân lý,  để loài người được phần rỗi đời đời trên Thiên đàng.

4. Thánh kinh là sách của người Do thái viết từ xa xưa lắm rồi,
Thời nay, giá trị của Thánh kinh có còn đáng tin cậy không?

Thánh kinh đáng tin cậy tuyệt đối:
a/ Vì thế giá Thiên Chúa.
Thánh kinh là Bộ sách do chính Thiên Chúa linh ứng cho một số người viết ra những điều Thiên Chúa muốn, và chỉ viết những điều Chúa muốn, không thêm không bớt.
- Chính Chúa Giêsu xác nhận giá trị của Thánh kinh:
 "Thầy bảo thật anh em, trước khi trời đất qua đi, thì một chấm một phết trong Lề Luật cũng không thể qua đi được, cho đến khi mọi sự được hoàn thành. (Mt 5,18)

b/ Vì thế giá Giáo hội.
Thánh kinh là qui luật tối cao của Giáo hội CKT.
Các khoa khác như luân lý, tu đức, mục vụ...mọi khoa, mọi sách, mọi giáo huấn của các thánh, các giáo hoàng, giám mục, linh mục, phó tế, tu sĩ, giáo dân...phải theo Thánh kinh …
Do đó Thánh kinh đáng tin cậy tuyệt đối, không bao giờ được nghi ngờ, giải nghĩa lung tung, giảng giải lung tung gây mất niềm tin cho dân chúng.
(Ví dụ: một linh mục thông thái du học ngoại quốc có 2 bằng tiến sĩ và mấy bằng cử nhân nói rằng "không có Chúa Giêsu trong Thánh Thể ". Vị khác giảng "không có hỏa ngục". Vị khác nữa lại giảng "hỏa ngục không tồn tại đời đời, vì Chúa thương xót vô cùng")

(HC Mạc khải số 11 minh định thế giá Thánh kinh:
- "Những gì Thiên Chúa đã mạc khải Thánh Kinh chứa đựng và trình bày, đều được viết ra dưới sự linh ứng của Chúa Thánh Thần.
- "Mẹ Giáo Hội, nhờ đức tin tông truyền, xác nhận rằng toàn bộ sách Cựu Ước cũng như Tân Ước với tất cả các thành phần đều là Sách thánh và được ghi vào bản chính lục Thánh Kinh: bởi lẽ được viết ra dưới sự linh ứng của Chúa Thánh Thần (x. Gio 20,31; 2Tm 3,16; 2P 1,19-21; 3,15-16)
- "Tác giả của các sách ấy là chính Thiên Chúa và chúng được lưu truyền cho Giáo Hội với tình trạng như vậy".
- "Nhưng để viết các sách thánh, Thiên Chúa đã chọn những người và dùng họ trong khả năng và phương tiện của họ, để khi chính Ngài hành động trong họ và qua họ, họ viết ra như những tác giả đích thực tất cả những gì Chúa muốn, và chỉ viết những điều đó thôi.
"Vì phải xem mọi lời các tác giả được linh ứng viết ra, tức các thánh sử, là những lời của Chúa Thánh Thần, nên phải công nhận rằng:
- "Thánh Kinh dạy ta cách chắc chắn, trung thành và không sai lầm, những chân lý 30* mà Thiên Chúa đã muốn Thánh Kinh ghi lại vì phần rỗi chúng ta 5. Bởi vậy "mọi sự trong Thánh Kinh được Thiên Chúa linh ứng có ích lợi cho việc dạy dỗ, biện luận, sửa trị và rèn luyện trong công chính: để người của Thiên Chúa trở nên trọn hảo và sẵn sàng thực hiện mọi việc lành" (2Tm 1, 16-17 bản Hy lạp).

5. Thánh kinh được viết từ thời nào, bằng tiếng nào trước hết?
*Bộ sách Thánh kinh được viết
-do nhiều thời khác nhau, kéo dài nhiều thế hệ trong hơn kém 15 thế kỉ (từ Moise  thế kỉ 13  trước Chúa Giêsu tới thánh Gioan Tông đồ đầu thế kỉ 2 sau CGS),
-do nhiều người khác nhau (có tên hoặc không nêu tên),
-bằng nhiều lối văn khác nhau (lịch sử, thi ca, bi ai, triết lí, luật pháp, tiểu thuyết, truyện vắn, truyện dài, dụ ngôn, khải huyền…

*Kể từ thời ông Mose, sau cuộc xuất hành bỏ nước Ai cập (quãng năm 1230-1250 trước Chúa Giáng Sinh (St 25-50; Xh 1-18; Ds 33), khi định cư trong sa mạc, ông mới chọn một số người khởi sự viết sử sách về Sáng thế, rồi dần dần có sách Xuất hành, Lêvi, Dân số, Nhị luật (5 cuốn đầu này gọi là Ngũ kinh, là sách Luật của người Do thái).

*Truyền thống lâu đời của Dothái vẫn coi Mose là tác giả Ngũ thư, tuy nhiên không có chỗ nào trong sách xác nhận điều này, trừ 1 chỗ trong Xuất hành nói đến Mose ghi chép (Xh 24, 4: Ông Mose chép lại mọi lời của ĐỨC CHÚA).

*Kitô giáo thừa kế Ngũ thư từ Dothái cũng kế thừa truyền thuyết tác giả.
*Thế kỉ 18, một số nhà nghiên cứu đặt lại vấn đề này, và cho là một nhóm, nhiều nhóm…
*Thế kỉ 18,19 người ta tìm ra nhiều tiêu chuẩn để phân biệt nguồn soạn thảo Ngũ thư (Nhóm PV Giờ kinh, Ngũ thư, HCM, 1999, tr16-17).

*Cuối thế kỉ 19, phần đông các nhà nghiên cứu đồng ý với thuyết 4 nguồn đã soạn thảo Ngũ thư về thời đại và nguồn gốc, nhưng tất cả đều sau Mose:
1/ Nhóm Javit (J) gọi Thiên Chúa là Javê, nhóm này ở phía Nam , vào thế kỉ 9 trước Gs,
2/ Nhóm Elohim (E), gọi Thiên Chúa là Elohim, nhóm này li khai nhóm kia và ở phía Bắc,
3/ Nhóm Nhị luật (D), Deuteronomy, với sự cải cách của Joshigiahu, thế kỉ -7,
4/ Nhóm Tư tế (P) Priests, xuất hiện sau thời lưu đầy Babylon.

*Dù có thêm những khám phá mới, vai trò nổi bật của Moise cũng không bị xóa nhòa.

*Như thế, Thánh kinh đầu tiên dĩ nhiên được viết bằng tiếng Do thái cho người Dothái.
Tiếng Dothái thịnh hành cho đến khi đi lưu đày bên Babylon. 

*Từ thế kỉ 6, người Dothái dùng tiếng Aram. Tiếng Aram, thời đó thịnh hành tại miền bắc Tiểu Á (Asia Minor). Người Dothái trong những năm bị lưu đầy bên Babylon, bố mẹ còn nhớ tiếng Dothái, nhưng dần dần con cháu chỉ còn nói tiếng Aram. (phần nào giống người Việt tha hương bên Mỹ ngày nay). Kết cục, khi nghe sách thánh trong hội đường,  phải nhờ người dịch sang tiếng Aram đám trẻ mới hiểu được.
*Tiếng Aram còn lưu truyền tới thời Chúa Giêsu. Chúa Giêsu và các  tông đồ nói tiếng Aram. Những nơi xưa nói tiếng Aram, ngày nay nói tiếng Arab (Ả rập).

6. Các sách Thánh kinh được  lưu truyền từ xưa tới nay như thế nào?
Hiến chế Mạc khải số 7 viết:
"Những gì Thiên Chúa đã mạc khải để cứu rỗi muôn dân, Ngài đã ân cần sắp đặt để luôn được bảo toàn và lưu truyền nguyên vẹn cho mọi thế hệ.
- Chúa Kitô đã truyền dạy các Tông Ðồ rao giảng cho mọi người Phúc Âm …
- Các Tông đồ qua lời giảng dạy, gương lành và các thể chế các ngài đã truyền lại những gì đã nhận lãnh từ miệng Chúa Kitô khi chung sống với Người và thấy Người hành động, hoặc đã học biết được nhờ Chúa Thánh Thần gợi ý (do chính các ngài, hoặc những người phụ tá các ngài đã viết lại  Tin mừng cứu rỗi dưới sự linh ứng của cùng một Chúa Thánh Thần). Các Tông Ðồ đã để lại những người kế vị là:
- Các Giám Mục, và "trao lại cho họ quyền giáo huấn của các ngài" .
"Bởi vậy, Thánh Truyền đó cùng với Thánh Kinh Cựu và Tân Ước, là như tấm gương mà Giáo Hội lữ thứ trên trần gian nhìn vào để chiêm ngưỡng Thiên Chúa".

7- Thánh kinh tiếng Do thái, Hi lạp, Latinh, bản chính, bản phụ… xuất hiện trước sau như thế nào?

*Thánh kinh bằng tiếng Aram:
- Các sách Thánh kinh Aram chúng ta đọc ngày nay chỉ là những bản sao, bản chính đã thất lạc.
Bản chính của Thánh kinh Cựu Ước đã mất từ đời nào không rõ, người ta nói rằng đã cháy khi đền thờ Giêrusalam bị vua Nabucodonoso phá hủy vào thế kỷ thứ 6 trước Chúa Giáng sinh.
Bản còn lại về sau, chỉ là bản sao chép lại từ bản chính, gọi là codex (vd: codex Vaticanus).

- Trong các bản sao, có Bản sao chép công phu nhất là bản Massor (Lưu truyền) được sưu tầm trong 4 thế kỷ (từ thế kỷ 6 đến 10).
Các bản Cựu ước ngày nay đều dịch từ bản Massor.

- Bản 70: Trong số các bản Cựu Ước có bản 70 là giá trị hơn cả. Bản này do 70 Rabbi Do thái thông minh đã dịch từ tiếng Do thái ra tiếng Hi lạp theo lệnh của vua nước Ai cập tên là Ptolemeo II (285-246). Vua muốn có bản dịch Thánh kinh của đạo Do thái trong thư viện lớn của ông tại thành Alexandria miền bắc  Ai cập. Tiếng Hilạp là tiếng phổ thông ở Ai cập thời bấy giờ. Người ta cũng gọi bản dịch 70 là bản Alexandria (ít dùng).

Chúa Giêsu và các Tông đồ thường trích theo bản này. (PADG tr. 18)

*Thánh kinh viết bằng tiếng Hilạp:
- Bộ Tân Ước được viết bằng tiếng Hy lạp là tiếng phổ thông thời đó, trừ Tin mừng theo Matthêu viết bằng tiếng Aram cho người Dothái, trong đó ông trưng nhiều luật từ Cựu ước.
Bản chính Tân Ước cũng đã thất lạc.
Các bản sao Tân Ước có tới 4000 bản.

*Thánh kinh bằng tiếng Latinh:
Bản dịch của thánh Giêronimô hay là Bản La tinh Phổ thông (Vulgata).
Trước thánh Giêronimô, và sau thánh Giêrônimô đã có những bản dịch bằng Latinh, nhưng không rõ ai là dịch giả, không biết bản nào đúng nguyên văn, nên ĐGH Damas năm 366 - 384 đã ủy cho thánh Giêrônimô khảo cứu và dịch lại (PADG tr. 19).

Năm 383 ngài bắt đầu dịch bộ Tân ước và Thánh vịnh. Sau 2 năm vất vả, công việc hoàn thành, nhưng ngài thú nhận rằng làm vội vàng.
Bản dịch Latinh của ngài được ĐGH Damas công nhận, nhưng bị nhiều chỉ trích, nên sau khi ĐGH qua đời, thánh Giêrônimô sang Belem học tiếng Dothái và dịch lại. Ngài đã sửa bản dịch 4 lần (năm 387 và sau đó).

Năm 1546 Công đồng Tridentino (1545-1563) cử ra một ban gồm những hồng y và thần học nổi tiếng sửa chữa gắt gao, nhưng còn phải sửa chữa lại hoài hoài với các nghiên cứu mới...

(Thánh kinh bằng tiếng Việt nam:
Bản dịch chính thức đầu tiên bằng tiếng Việt nam là của:
- Cố chính Linh, in khổ lớn bằng 2 thứ tiếng La-Việt (quãng năm 18??). 
- Sau đó có mấy bản do các linh mục như Gagnon (người Canada).
- Linh mục Trần Đức Huân,
- Linh mục Nguyễn Thế Thuấn, CSsr,
- Linh mục An Sơn Vị.
- Đ. Hồng y Trịnh Văn Căn,
- Ủy ban Phụng vụ Toàn quốc in năm 1971 dùng trong thánh lễ,
- Bản dịch của Nhóm Phụng vụ các giờ kinh gồm 14 linh mục và tu sĩ in phần Tân Ước năm 1991, và toàn bộ Thánh kinh năm 1999. Bản dịch này nói là dịch theo nguyên văn Do thái và Hi lạp, nhưng cũng suy diễn thêm thắt nhiều như kiểu chú giải cho lớp người bình dân dễ hiểu, nên cũng gây khó khăn cho việc tra cứu không rõ bản gốc có viết thế không?

8. Những sách Thánh nào được coi là Thánh kinh, có Thánh Thần linh ứng, linh hứng (inspiration) sách nào không?

- Những sách đã được Thánh truyền từ những thế kỉ đầu và Quyền giáo huấn Giáo hội Công giáo (qua Công đồng Tridentinô năm 1546) nhìn nhận đưa vào Sổ Bộ (Canon -Chính lục Thánh kinh) thì kể là Sách có "linh ứng".
Công đồng Tridentinô tuyên bố: "Tất cả 46 tác phẩm của Cựu ước, như có trong Kinh thánh hiện giờ, là của Chúa, và có ơn linh ứng, như các tác phẩm của Tân ước, như đã được Công đồng tại Phi châu (1501-04) ấn định trước kia. Công đồng Vatican 1 nhắc lại quyết định của Công đồng Trentô, và cũng tuyên bố như vậy (Dz 3006-3029).
Công đồng Vatican 2 cũng tuyên bố như sau: "Giáo Hội Mẹ Thánh, nhờ đức tin tông truyền, xác nhận rằng toàn bộ Cựu ước cũng như Tân ước với tất cả các thành phần đều là sách thánh và được ghi vào bản chính lục Thánh Kinh( Sổ Bộ): bởi lẽ được viết ra dưới sự linh ứng của Chúa Thánh Thần (x. Gio 20,31; 2Tm 3,16; 2P 1,19-21; 3,15-16). Nên tác giả của các sách ấy là chính Thiên Chúa và chúng được lưu truyền cho Giáo Hội với tình trạng như vậy". (Mk 7-10).
- Thêm nữa:  "Nhưng để viết các sách thánh, Thiên Chúa đã chọn những người và dùng họ trong khả năng và phương tiện của họ, để khi chính Ngài hành động trong họ và qua họ 3, họ viết ra như những tác giả đích thực tất cả những gì Chúa muốn, và chỉ viết những điều đó thôi".(Mk số 11).

9. Sổ Bộ Thánh kinh của người Do thái gồm những sách nào?
- Người Do thái có 2 Sổ bộ Thánh kinh. Một là Sổ Bộ trong nước Do thái, hai là Sổ Bộ ngoài nước.  (Những người Do thái di cư sống tại Hi lạp).

1/ Sổ Bộ KT của người Do thái trong nước, viết bằng tiếng Do thái (Hebrew or Aramic), gồm 39 cuốn (sách luật (ngũ kinh) và sách tiên tri).

2/ Sổ Bộ KT của người Do thái ngoài nước , gồm 45 cuốn (luật và tiên tri, và thêm các sách khác đem từ quê nhà đi (như 2 sách đạo đức: Tôbia, Giuđita, 2 sách sử: 1, 2 Malaki, 2 sách Khôn ngoan: khôn ngoan, huấn ca, 1 bổ túc cho sách Ester và Daniel).

Bản 70: là Các sách Thánh kinh theo Sổ bộ ngoài nước, được 70 cụ Rabbi dịch từ tiếng Do thái ra tiếng Hi lạp cho những người đọc tiếng Hi lạp, thời vua Ptolêmê II nước Ai cập, như đã nói trên.