Nguồn: www.huongvedaihoidanchua.net

Nhân loại tái sinh khi một Evà mới là Ðức Maria xuất hiện. Qua những Mầu Nhiệm Mai Khôi, Mẹ dẫn đưa tín hữu ngày càng đi sâu vào một Sự Sống huyền nhiệm mới, đó là Ðức Giêsu Kitô. Càng thấu hiểu huyền nhiệm Sự Sống, họ càng tìm thấy giá trị và ý nghĩa đích thực của cuộc đời.

Hơn nữa, bước theo Mẹ, họ sẽ không bao giờ phải lo sợ, vì dưới danh hiệu “Thánh Mẫu Thiên Chúa ( Theotokos ), người tín hữu tìm được nơi trú ẩn nhờ biết cầu nguyện trong cơn nguy khốn.” ( Xin xem Hiến Chế Tín Lý về Giáo Hội, Lumen Gentium, số 66 ).

Trên trần gian, Mẹ rất lo lắng ơn cứu độ cho mỗi người. Nhưng làm sao có thể được cứu độ, nếu không biết sự thật là Ðức Giêsu Kitô, Ðấng giải thoát nhân loại ? Thực tế, chỉ có Mẹ mới dạy chúng ta biết rõ sự thật về Chúa Kitô. Bởi thế, không có Mẹ, làm sao chúng ta có thể hy vọng được cứu độ ? Mẹ dạy chúng ta trong trường học tin yêu là Tràng Hạt Mai Khôi. Vì đã hạ sinh, dưỡng dục Con Thiên Chúa làm người, nên Mẹ sẽ chỉ vẽ cho chúng ta một con đường ngắn nhất và đúng nhất dẫn tới nguồn ân cứu độ là Ðức Giêsu Kitô.

Chính Mẹ cũng là một mẫu gương sáng chói nhất cho chúng ta biết hồng ân Thiên Chúa là gì và hoạt động ra sao dưới quyền lực Thánh Linh. Trong ngày Truyền Tin và Hiện Xuống, Mẹ đã xuất sắc trong thiên chức làm Mẹ khi chiêm niệm được ý nghĩa việc Thần Khí phủ bóng và hiện xuống. Nhờ vậy, Mẹ đã nêu gương cho Giáo Hội ( chúng ta ) trong việc sinh dưỡng ơn Chúa Kitô trong thế giới. ( Xin xem x. Encyclopedia of Cathlolic Doctirine, ed. Russell Shaw, Mary, Mother of the Church, F.M. Jelly, O.P. )

Bước theo Mẹ trong Mầu Nhiệm Mai Khôi, chúng ta sẽ cảm nghiệm và sống lại tất cả vẻ đẹp của lịch sử cứu độ.

SỰ SỐNG, MỘT HUYỀN NHIỆM

Sự Sống là một huyền nhiệm phát xuất từ Thiên Chúa. Muốn khám phá Sự Sống, không những phải hiểu biết và yêu mến Thiên Chúa, nhưng còn phải dõi theo bước chân Mẹ Maria qua các mầu nhiệm Mai Khôi. Chỉ có Mẹ mới giúp chúng ta thấy và trân quý tất cả vẻ đẹp huyền nhiệm trong công cuộc tạo dựng và cứu độ. Vì thế, Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II mới dám sống với tâm tình phó thác: “Mọi sự của con là của Mẹ”.

Mẹ đề cao những giá trị của Sự Sống Thiên Chúa. Mẹ hết sức quý trọng Sự Sống con người cũng như vạn vật. Sự Sống đó bắt đầu từ khi Thiên Chúa tạo dựng để chiếu tỏa vinh quang ra vũ trụ. Càng suy gẫm, Mẹ càng thấy Sự Sống kỳ diệu, nhất là Sự Sống con người được Thiên Chúa chăm lo đặc biệt. Nếu không, Thiên Chúa đã không chọn một dân riêng để ban lời hứa và lề luật. Hơn nữa, Người còn sai các Ngôn Sứ đến chuẩn bị cho dân của Người đón nhận Ơn Cứu Độ. Nếu Sự Sống không có giá trị, tại sao Thiên Chúa phải lo bảo vệ và phát triển như thế ?

Trong mầu nhiệm cứu độ, Thiên Chúa dành lại Sự Sống cho con người. Đó cũng là cơ hội con người cộng tác với Thiên Chúa để dành lại Sự Sống cho chính mình. Sự Sống có một giá trị khôn sánh và vô cùng cao cả. Chỉ Thiên Chúa mới có thể tạo dựng và giành lại Sự Sống cho con người. Sự Sống vừa là một hồng ân vĩ đại nhất vừa là một thách đố lớn nhất đối với con người.

Hơn lúc nào, ngày nay cuộc khủng hoảng về Sự Sống đang đe dọa nhân loại. Các phong trào phá thai, đồng tính luyến ái, nhân bản con người, ly dị, xâm phạm nhân quyền v.v... là những tệ nạn đang làm nhức nhối và đục khoét lương tâm con người. Cần phải có những nỗ lực lớn lao mới có thể giành lại Sự Sống và những giá trị Sự Sống cho con người. Suy niệm theo MẦU NHIỆM SỰ SỐNG là góp phần quan trọng vào công cuộc đấu tranh cho Sự Sống.

Mầu nhiệm Mai Khôi là con đường dẫn Kitô hữu đi sâu vào tình yêu Thiên Chúa. Qua những nẻo đường huyền nhiệm đó, Thiên Chúa sẽ mạc khải Mẹ Maria như người cộng tác chính yếu với Chúa Giêsu trong chương trình cứu chuộc nhân loại. Đồng thời qua đó Chúa cũng cho con người những phương tiện hữu hiệu để đạt được cứu rỗi cho chính mình và cho đồng loại. Chính vì thế, khi ban hành Ba Mệnh Lệnh Fatima, Mẹ Maria muốn mọi người lần hạt Mai Khôi để cứu vãn nền hòa bình thế giới.

Khi nghe tin Đức Cố Giáo Hoàng Gioan Phaolô II lập thêm một mầu nhiệm vào Kinh Mai Khôi truyền thống, nhiều người tưởng đó là MẦU NHIỆM SỰ SỐNG, một chủ đề đã ảnh hưởng sâu đậm và chi phối suốt đời ngài. Thực tế, ngài đã công bố MẨU NHIỆN SỰ SÁNG. Mầu Nhiệm Sự Sáng thật là quan trọng và cần thiết cho những người muốn chiêm ngắm vinh quang Thiên Chúa qua các mầu nhiệm cứu độ được thể hiện trong thời gian Chúa Giêsu truyền đạo. Hơn nữa, mầu nhiệm đó kết thúc bằng sự kiện Chúa Giêsu thiết lập Bí Tích Thánh Thể như cao điểm của tất cả các mầu nhiệm. Thật là tuyệt vời !

Như thế, Đức Cố Giáo Hoàng Gioan Phaolô II đã có công làm phong phú Mầu Nhiệm Mai Khôi truyền thống. Thế nhưng, tất cả các mầu nhiệm đó đều nằm trong bối cảnh Tân Ước. Phải chăng mầu nhiệm cứu độ chỉ giới hạn trong Tân Ước ? Thưa không. Thiết tưởng có trở về nguồn Cựu ước, mới khám phá được tất cả chiều kích tình yêu Thiên Chúa trong công cuộc tạo dựng và cứu độ.

MẦU NHIỆM SỰ SỐNG, MỘT ĐỀ NGHỊ

MẦU NHIỆM SỰ SỐNG rất gần gũi và nằm trong tầm nhìn của Đức Cố Gioan Phaolô II. Giả sử, sau khi lập Mầu Nhiệm Sự Sáng, Người công bố thêm MẦU NHIỆM SỰ SỐNG, chắc không thiếu người hưởng ứng. Tuy thế, lúc này cũng chưa muộn. Vậy chúng tôi xin đề nghị với Giáo Hội một mầu nhiệm mới: MẦU NHIỆM SỰ SỐNG

Cũng như các mầu nhiệm khác trong chuỗi Mai Khôi, MẦU NHIỆM SỰ SỐNG xoay quanh một tâm điểm duy nhất là Chúa Giêsu Kitô.

MẦU NHIỆM SỰ SỐNG cũng trải qua 5 chặng đường với nội dung suy niệm sau đây:

Chục Thứ nhất:

Thiên Chúa tạo thành vạn vật nhờ Ngôi Lời. Ta hãy xin cho được góp phần xây dựng nền Văn Hóa Sự Sống.

Mầu nhiệm này phóng tầm nhìn con người tới Sự Sống là chính Thiên Chúa. Thời điểm huyền diệu nhất là khi Người bắt đầu mạc khải chính mình qua việc tạo dựng Sự Sống trong vũ trụ, mà chóp đỉnh là con người. Vinh dự cao cả nhất của con người là được mời gọi cộng tác vào công trình tạo dựng đó. Nhờ quyền năng Thiên Chúa, con người có thể tiếp tục “tạo dựng” Sự Sống trên mặt đất này. Vinh dự đó đang bị chà đạp vì những nỗ lực hủy diệt của phong trào phá thai.

Hơn lúc nào, con người phải tìm về nguồn sống là chính Thiên Chúa mới có thể khám phá giá trị Sự Sống. Từ đó, mới có thể tôn trọng Sự Sống đích thực. Sự Sống ấy là một hồng ân Thiên Chúa. Đó là nền tảng cho quyền làm người. Vì đánh mất niềm tin nơi Thiên Chúa, con người không còn tôn trọng Sự Sống. Bởi vậy, chúng ta cần cầu xin cho chính mình và mọi người biết tôn trọng Sự Sống từ trong gia đình cho đến ngoài xã hội.

Chục Thứ hai:

Sau khi nguyên tổ sa ngã, Thiên Chúa hứa ban Đấng Cứu Thế. Ta hãy xin cho được cộng tác vào công cuộc xây dựng nền Văn Minh Tình Thương.

Thiên Chúa đầy lòng thương xót đã thực hiện tất cả lời hứa. Người mạc khải tất cả tình yêu mãnh liệt cho đối tượng tình yêu là con người. Tình yêu Thiên Chúa mạnh hơn tội lỗi và sự chết. Theo Thánh Augustinô, tội hồng phúc Ađam đã khiến Con Thiên Chúa xuống thế hòa giải con người với Thiên Chúa. Đúng hơn, tình yêu Thiên Chúa đã phá hủy hoàn toàn bức tường ngăn cách con người với Thiên Chúa do tội Ađam xây nên. Con người phải cố gắng nhận ra tình yêu Thiên Chúa như một hồng ân vô cùng cao cả và cần thiết cho cuộc sống hôm nay.

Nhờ Con của Người là Chúa Giêsu Kitô, chúng ta được chia sẻ Sự Sống sung mãn với Người. Người nhận chúng ta làm con trong gia đình Ba Ngôi Thiên Chúa. Vì thế, chúng ta không bao giờ có quyền thất vọng, dù cuộc sống này đầy thử thách và có lúc phải chấm dứt. Niềm hy vọng của chúng ta dựa trên một nền tảng vững chắc là chính lời hứa của Thiên Chúa.

Chục Thứ ba:

Tổ Phụ Abraham hiến tế Isaac cho Thiên Chúa và nhận lại con mình như biểu tượng Chúa Kitô Phục Sinh. Ta hãy xin cho được sống lại với Người.

Giao ước đó là nền tảng cho Sự Sống còn của nhân loại. Nếu Thiên Chúa không giữ giao ước với Abraham, không thể có một dòng dõi đông như sao trên trời và như cát ngoài bãi biển. Bởi vậy, Giao Ước với Abraham là một bằng chứng Thiên Chúa yêu thương nhân loại và sẵn sàng làm cho mặt đất phong nhiêu Sự Sống.

Giao ước với Tổ Phụ Abraham cũng là nguồn phát sinh nền văn minh nhân loại. Một nền văn minh không xây dựng trên tình thương chỉ dẫn đến hố diệt vong. Tương quan giữa con người phải là tương quan huynh đệ, bắt nguồn từ giao ước với Thiên Chúa. Bởi vậy, muốn củng cố tương quan nhân loại hôm nay, chúng ta cần ôn lại nội dung và giá trị giao ước Thiên Chúa đã ký kết với Tổ Phụ Abraham.

Chục Thứ tư:

Thiên Chúa sai Môsê đưa Dân Chúa về Đất Hứa. Ta hãy xin cho được tin Chúa Giêsu là Đấng Cứu Ðộ duy nhất của toàn thể nhân loại.

Suốt bốn mươi năm trên sa mạc, Môsê đã hướng dẫn Dân Chúa về Đất Hứa, nơi chảy sữa và mật. Nhờ bàn tay Môsê, Thiên Chúa đã giải phóng Dân Chúa. Dân Chúa đã thoát ách nô lệ và vào miền đất tự do, thoát ngục tử thần vào miền đất sống. Thực tế, Môsê đã không vào được Đất Hứa.

Môsê chỉ là hình ảnh tiên trưng về Chúa Giêsu. Chúa Giêsu mới là vị lãnh đạo đích thực và duy nhất của Dân Chúa. Người dẫn đầu một đàn em nhân loại đông đảo, vượt qua sa mạc trần gian và vào tận Nhà Cha trên trời. Cuộc vượt qua Biển Đỏ và sa mạc trần gian sẽ không thể hoàn thành nếu không có vị lãnh đạo tối cao là Chúa Giêsu. Chỉ Người mới đủ quyền năng để hiện diện và cứu giúp kịp thời những người đang chiến đấu để vào miền Đất Hứa là Thiên Đường. Tin tưởng mãnh liệt Chúa Giêsu là Đường dẫn về Nhà Cha, chúng ta mạnh dạn tiến bước...

Chục Thứ năm:

Thánh Gioan Tẩy Giả giới thiệu Chúa Giêsu là Chiên Thiên Chúa. Ta hãy xin cho được ơn sám hối để sống và sống dồi dào.

Gioan Tẩy Giả là ngôn sứ cuối cùng loan báo và chỉ cho dân Chúa biết Đấng Cứu Thế. Chúa Giêsu là Thiên Chúa, đã vượt qua mọi giới hạn để đến với con người và trở thành trung tâm điểm của toàn thể vũ trụ và nhân loại. Tội lỗi đã lẻn vào trần gian và đem theo cái chết. Người đến giải thoát muôn dân khỏi tội lỗi và đem lại Sự Sống cho toàn thể nhân loại. Bởi thế, Gioan đã kêu gọi mọi người sám hối để được ơn tha thứ và cứu độ.

Cũng như Gioan Tẩy Giả, Kitô hữu có bổn phận loan báo cho muôn dân biết Chúa Giêsu là Sự Sống đích thực của toàn thể nhân loại. Sứ mệnh loan báo Tin Mừng thuộc về toàn thể Dân Chúa. Lời Chúa sẽ đến với mọi người qua những chứng từ sống. Chứng từ rõ ràng và mạnh mẽ nhất chỉ xuất hiện trong tình yêu. Bởi vậy, từ trong gia đình đến ngoài xã hội, Kitô hữu có sẵn những phương tiện và cơ hội thi hành sứ mệnh ngôn sứ theo lệnh Chúa. ( Xin xem Mc 16, 15 )

CHƯƠNG TRÌNH ĐỌC KINH MAI KHÔI

Đề nghị thiết lập MẦU NHIỆM SỰ SỐNG, không nhằm tạo thêm phiền toái cho hình thức đạo đức, nhưng chỉ muốn cống hiến một cơ hội để nhìn vào bức tranh toàn diện của mầu nhiệm cứu độ. Có thể có than phiền rằng bốn mầu nhiệm Mai Khôi đã quá dài rồi, thêm MẦU NHIỆM SỰ SỐNG nữa làm chi.

Thực ra, có lẽ đối với nhiều người, dù chỉ một Mầu nhiệm cũng quá dài. Còn những ai sẵn sàng lắng nghe và thực hành Mệnh Lệnh Fatima, bao nhiêu cũng không đủ để cứu vãn nền hòa bình thế giới và sự sinh tồn của nhân loại. Vả lại, không ai bó buộc phải đọc một lúc cả năm mầu nhiệm ấy.

Hơn nữa, thiết tưởng thâu tóm toàn thể lịch sử cứu độ trong năm mầu nhiệm đâu phải là quá dài. Mỗi một mầu nhiệm đều có những nét đặc biệt diễn tả tình yêu Thiên Chúa trải dài suốt lịch sử cứu độ. Thiếu một mầu nhiệm nào, Kitô hữu sẽ cảm thấy việc cầu nguyện và suy gẫm không trọn vẹn.

Càng đi sâu vào từng mầu nhiệm, chúng ta sẽ càng khám phá được tất cả chiều kích lớn lao của công cuộc cứu độ. Thiên Chúa vô cùng khôn ngoan khi phác họa và thực hiện công trình tạo dựng và cứu độ. Bởi thế, có đề nghị hàng trăm mầu nhiệm cũng không đủ để khám phá và chiêm ngưỡng những nét tuyệt vời của tình yêu Thiên Chúa.

Vậy, chúng tôi xin đề nghị một lịch trình suy niệm 5 Mầu Nhiệm Mai Khôi như sau:

1. Nếu mỗi ngày bạn đọc 50 kinh hay một Mầu Nhiệm:

Thứ Hai: Sự Sống.
Thứ Ba: Mùa Vui.
Thứ Tư: Sự Sáng.
Thứ Năm: Mùa Mừng.
Thứ Sáu: Mùa Thương
Thứ Bảy: Mùa Vui.
Chúa Nhật: Mùa Mừng.

2. Nếu mỗi ngày bạn đọc một tràng 150 kinh hay cả ba Mầu Nhiệm:

Thứ Hai: Sự Sống, Mùa Vui, Sự Sáng.
Thứ Ba: Sự Sống, Mùa Thương, Sự Sáng.
Thứ Tư: Sự Sống, Mùa Mừng, Sự Sáng.
Thứ Năm: Sự Sống, Mùa Vui, Sự Sáng.
Thứ Sáu: Sự Sống, Mùa Thương, Sự Sáng.
Thứ Bảy: Sự Sống, Mùa Mừng, Sự Sáng.
Chúa Nhật: Sự Sống, Mùa Mừng, Sự Sáng.

Như thế, mỗi ngày đều ngắm hai mầu nhiệm Sự Sống và Sự Sáng, kèm ở giữa là một mầu nhiệm Mùa Vui, Thương hay Mừng. Nếu mỗi ngày đều lần hạt trọn một tràng trăm rưởi, chúng ta có thể phục hồi được lịch trình cũ của Kinh Mai Khôi truyền thống. Ngày nào chúng ta cũng suy gẫm Mầu Nhiệm Sự Sống và Sự Sáng để cầu nguyện cho Phong Trào Bảo Vệ Sự Sống và cho mọi người biết quý trọng Sự Sống theo đúng chiều hướng Thiên Chúa và Giáo Hội.

3. Nếu mỗi ngày bạn đọc một tràng 250 kinh hay cả năm Mầu Nhiệm:

Bạn chỉ mất chừng 70 phút mà thôi. Tuy mất giờ một chút, bạn có thể đi với Mẹ dọc theo suốt công trình tạo dựng và cứu độ của Thiên Chúa. Cả một công trình lớn lao như thế mà chỉ mất có bảy mươi phút, làm sao gọi là nhiều ? Trái lại, càng chiêm ngắm những kỳ công Thiên Chúa trong việc tạo dựng và cứu độ, càng thấy mình hạnh phúc vì được Thiên Chúa yêu thương.

Sống trong Tình Yêu Chúa, chúng ta sẽ thấy cuộc sống vô cùng dồi dào và ý nghĩa. Nhờ Chúa Thánh Thần, chúng ta đủ sức lao mình vào biển Tình Yêu Thiên Chúa và múc lấy những tinh hoa cao quý mà cống hiến cho đời.

THAY LỜI KẾT

Đây chỉ là một đề nghị. Nếu được đón nhận rộng rãi và được giáo quyền chuẩn y, MẦU NHIỆM SỰ SỐNG sẽ cống hiến một bức tranh toàn bích về mầu nhiệm tình yêu Thiên Chúa. MẦU NHIỆM SỰ SỐNG hy vọng sẽ mở rộng tầm nhìn về mạc khải Thiên Chúa trong công cuộc tạo dựng và cứu chuộc nhân loại. Nhờ suy gẫm MẦU NHIỆM SỰ SỐNG, chúng ta sẽ thấy tất cả giá trị Sự Sống và tiến trình Thiên Chúa giải thoát nhân loại khỏi áp bức tử thần.

Ngày nay, không có hành động nào chống lại Thiên Chúa bằng việc phá thai. Đứng đầu trong việc phò Sự Sống phải là các Kitô hữu biết lắng nghe và chiêm ngắm những kỳ công lớn lao của Thiên Chúa trong công cuộc tạo dựng và cứu độ. MẦU NHIỆM SỰ SỐNG là một trong những phương tiện giúp họ thực thi những gì họ đang mơ ước.

Lạy Mẹ Maria, xin cho chúng con siêng năng lần hạt Mai Khôi, nhất là MẦU NHIỆM SỰ SỐNG, để thực hiện những gì Mẹ đã dạy chúng con. Nhờ đó, chúng con có thể cùng Mẹ đem ơn cứu độ và hòa bình cho toàn thế giới.

Lm. Giuse ĐỖ VÂN LỰC, O.P.
Lm. Maria Bảo Tịnh TRẦN VĂN BẢO, Ocist

Thầy nói cho anh em là bạn hữu của Thầy được biết: Anh em đừng sợ những kẻ giết thân xác, mà sau đó không làm gì hơn được nữa (Lc 12:4).

1.     Đừng Sợ

Trong Kinh Thánh, từ cuốn sách đầu tiên là Sáng Thế Ký cho đến cuốn cuối cùng là Sách Khải Huyền, đã có trên một trăm lần nhắc đến câu: Đừng sợ. Trải dọc Công Cuộc Cứu Độ qua lịch sử của dân Do-thái, Thiên Chúa sai các Tổ Phụ và Tiên Tri đến kêu gọi, khuyến khích và hướng dẫn dân đi trong đường lối Chúa. Chúa muốn dân riêng của Chúa đừng sợ hãi chi cả, nhưng hãy bước đi trong sự quan phòng của Chúa. Từ khởi đầu Chúa phán với tổ phụ Abram: Có lời Thiên Chúa phán với ông Abram trong một thị kiến rằng: "Hỡi Apram, đừng sợ, Ta là khiên che thuẫn đỡ cho ngươi; phần thưởng của ngươi sẽ rất lớn." (Stk. 15:1).

Ngay trong những trang đầu tiên của Tân Ước, chúng ta học biết khi Đức Maria nghe lời sứ thần truyền tin, Maria cảm thấy run sợ. Maria lo sợ vì sứ mệnh qúa cao vời: Sứ thần liền nói: "Thưa bà Maria, xin đừng sợ, vì bà đẹp lòng Thiên Chúa (Lc. 1:30). Rồi thiên thần lại báo mộng cho Giuse trong giấc ngủ: Đừng sợ đón Maria vợ ông về (Mt. 1:20). Trong khi thánh Phaolô rao giảng tin mừng gặp khó khăn, Chúa cũng đã thôi thúc ông: Một đêm, Chúa bảo ông Phaolô trong một thị kiến: "Đừng sợ! Cứ nói đi, đừng làm thinh (Tđcv. 18:9).

Đặt niềm tin tưởng nơi Chúa, Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô Đệ Nhị khi bắt đầu sứ mệnh chủ chiên toàn Giáo Hội, ngài đã kêu gọi đoàn dân Chúa: Anh chị em đừng sợ. Hãy tin và phó thác vào Chúa Kitô. Cả cuộc đời của Ngài là cuộc ra đi. Ngài ra đi gặp gỡ giới trẻ, gặp gỡ đại diện các tôn giáo, các nhà lãnh đạo các nước trên thế giới và gặp gỡ mọi người, mọi giới. Ngài đã không sợ phải đối diện với sự khó khăn và khác lạ. Vượt qua sự sợ hãi bình thường của con người, Đức Giáo Hoàng đã dấn thân vào một thế giới đang khao khát chân lý và đói khát tình yêu. Ngài đã tìm gặp được nhiều tâm hồn quảng đại và nhiệt thành.

2.     Nỗi Lo Âu

Đối với giới trẻ, chúng ta thường nghĩ rằng tuổi trẻ thì vô âu, vô lo. Thực ra, tuổi trẻ có nhiều niềm vui trong cuộc sống nhưng cũng có nhiều thứ lo sợ lắm. Những em mới cắp sách đến trường cũng bắt đầu lo. Hằng ngày các em lo dậy sớm đi học, lo sách vở, lo học bài, làm bài và trả bài. Lo sợ thầy cô khảo hạch. Các em học sinh lo học hành thi cử, lấy bằng cấp, chọn nghề nghiệp và giao lưu bạn bè. Ra đời, các bạn trẻ lo bon chen với đời. Các bạn thường bị cám dỗ đứng núi này trông núi nọ. Các bạn biết rằng sống là một cuộc chạy đua và tranh đấu không ngừng. Thế là họ cứ phải lo lắng quay cuồng phấn đấu liên tục cho cuộc sống tương lai.

Đôi khi chúng ta lo lắng khi nghĩ về tương lai không biết sẽ ra sao. Thật vậy, chúng ta không thể không nghĩ đến tương lai, cho dù tương lai còn xa vời. Nhiều người nói rằng không lo lắng sao được khi mà cơ may chỉ đến một lần, không chộp bắt thì sẽ bị lỡ cơ hội. Biết rằng lo cũng thế thôi, chúng ta đâu làm cho các dự tính xảy ra ngay được. Nhưng đặt chương trình trước cho mọi sinh hoạt là điều phải lẽ. Người khôn là biết lo liệu tính toán và dự trù trước mọi công việc. Không phải để nước tới chân mới nhảy.  Những người càng dự tính nhiều thứ cho tương lai, là người càng phải lo lắng nhiều. Hình như cái lo nó gắn liền với thân phận của con người. Nhưng rồi Chúa Giêsu lại dạy chúng ta rằng: Vậy, anh em đừng lo lắng về ngày mai: ngày mai, cứ để ngày mai lo. Ngày nào có cái khổ của ngày ấy (Mt. 6:34).

3.     Nên Sợ

Chúa khuyên dạy chúng ta hãy biết chọn lựa: Vì thế, anh em đừng lo lắng tự hỏi: ta sẽ ăn gì, uống gì, hay mặc gì đây? Tất cả những thứ đó, dân ngoại vẫn tìm kiếm. Cha anh em trên trời thừa biết anh em cần tất cả những thứ đó (Mt 6:31-32). Trong cuộc sống bon chen và chạy đua với của cải và danh vọng của thế trần thì lòng tham của con người không đáy. Có người chưa mua xong ngôi nhà này, đã chuẩn bị dòm ngó căn nhà khác. Cuộc sống cứ luẩn quẩn và nợ nần cứ chồng chất. Cái lo này chưa qua đã dồn theo cái lo khác. Không lo sợ sao được khi công ăn việc làm thì bấp bênh. Người ta sợ bị sa thải, bị thất nghiệp, sợ bị nhà băng kéo nhà, kéo cửa và hụt nguồn chi thu của gia đình. Đúng thế, khi có nhiều tài sản, thì người ta phải lo giữ nhiều. Ôm đồm nhiều, nên sợ mất cũng nhiều.

Đối với một số người trẻ, cuộc sống ngày càng trở nên phức tạp. Còn có một mối lo, mà một số bạn trẻ ngày nay đang phải đối diện. Họ lo hưởng thụ bằng mọi cách nhưng lại sợ hậu qủa. Có nhiều người trẻ không muốn dấn thân vào một quyết định sống đời hôn nhân. Nam nữ muốn sống chung với nhau, nhưng lại không muốn kết hôn. Họ thích sống thử và sống tạm thời với nhau. Họ lo sợ không thể ở đời với nhau. Cuộc sống phức tạp vì sự liên đới chằng chịt. Có những người còn trẻ đã có nhiều quan hệ sống với nhiều người khác phái. Họ đã có nhiều con cái, con em, con anh, rồi con chúng mình. Cuộc sống lứa đôi thay đổi như thay áo. Họ lo sợ trách nhiệm phải nuôi nấng và giáo dục con cái. Họ sợ bị ràng buộc và mất đi tự do trong cuộc sống. Họ lo sợ về trách nhiệm và có thể là trốn tránh trách nhiệm. Vì thế, họ phải lo sợ là đúng.

Cuộc sống còn cộng thêm những cái lo khác tự mình gây nên như là những tệ nạn trong xã hội. Vì muốn có lợi nhuận mau chóng, nên nhiều người lo ăn gian, nói dối và lừa đảo chính phủ hay người khác. Có biết bao nhiêu sự gian dối đang diễn ra trước mắt chúng ta. Nhiều người làm giấy tờ ma, bằng cấp giả mạo, kết hôn giả, chứng nhận ngân hàng giả, tài sản giả và cuộc sống giả tạo. Lo vì sợ bị người ta phát hiện. Muôn vàn cái lo, cái sợ bủa vây mà không có lối thoát. Cái lo cứ dồn dập trong đời sống. Cái lo dẫn liền đến cái sợ, người ta gọi là lo sợ. Những lọai lo này rất tiêu cực, đó là những điều nên sợ.

4.     Lo Dẫn Đến Sợ

Về bản thân mình, thì người ta lại lo sợ bệnh họan, tật nguyền và sợ chết chóc. Sợ nhất là bị bất toại, bị mắc những chứng bệnh nan y và các thứ bệnh truyền nhiễm. Điều mà những người còn đang khỏe mạnh sợ hãi nhất đó là sự chết. Không ai tránh khỏi sự chết. Đã sinh ra làm người, ai cũng đi về cùng đích là sự chết. Có người chết khi còn trẻ, có người được hưởng thọ tới tuổi già. Không phải chỉ những người trẻ mới sợ chết, cả những người già trên giường bệnh vẫn còn sợ. Sợ vì phải bỏ lại tất cả và bước tới một cuộc sống khác mà mình chưa hề biết. Nhưng người biết tin tưởng vào thiên Chúa, họ không cần phải sợ chi ai: Có Chúa ở cùng tôi, tôi chẳng sợ gì, hỏi người đời làm chi tôi được? (Tv. 118:6).

Kinh nghiệm của một số người, sau khi đi bác sĩ khám bệnh, đã phát hiện mình bị vết chấm nhỏ trong gan và vết đen trong phổi, áp huyết máu cao, đường trong máu quá độ hoặc mỡ dư nhiều trong máu. Thế là trở về nhà lo lắng rồi mất ăn, mất ngủ làm cho tinh thần và thân xác suy nhược. Mỗi lần có cuộc hẹn bác sĩ, người ta cảm thấy bồn chồn sợ hãi. Căn bệnh lây lan càng ngày càng tệ hơn. Cuộc sống bất an và họ bắt đầu lo sợ. Cái sợ này kéo theo cái sợ khác. Sợ hãi về sự chia ly và sự chết sắp gần. Cứ thế, có người nói rằng họ đang lãnh bản án chung thân của bệnh tật. Làm sao có thể thoát ra khỏi những ràng buộc này. Chúng ta không thể làm thay đổi các triệu chứng bệnh họan này. Hãy biết chấp nhận và cố gắng chữa trị cách tốt nhất. Phần còn lại, chúng ta chỉ còn biết phó thác và cậy trông mọi sự trong sự quan phòng của Chúa: Thì đối với anh em cũng vậy, ngay đến tóc trên đầu anh em, Người cũng đếm cả rồi. Vậy anh em đừng sợ, anh em còn quý giá hơn muôn vàn chim sẻ (Mt 10:30-31).

5.     An Vui Tự tại

Tương lai là thời gian chưa tới, không ai có kinh nghiệm dù một giây phút của ngày mai. Con người có thể đặt chương trình ngắn hạn hay dài hạn và có những viễn tượng tốt đẹp trong tương lai. Trong cuộc sống, các chương trình và dự tính thì luôn luôn phải có để chuẩn bị. Dù không ai biết mình có thể sống tới ngày mai nhưng chúng ta không thể ngừng. Sống là hướng tới, là chuẩn bị và hy vọng vào tương lai. Không có niềm hy vọng, chúng ta mất đi sinh khí của sự sống. Niềm hy vọng phải đặt nền tảng trong hiện tại. Nên cái gì có thể làm được trong ngày hôm nay và đừng để đến ngày mai. Mỗi ngày có những vui buồn, những thử thách mà chúng ta cần phải vượt qua. Trong hành trình đi về Đất Hứa: Ông Môsê bảo dân: "Đừng sợ hãi, vì Thiên Chúa đến là để thử thách anh em và làm cho anh em luôn luôn kính sợ Người, ngõ hầu anh em đừng phạm tội." (Xh.20:20).

Mỗi ngày tôi thường gặp một ông cựu chiến binh người Mỹ, đã chiến đấu tại Việt Nam, tên là Angel. Cuộc đời của ông rất kỳ lạ. Cứ sáng sớm, ông dắt con chó cưng ra công viên, bên cạnh trạm xe bus, cột giây giữ chó vào một trụ nào đó rồi ông đi lang thang. Miệng lúc nào cũng ca hát và nhảy múa theo điệu nhạc có máy hát gắn bên tai. Gặp ai ông cũng niềm nở và đôi khi xin tiền cắc để mua cà phê. Ông rất thân tình và lịch sự. Mỗi lần gặp tôi, ông đều chào bắt tay tôi một cách chân tình và vui vẻ. Trời dù nóng, dù lạnh cũng thế, không ngày nào vắng mặt ông. Nhất là những ngày tuyết rơi, lạnh buốt, ông luôn có mặt ở đó. Tôi không biết ông có lo lắng gì không. Tôi cũng không biết ông có còn lo sợ gì cho cuộc sống. Mười lăm năm qua tôi đã thấy ông như vậy. Thật lạ lùng! Suốt ngày ngược xuôi ngoài đường và tối đến, ông lại trở về căn phòng riêng ngủ nghỉ. Không biết ông có suy nghĩ, dự tính gì cho tương lai không. Tôi nghĩ ông là người thật hạnh phúc.

6.     Sự Phó Thác

Trong tinh thần người Kitô Hữu, chúng ta không dừng lại ở những thỏa mãn về phần xác hoặc những đòi hỏi vật chất. Có một cái gì đó linh thiêng và cao quý hơn bội phần mà chúng ta phải để ý trông nom. Đó là sự sống hạnh phúc ngày sau. Biết rằng ai trong chúng ta cũng sợ đau đớn, khổ sở, đói khát và bách hại. Nỗi sợ bị người đời chê trách, bị tẩy chay, bị ngược đãi và nguyền rủa là những nỗi sợ gắn liền với thân phận người. Ai đã từng kinh nghiệm qua tù đầy, giam hãm mới thấy rằng còn có một cái gì đó quý giá hơn mà không ai có thể cướp mất. Đây chính là niềm tin và sự sống của chúng ta. Đừng sợ làm chứng cho sự thật. Đừng sợ làm nhân chứng cho Chúa Kitô sống lại. Chỉ khi chúng ta tìm nương náu bên Chúa, chúng ta sẽ can đảm: "Anh em đừng sợ những kẻ giết thân xác mà không giết được linh hồn. Đúng hơn, anh em hãy sợ Đấng có thể tiêu diệt cả hồn lẫn xác trong hoả ngục (Mt. 10:28).

Đôi khi chúng ta không biết thì không sợ. Tôi có kinh nghiệm khi đi vượt biên và vượt biển. Lúc khởi hành từ bến sông, tôi đâu có sợ hãi gì. Tôi đâu có biết là biển rộng lớn bao la, sóng bạc đầu và cuồng phong dữ dằn như thế. Ra giữa biển khơi, tôi sợ hãi lắm. Chiếc tầu nhỏ như lá tre dập dềnh giữa cơn bão giận dữ của biển cả. Sự sống, sự chết cận kề. Nỗi lo òa lấp khắp châu thân. Lúc này mới thấy con người bất lực trước sức mạnh của thiên nhiên. Lo sợ thật! Tôi chỉ biết hoàn toàn phó thác nơi Đấng có quyền phép trên sóng biển. Nhớ lời tiên tri Isaia đã truyền dạy từ xa xưa: Đừng run, đừng sợ. Ta đã chẳng cho ngươi nghe từ thuở nào, đã chẳng báo cho ngươi biết đó sao? Chính các ngươi là nhân chứng của Ta. Hỏi có thần nào khác, hỏi có núi đá nào khác, ngoại trừ Ta? Ta biết chắc là không (Is. 44:8).

7.     Niềm Vui An lạc

Có một lối thoát tâm lý là chúng ta đừng nghĩ nhiều về tương lai xa vời, nhưng hãy sống với hiện tại và với những cái đang ràng buộc chúng ta. Chấp nhận nó và sống trong niềm hy vọng. Đuổi xa những ác mộng sợ hãi trong tương lai. Chúng ta chấp nhận tình trạng xấu nhất có thể xảy đến. Chúng ta sẽ an vui với giây phút và tình trạng chúng ta đang hưởng. Đừng sợ đau khổ, bệnh tật có thể hủy hoại thân xác nhưng không làm gì được tâm hồn. Sách Khải Huyền viết: Đừng sợ các nỗi đau khổ ngươi sắp phải chịu: này ma quỷ sắp tống một số người trong các ngươi vào ngục để thử thách các ngươi; các ngươi sẽ phải lâm cảnh gian truân trong vòng mười ngày. Hãy trung thành cho đến chết, và Ta sẽ ban cho ngươi triều thiên sự sống (Kh. 2:10).

Hãy quảng gánh lo đi và vui sống. Chúng ta nên bỏ bớt những gánh nặng của quá khứ và tương lai. Quá khứ đã qua, chúng ta chẳng còn níu kéo được nữa. Cái đã qua chỉ là những kỷ niệm đẹp để tưởng nhớ. Tương lai là những mong ước và hy vọng ngày mai sẽ tươi sáng hơn. Không có gi phải lo sợ cho ngày mai. Ngày mai là một ngày mới tràn trề hy vọng. Nhưng quan trọng nhất là chúng ta hãy sống giây phút hiện tại. Hãy vui với những cái chúng ta hiện đang có. Đừng buông tay cái hiện có mà chộp bắt những ảo tưởng không thực. Hiện tại có dư đủ những ân huệ để chúng ta sống trong yêu thương và chia sẻ.

Chúng ta đừng sợ phải đối diện với ngày mới. Ngày mới là cơ hội giúp chúng ta tiến gần đến con đường trọn lành hơn. Mỗi phút giây qua đi là mỗi khoảnh khắc chúng ta đựơc hiện hữu với mọi loài thọ tạo. Được hiện hữu trong cuộc sống là một hồng ân tuyệt vời. Mỗi người cũng chỉ được đồng hành theo vòng quay vũ trụ một khoảng thời gian và biến mất. Chúng ta hãy sống trọn vẹn những giây phút Chúa ban ở đời để an hưởng phúc lộc. Chúng ta đừng sợ thời gian ngắn qúa hoặc dài qúa. Cuộc sống dài ngắn không quan trọng. Quan trọng nhất là chúng ta hãy sống vui với giây phút hiện tại.

Nói tóm lại, Thiên Chúa là chủ của thời gian. Đối với Ngài, thời gian chỉ là hiện tại. Ngài thấu tỏ quá khứ, hiện tại và tương lai của đời sống con người. Chúng ta hãy phó thác sự sống của chúng ta nơi sự quan phòng của Chúa. Chúa dạy rằng: Phần các con, tóc trên đầu các con đã được đếm cả rồi. Vậy các con đừng sợ, các con đáng giá hơn chim sẻ bội phần (Mt. 10:32). Hãy tiến bước đi tới tương lai trong niềm tin và hy vọng. Chúng ta sẽ không phải lo lắng cho ngày mai, vì ngày mai sẽ có niềm vui của ngày mai. Mỗi sáng khi thức dậy, chúng ta hãy mỉm cười đón nhận một ngày mới trong ân tình của Chúa.

Giuse Trần Việt Hùng  Bronx, New York

Câu chuyện Chúa Giêsu đến dùng bữa tai nhà Matta và Maria.

Ăn là một vấn đề thường xuyên của mỗi ngày, nghèo thì một bữa không ra bữa, giàu thì nhiều bữa dư thừa lại sinh thêm nhiều lòng dục. Giàu nghèo đều ăn, nhưng ăn để tu luyện thì chẳng nệ theo bữa giàu nghèo trong bữa ăn. Ăn để sửa mình, để phục vụ cho chân lý mới đáng là ăn.

Bữa ăn của thiền đường:

Ăn được cử hành trong trang nghiêm, tuy chẳng có gì nhiều để ăn, nhưng ăn là một trong những phương thức tu luyện, năm điều niệm trước khi ăn, trong khi ăn và sau khi ăn:

Chúng ta có xứng đáng được hưởng sự cúng dường này không?

Chúng ta cần suy nghĩ nghiêm túc về đức hạnh của mình.

Mục tiêu của bữa ăn là tăng cường sức chống trả cám dỗ về tham sân si.

Cơm là liều thuốc tăng cường sức khỏe thể lý và tinh thần.

Mục đích tối thượng của con người trong khi duy trì sự sống là tìm kiếm chân lý.

Tại nhà Matta:

Chúa Giêsu dọn bữa tiệc Lời Hằng Sống, Maria ngồi đón nhận, Matta lo công việc bếp núc. Trả lời cho từng câu hỏi của bữa ăn tại thiền đường:

Xứng đáng không? 

Trong sứ vụ ra đi truyền giáo, Chúa Giêsu dạy các môn đệ: “Đi đường, đừng mang bao bị, đừng mặc hai áo, đừng đi dép hay cầm gậy. Vì thợ thì đáng được nuôi ăn” (Mt 10, 10).

Là người môn đệ của Chúa, ý thức về bàn ăn được đãi ngộ bởi lòng yêu mến của dân Chúa, người môn đệ cần tự hỏi, bữa ăn này mình có xứng đáng không? Đang sống nhờ vào cộng đoàn mà trở thành người gây tai hại cho cộng đoàn hoặc quên mất việc phụng sự Lời thì có xứng đáng không?

Tại sao Chúa lại sai đi không bao bị, không tiền? Con đường tu luyện khiêm cung Chúa muốn cho người môn đệ ý thức từ sâu thẳm lòng mình, tự thân người được sai đi chẳng là gì cả, khiêm cung nhận từ dân Chúa từng chén cơm, áo mặc. Như vậy, mới trả lời cho từng bữa ăn đang dùng: Có xứng đáng không?

Câu trả lời “Có xứng đáng không?” để giúp mình không bao giờ có suy nghĩ, ăn trên đầu, trên cổ người khác, “ngồi mát ăn bát vàng”.

Suy nghĩ nghiêm túc về đức hạnh.  

"Vì vậy Thầy bảo cho anh em biết: đừng lo cho mạng sống: lấy gì mà ăn; cũng đừng lo cho thân thể: lấy gì mà mặc. Mạng sống chẳng trọng hơn của ăn, và thân thể chẳng trọng hơn áo mặc sao?” (Mt 6, 25)

Cái ăn không làm người ta cao quý hơn và rất có thể làm người ta thấp kém hơn. Cẩn thận suy nghĩ về đức hạnh của mình, ăn để nuôi dưỡng sự tốt lành hay ăn để chất chứa thêm tội lỗi? 

Ăn để lo cho mạng sống mình là nguyên nhân của mọi giành giật, xấu xa, bỉ ổi...mới cần nhiều thức ngon, vật lạ thì không đáng được ăn. Ăn để tu luyện nhân đức, hoàn thiện bản thân và phụng sự tha nhân, không nề hà vào thức ăn, lúc đó mới đáng được ăn.

Chúa nhẹ nhàng trách với Matta vừa khi làm bếp vừa đang làu bàu: “Con lo lắng nhiều chuyện quá” (Lc 10, 41). Người đầu bếp đóng một vai trò rất quan trọng trong bữa ăn, bởi vì họ không chỉ đóng vai trò nấu cơm, nấu chín thực phẩm; họ đóng vai trò chuẩn bị bữa ăn của tinh thần, truyền được sức sống thiêng liêng của mình qua thực phẩm đến người dùng bữa. Thông thường, người đầu bếp là người lớn tuổi, chín chắn trong tu luyện, được kính trọng trong thiền viện.

Ăn để tăng cường sức chống trả cám dỗ.

"Sao các ông lại ăn uống với bọn thu thuế và quân tội lỗi? " Đức Giê-su đáp lại họ rằng: "Người khoẻ mạnh không cần thầy thuốc, người đau ốm mới cần” (Lc 5, 30 – 31).

Quan niệm về ăn bị sai lệch khi người ta chú trọng đến cái ăn để thụ hưởng và vì thế dẫn đến: Ăn chặn, hối lộ, tham nhũng, cướp, gian... Ăn để khoe khoang, bòn rút…

Ăn có mục tiêu để tăng cường sức cám dỗ, nên trong việc ăn tự nó đã là một tiết độ quan trọng để nuôi dưỡng nhân đức. Của ăn không làm người ta nên hư hỏng mà chính con người ăn mới làm thành hư hỏng (Xem Mt 15).

Thực phẩm để tăng cường sức lực và thần lực.

Nếu của ăn không nhằm phát triển con người toàn diện thì chỉ nguy hại cho người ăn.

“Các ông hãy ra công làm việc không phải vì lương thực mau hư nát, nhưng để có lương thực thường tồn đem lại phúc trường sinh” (Ga 6, 27). Lương thực trường tồn và phúc trường sinh, khác với của ăn hư nát. Của ăn nào nuôi dưỡng sức lực và thần lực? Khi thiếu thứ bánh trường tồn, con người chỉ dùng cái ăn hư nát, gây ra bao điều bất chính, suy thoái bản thân, nhu nhược ý chí, đánh mất thần linh.

Vì thế, Chúa khen Maria: “Ma-ri-a đã chọn phần tốt nhất và sẽ không bị lấy đi” (Lc 10, 42). Của ăn thức uống cần cho sức mạnh để xa rời tham sân si mới là của ăn cần thiết để con người sống.

Ăn để tìm chân lý.

Ăn để sống. Sống để truy tìm chân lý, sự thiện, tình yêu. Trong bữa ăn của Chúa với các môn đệ gồm những nét chính: Phục vụ, tri ân, chia sẻ, yêu thương (Xem Lc 22).

Các bữa ăn sẽ vô ích khi không giúp người ăn trở thành công cụ truy tìm chân lý, tình yêu, sự thiện. Điều quan trọng nhất trong của ăn đã bỏ qua, vá víu trong hiện tại, càng ăn người ta càng thất vọng, bất hạnh.

Hãy nhớ đến bài học trong bàn ăn của Chúa. Kẻ tự thấy mình không xứng đáng, ít ra cũng có lòng tự trọng  như Giuđa bước ra khỏi phòng ăn. Ăn để sống với chân lý, tình yêu, sự thiện mà mình chưa đạt tới, để nỗ lực hơn, để thanh thoát hơn, để quyết tâm xây dựng yêu thương hơn. Nếu không thể thì đừng ăn.

Chúa Giêsu đến dùng bữa tại nhà Matta và Maria, gợi lên câu chuyện tu luyện trong việc ăn là cần thiết, giúp sống người hơn, thánh hơn, khi dùng bữa của trần thế này tiến về tham dự bàn tiệc muôn đời.

Xin cho của ăn chúng con dùng thường ngày nên của ăn linh thiêng nuôi dưỡng chúng con trên đường Chân Lý, Tình yêu và sự thiện.

Lm. Giuse Hoàng Kim Toan

( Nota doctrinalis: Ghi chú tín lý về người tín hữu Chúa Ki Tô trong chính trị )

NGUYỄN HỌC TẬP 

Ngày 16 tháng giêng 2003, trên 5 năm trươc đây, khi chúng tôi viết bài nầy,  Thánh Bộ Đức Tin vừa ban hành một Văn Bản  “Ghi Chú Tín Lý về những vấn đề liên quan đến việc dấn thân và cách cư xử của người công giáo trong chính trị ” L'Osservatore Romano, 17.1.2003).

Trước khi đề cập đến nội dung của Văn Bản trên, có lẽ chúng ta nên xác định từ ngữ và thời điểm Văn Bản được công bố để đánh giá một cách chính đáng hơn nội dung quan  trọng mà Thánh Bộ Đức Tin  muốn gởi đến mọi người công giáo trên thế giới.  

Trước hết Văn Bản được công bố dưới hình thức “ Ghi Chú Tín Lý ” ( Nota doctrinalis).

Với hình thức vừa kể, “ Nota doctrinalis”, Thánh Bộ Tín Lý xác định tính cách quan trọng của nội dung được chứa trong Văn Bản.

Đây là những điều Giáo Hội muốn xác nhận có liên quan đến Tín Lý. Giáo Hội có ý tuyên bố dùng quyền giáo huấn của mình đối với các tín hữu Chúa Ki Tô, nhút là đối với người tín hữu giáo dân, là những người có phận vụ không ai có thể thay thế trong môi trường chính trị-xã hội, chớ không phải là những vấn đề đưa ra để hỏi ý kiến hay bàn cải  (questio disputata).

Dưới dạng thức “ Ghi Chú Tín Lý ” như vừa nói, Giáo Hội công bố Văn Bản hàm chứa ý nghĩa có tính cách bắt buộc và các tín hữu phải lưu tâm, vì là những vấn đề liên quan đến Đức Tin. 

Về thời gian tính, Ghi Chú Tín Lý được công bố ngày 16.01.2003, ngày lễ Chúa Giêsu là Vua Vũ Trụ (1)

Có lẽ không mấy người trong chúng ta biết là ngày lễ long trọng mừng Chúa Giêsu là Vua Vũ Trụ, được Đức Giáo Hoàng Pio XI thiết lập năm 1925 với chủ ý tương đối hóa hai biến cố đánh dấu đặc biệt tình trạng chính trị lúc đó:

    - cuộc cách mạng Cộng Sản ở Nga 1919 được người Cộng Sản rầm rộ tuyên bố là “  vĩ đại ”

   - và cuộc chiến thắng khải hoàn tràn vào Roma ( Marcia su Roma) của phe Phát Xít Ý, do Benito Mussolini lãnh đạo.

Hai ý thức hệ độc tài và phi dân chủ đó được đặt dưới chân Chúa Giêsu Vua, Vị lãnh đạo và Vua duy nhất của cả vũ trụ.

Chọn ngày 16.01, lễ Chúa Giêsu Vua, Giáo Hội có ý nhắc lại cho chúng ta  rằng mọi quyền năng đều phát xuất từ Thiên Chúa:  

   - “ Omnis potestas a Deo ”. 

Về nội dung, Văn Bản Ghi Chú Tín Lý được gởi đến những người tín hữu Chúa Ki Tô, người tín hữu giáo dân,  đang dấn thân trong chính trị, không phải như là một bản văn nói lên mối tương quan giữa luân lý và chính trị, cho bằng có mục đích định hướng các tín hữu Chúa Ki Tô nói chung, đứng trước một vài vấn đề luân lý trong cuộc sống dân chủ: 

   - “ Xã hội văn minh của chúng ta hiện nay đang ở trong một chu kỳ văn hóa phức tạp, đánh dấu một thời đại vừa kết thúc và trạng thái bấp bênh của một thời đại mới vừa ló dạng ở chân trời. Nhiều cuộc chinh phục quan trọng mà chúng ta đang chứng kiến thúc đẩy con người bước đi trên con đường tích cực mà  nhân loại đã thực hiện được  những bước tiến hóa và đạt được những điều kiện sống xứng đáng cho con người hơn. Sự tăng trưởng ý thức trách nhiệm đối với các Quốc Gia chưa được phát triển là một dấu hiệu quan trọng, điều đó chứng tỏ rằng chúng ta càng  ngày càng có ý thức về công ích. Nhưng cùng chung với những bước tiến vừa kể, chúng ta không thể im lặng trước những mối nguy mà một vài khuynh hướng văn hóa đang muốn định hướng các nền lập pháp và từ đó quy hướng cách cư xử của  những thế hệ tương lai ” ( đoạn 2).  

Giáo Hội không chối những tiến bộ mà nhân loại đã đạt được nhờ vào thể chế dân chủ càng ngày càng được bành trướng và lớn mạnh khắp nơi, nhưng đồng thời Giáo Hội nhận thấy rằng mình không thể nhắm mắt trước những khuynh hướng văn hóa đang đe dọa, lợi dụng những thành quả đã đạt được, để làm băng hoại thể chế nhân bản và dân chủ trong tương lai.

Từ đó đưa đến vấn đề quan niệm phải có, quan niệm phù hợp với đức tin của người tín hữu Chúa Ki Tô, nhứt là người tín hữu giáo dân, trong chính trị.

Một đàng, người tín hữu

   - không thể không tham dự chính trị, vì chính trị - xã hội là môi trường đặc thù, mà ơn gọi dành riêng cho cuộc sống của người tín hữu giáo dân, kêu gọi phải thực hiện, để tổ chức cuộc sống cho mình và thực thi đức bác ái đối với anh em mình ( Gaudium et Spes, n. 75, in EV  I / 1578).

 Mình không dấn thân, chung sức với những người thành tâm thiện chí khác để thực hiện, có được đường lối chính trị Quốc Gia tổ chức cuộc sống tốt đẹp cho mình và cho đồng bào mình, kẻ khác lãnh đạo, hành xử, thực hiện sai trái lên đầu lên cổ mình và anh em đồng bào mình, thì rán chịu. 

   - đàng khác họ phải đối phó với những khuynh hướng văn hóa mơ hồ tối nghĩa, khiến những nhà làm luật có những chọn lựa cần phải đặt vấn đề hay khiến cho họ có những lựa chọn  không thể chấp nhận được về phương diện luân lý.

Câu hỏi được đặt ra đối với người tín hữu Chúa Ki Tô trong chính trị là làm sao có thể trung thành với lương tâm của mình hay với những giá trị bất khả nhượng?

Do đó Văn Bản Ghi Chú Tín Lý  được tuyên bố để làm sáng tỏ vấn đề.

Nội dung của  Bản Ghi Chú Tín Lý được trình bày dưới bốn đề tài:

   - tạo một tâm hồn luân lý cho chính trị,

   - một vài định hướng trong môi trường dân chủ đa nguyên,

   - bản tính  Ki Tô giáo và gia nhập đảng phái chính trị,

   - đặc tính trần thế của chính trị. 

1 - Tạo một linh hồn luân lý cho thể chế dân chủ.

Bổn phận đầu tiên của người tín hữu Chúa Ki Tô  là tạo một linh  hồn luân lý cho thể chế dân chủ, hàn gắn sự rạn nứt nguy hiểm giữa luân lý và chính trị.

Thời kỳ vàng son của ý thức hệ không tưởng xã hội chủ nghĩa thực hữu ( socialismus realis) đã chấm dứt năm 1991, ít nhứt là đối với đại đa số các Quốc Gia trên thế giới, ý thức hệ duy nhứt  hiện tại là thể chế dân chủ đa nguyên.

Nhưng với tư cách độc tôn hiện tại, thể chế dân chủ đa nguyên đang có khuynh hướng đồng nhất hóa các nền văn hóa khác, xoá bỏ đi không ít gia tài phong phú các giá trị về con người.

Nhược điểm của dân chủ tự do là pha lẩn tự do với tương đối hóa luân lý :

   - mọi khuynh hướng chính trị, văn hóa, luân lý, tôn giáo đều được coi là có giá trị như nhau, chính đáng   (légittime) như nhau,

   - và tự do là quyền có thể chọn lựa và hành động bất cứ những gì mình thích, chỉ có một giới hạn duy nhứt là tôn trọng tự do của người khác.

Bản Ghi Chú Tín Lý đứng tách rời quan niệm dân chủ nhân nhượng và cá nhân chủ nghĩa vừa kể, quả quyết rằng: 

   - “Tự do chính trị không phải, cũng như không thể được đặt trên nền tảng quan niệm tương đối chủ nghĩa, cho rằng mọi quan niệm về con người đều có giá trị chân lý như nhau và giá trị như nhau ” (đoạn 3). 

Kinh nghiệm cho thấy rằng  lý thuyết vừa kể thu hẹp đời sống nhân bản và dân chủ thành thực dụng hoàn toàn.

Các cơ chế Quốc Gia không còn hành xử một cách trong sáng để phục vụ công ích và trở thành dụng cụ của quyền lực và phe nhóm, làm mất đi tinh thần Quốc Gia đối với nguời lãnh đạo cũng như đối với dân chúng.

Từ những ý nghĩ vừa kể, chúng ta có thể kế luận rằng vấn đề dân chủ hiện tại là vấn đề luân lý.

Ngoài ra lý do phải  tạo cho chính trị một linh hồn luân lý là do những đòi hỏi khẩn thiết trước những kết quả mà khoa học và kỹ thuật đã  và đang đạt được: 

   - “ Những chinh phục mà khoa học đạt được,  cho phép  con người tiến đến được những mục đích làm cho lương tâm phải giao động và đòi hỏi phải tìm ra những giải đáp để đáp ứng một cách trung thực và chắc chắn những nguyên tắc luân lý. Nhưng trên thực tế, chúng ta đang chứng kiến nhiều dự  án  pháp  luật, bất kể đến sự sống còn và tương lai  của nhiều dân tộc trong  tiến trình phát triển văn hóa và nếp sống của mình, đang có ý định phá vở quyền bất khả xâm phạm của con người ” ( đoạn 4). 

Nói một cách nôm na, bản Ghi Chú Tín Lý lưu ý người tín hữu  về thể chế dân chủ tự do hiện tại, nhứt là tự do quá trớn của một vài trào lưu văn hóa không còn đếm xỉa đến điạ vị tối thượng của con người và đang đào thải tận gốc rể đời sống dân chủ, bằng cách đánh mất đi  giá trị của những cứ điểm định chuẩn.

Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolồ II, mười năm trước đây cũng đã đề cập đến những nguy hiểm vừa kể: 

   -“Ở nhiều quốc gia, sau sự sụp đổ của những ý thức hệ trói buộc chính trị vào quan niệm độc tài về thế giới - chủ thuyết Mát Xít là một trong những ý thức hệ đó - hiện nay một  mối nguy hiểm khác không kém phần trầm trọng đang đe dọa, do quan niệm chối bỏ những quyền căn bản của phẩm giá con người . Đó là mối nguy cơ cấu kết giữa dân chủ và tương đối hóa luân lý. Mối nguy vừa kể xoá bỏ đi mọi cứ điểm định chuẩn luân lý và, tận cùng hơn nữa, mọi cứ điểm  để có thể định chuẩn đâu là sự thật ” ( Thông Điệp Veritatis Splendor  (1993), n. 101).   

Với thái độ tương đối luân lý như vừa kể, mọi chuyện thoái hóa hủ bại là điều có thể xãy ra được: 

   - “ Nếu không có chân lý cuối cùng, để hướng dẫn và định hướng chính trị, mọi tư tưởng và mọi xác tín đều có thể trở thành dụng cụ để phục vụ quyền lục. Một thể chế dân chủ không có giá trị cần phải  tôn trọng, là thể chế có thể biến thành ý thức hệ toàn trị hiển nhiên dễ dàng hay là một thể chế toàn trị ẩn nấp, như lịch sử chứng minh” ( ĐTC Gioan Phaolồ II, Centesimus Annus ( 1991), n. 46). 

Và Ghi Chú Tín Lý giải thích thêm: 

   - “ Một đàng, người dân có thể tự coi những lựa chọn luân lý của mình là những lựa chọn hoàn toàn tự lập, đàng khác các nhà lập pháp cho rằng họ tôn trọng quyền tự do  lựa chọn vừa kể,  khi họ soạn thảo ra những đạo luật mà không cần quan tâm gì đến các nguyên tắc luân lý tự nhiên, để biểu đồng tình với một vài khuynh hướng văn hóa hay luân lý tạm thời, làm như  quan niệm  nào liên quan đến đời sống đều có giá trị như nhau” ( Nota doctrinalis, đoạn 2). 

Giáo Hội không hề nghi ngờ rằng thể chế dân chủ là một thể chế bảo đảm hữu hiệu hơn cho người dân tham gia vào đời sống chính trị của xứ sở. Tuy nhiên Giáo Hội không quên nhấn mạnh rằng không thể có dân chủ, nếu dân chủ không đặt nền tảng trên quan niệm đúng đắn về con người: 

   - “ Đối với nguyên tắc nầy - Ghi Chú Tín Lý xác quyết - người tín hữu Chúa Ki Tô dấn thân trong chính trị không thể có một nhân nhượng nào, nếu không, họ không đang làm chứng đức tin Ki Tô giáo nơi trần thế, thiếu sự hợp nhứt giữa các Ki Tô hữu với nhau và là thái độ bất nhất đối với lương tâm của chính họ(…).Chính sự tôn trọng đối với nhân vị làm cho người dân có thể tham gia thiết thực vào thể chế dân chủ ” ( đoạn 3).    

Do đó trước những khuynh hướng tấn công chống lại phẩm giá con người, người tín hữu  

   - “có quyền và nhiệm vụ can thiệp để nhắc lại ý nghĩa sâu xa của đời sống và trách nhiệm mà mọi người phải có để bảo vệ” ( đoạn 4). 

Điều đó có nghĩa là tạo một linh  hồn luân lý cho thể chế dân chủ.

2 - Định hướng cho môi trường dân chủ đa nguyên.

Cũng chính những lý do đưa đến việc người tín hữu Chúa Ki Tô từ chối thái độ tương đối luân lý, là những lý do nền tảng cho quan niệm đa nguyên và đa dạng trong  dân chủ.

Ghi Chú Tín Lý trình bày một sự phân biệt quan trọng: 

   - “ đa nguyên không liên hệ gì đến các nguyên tắc luân lý.  Những nguyên tắc luân lý là những nguyên tắc phát xuất từ bản chất và do vai trò nền tảng cuộc sống xã hội, không thể “ mặc cả được” ( non negotiabilis)” ( đoạn 3). 

Đa nguyên  có thể hiểu  

  - “ là những chiến thuật chính trị khác nhau, do việc  có thể cắt nghĩa nhiều cách khác nhau một vài nguyên tắc căn bản của lý thuyết chính trị,  những kỹ thuật phức tạp cần thiết  đối với phần lớn các vấn đề chính trị” ( id.).   

Hiểu như vậy, đa dạng của các việc chọn lựa chính trị không những chính đáng, mà còn cần thiết cho đời sống dân chủ.

Bởi vì đa nguyên, đa dạng phát xuất từ chính bản thể của chính trị.

Chính trị được định nghĩa là là “ nghệ thuật  của khả dĩ ” ( possibilitatis ars), bởi lẽ chính trị phải chạm trán và giải quyết những vấn đề phúc tạp, bị ảnh hưởng bởi nhiều điều kiện thực tế về xã hội, văn hóa, kinh tế và của nhiều lãnh vực khác nữa.

Ai có thể tự cho mình là nắm vững hết mọi khía cạnh của tình thế chính trị, nên để giải quyết không cần giải pháp nào khác hơn là giải pháp do chính mình đề ra, hay chỉ cần của chính đảng mình đề ra?

Trong chính trường, để giải quyết một vấn đề có nhiều ý kiến chính tri khác nhau, nhiều khi đối ngược nhau, ngay cả giữa những người có cùng những ước vọng về giá trị và lý tưởng như nhau.

Do đó không ai có thể phủ nhận được  

   - “ tự do chính đáng của các tín hữu công giáo là  có quyền chọn , giữa những khuynh hướng chính trị thích hợp với đức tin và lề luật luân lý, lựa chọn giải pháp nào theo tiêu chuẩn của mình thích hợp hơn cho các nhu cầu  lợi ích chung ” ( đoạn 3). 

Nhiệm vụ của người tín hữu Chúa Ki Tô phải

   - hành động trung thực với đức tin và các nguyên tắc căn bản của luân lý,

   - không cản trở họ có phán đoán khác nhau về phương thức thích hợp, mục đích ưu tiên, hiệu năng hay chuẩn định khôn ngoan đối với chương trình của chính đảng hay chính quyền. 

Trên 30 năm qua, Đức Giáo Hoàng Phaolồ VI cũng đã đề cập: 

   - “Trong các trường hợp thực tế và liên hệ đến tình liên đới trong kinh nghiệm sống của mỗi người, cần phải nhìn nhận tính cách chính đáng của các việc chọn lựa khác nhau. Một đức tin Ki Tô giáo duy nhất có thể hướng dẫn những cuộc dấn thân khác nhau” ( ĐTC Phaolồ VI, Octogesima Adveniens, n.50).  

Cũng trong chiều hướng đó Ghi Chú Tín Lý xác định một cách rõ rệt hơn: 

   - “Có thể có nhiều chính đảng, trong đó các Ki Tô hữu có thể chọn tranh đấu để thi hành quyền và nhiệm vụ xây dựng đời sống văn minh cho xứ sở họ” ( đoạn 3). 

Việc chọn lựa đó tùy thuộc vào lương tâm và tính nhạy cảm về các vấn đề xã hội - văn hoá của mỗi người: 

   - “ Giáo Hội không có bổn phận đưa ra những giải pháp thực tế - càng không thể là những giải pháp duy nhứt - đối với các vấn đề trần thế mà Chúa giao cho trí phán đoán  tự do và có trách nhiệm của mỗi người, mặc dầu Giáo Hội có quyền và nhiệm vụ đưa ra những phán đoán luân lý đối với những thực tại trần thế, khi đức tin và lề luật luân lý đòi buộc” ( id.).

3 - Bản tính Ki Tô giáo và gia nhập chính đảng.

Tuy nhiên đa nguyên đa dạng không có nghĩa là dững dưng, sao cũng được, khuynh hướng nào cũng được, " cộng sản hay không cộng sản cũng vậy ! ",

Bản tính  Ki Tô giáo bó buộc rất rõ rệt. Do đó mặt dầu tính cách chính đáng của những lựa chọn khác nhau, nhưng cần phải ý thức rằng: 

   -  không phải bất cứ chương trình , bất cứ chính đảng, bất khuynh hướng chính trị nào cũng  phù hợp với cái nhìn Ki Tô giáo và với giáo huấn của Giáo Hội " ( id.). 

Điều đó đặt người Ki Tô hữu trước một vấn nạn hệ trong: làm thế nào có thể vẫn trung thành với bản tính Ki Tô giáo, với lý tưởng của mình, nếu mình thuộc về một chính đảng hay một khuynh hướng chính trị  trong đó

   - mình không được phép diển tả hoàn hảo các giá trị mà mình tôn trọng,

   - trong đó sự tôn trọng phương thức dân chủ đặt mình trước những lựa chọn đối ngược  lại  những giá trị không thể từ chối được của mình, như :

        * phẩm giá toàn diện con người,

        *mạng sống con người,

        * gia đình, giáo dục,

        * tự do tôn giáo,

        * hoà bình?

Ghi Chú Tín Lý đòi buộc người Ki Tô hữu phải can đảm làm chứng trước công chúng: 

   - “Người công giáo, trong trường hợp nầy, có quyền và bổn phận rõ ràng  phải can thiệp để nói lên ý nghĩa sâu xa của đời sống và kêu gọi mọi người có trách nhiệm đối với đời sống. Người tín hữu Chúa Ki Tô có  chính trách nhiệm bắt buộc phải chống lại mọi luật lệ đuợc coi là phương  hại đến đời sống con người” ( đoạn 4),  

Nhưng nhân chứng thôi, chưa đủ!

Trong khi  công khai xác nhận  mình bất đồng ý kiến và tuyên bố hoàn toàn ủng hộ các giá trị luân lý không thể khước từ được, người Ki Tô hữu trong chính trị còn phải xử dụng những phương tiện mà thể thức dân chủ cho  phép để đạt được kết quả thực tế tốt đẹp nhứt có thể trong những hoàn cảnh khác  nhau.

Ghi Chú Tín Lý lấy lại lời giáo huấn của ĐTC Gioan Phaolồ II về đạo luật phá thai: 

   - “một nghị viên, mà chính kiến cá nhân của mình tuyệt đối chống lại phá thai  rõ ràng được mọi người biết, có thể dành sự ủng hộ của mình một cách chính đáng cho những đạo luật nhằm hạn chế những tai hại của  những đạo luật đó và giảm thiểu các hậu quả không tốt đẹp  trên bình diện văn hóa và luân lý công cộng ” ( ĐTC Gioan Phaolồ II, Evangelium Vitae ( 1995), n.73). 

Một hình thức xử dụng các phương tiện dân chủ khác một cách khôn ngoan được Đức Hồng Y Carlo Maria Martini bàn đến. Dĩ nhiên nguyên tắc luân lý  là những nguyên tắc luân lý tuyệt đối , bất di dịch, và hành động chính trị phải bắt nguồn từ các nguyên tắc đó, nhưng cũng dĩ nhiên là    

- “hành động chính trị ” không phải chỉ nhằm thực hiện  tức thời các nguyên tắc luân lý tuyệt đối, mà là thực hiện được công ích cụ thể có thể trong một hoàn cảnh xác định ” (Card. Carlo Maria Martini, “ La Politica, via alla santità” ( 1998), in Martini C.M., Il Padre di tutti. Lettere, discorsi e interventi 1998, Bologna, EDB, 1999, p.290). 

Nói cách khác, hành động chính trị luôn luôn thực hiện công ích một cách tuần tự, tùy theo những điều kiện thực tế có thể của hoàn cảnh.

Người Ki Tô hữu có thể phạm một lỗi lầm to lớn, nếu từ bỏ chính trị vì sợ “ oen ố ” bản tính  Ki Tô hữu của mình hoặc “ bế quan tỏa cảng” trong trạng thái đứng “tách biệt ngoạn mục và trong sáng”, từ chối mọi đối thoại và cả có thể đối chọi đối với bất cứ ai, " bịt mắt, bịt tai ", " ở xa không biết ", " thấy vậy, lách sang rồi bỏ đi luôn ":  

   - “Những bước tiến tích cực, dẫu cho tuần tự, có giá trị hơn là sự đóng kín quyết liệt của những phán quyết: ”không”, bởi lẽ thái độ đó không lợi ích gì về lâu về dài. Không phải mọi bước tiến chậm chạp đều chắc chắn là một cuộc nhượng bộ, bỏ cuộc. Ngoài ra còn có cái nguy là, muốn được cái tối hảo, người ta  có thể xuôi tay ngồi chờ làm cho tình trạng càng ngày càng biến thành tệ hại hơn cho cuộc sống xứng đáng với con người ” (Card. C.M. Martini, C'è un tempo per tacere e un tempo per parlare ( 1995), Centro Ambrosiano, Milano 1995, 22s). 

" Đối thoại, ngồi chờ chớ không đối đầu ", " mặc cho ai sống chết mặc kệ " trước những bất công phải gánh chịu !

4 - Đặc tính trần thế của chính trị.

Làm thế nào để có phương cách hành xử hoà hợp giữa bổn phận phải trung thành với bản tính Ki Tô giáo và các quy tắc chính trị?

Đó là điều Ghi Chú Tín Lý tiến thêm một bước nữa để hướng dẫn  người tín hữu trong chính trị.

Muốn có sự hòa hợp vừa kể, cần phải biết “ trung gian điều giải” ( mediatio) giữa luân lý, tín lý và chính trị, để tránh hình thức “ chế độ giáo phẩm trị ” (  clericalismus) của những ai muốn áp dụng trực tiếp các giá trị Ki Tô giáo vào lãnh vực trần thế. 

Đàng khác cũng để tránh thái độ thụ động “ nằm khoanh vỏ ốc ” ( quicumquismus), hay " lách sang rồi bỏ đi luôn", vô trách nhiệm của thầy tư tế và thầy Levi trong câu chuyện người Samaritano nhân lành ( Lc 10, 29-37),  của những ai không còn đếm xĩa gì đến lương tâm, nhân nhượng trước quyền thế để được hưởng một vài ân huệ tức thời, mặc cho bất công và đau khổ của anh em.

Ghi Chú Tín Lý đứng tách biệt khỏi “ chế độ giáo phẩm trị ” cũng như “ thái độ nằm khoanh vỏ ốc” bằng cách tuyên bố lại những ý thức mới về tín lý và mục vụ của Công Đồng Vatican II, cũng như của các Vị Chủ Chăn , nhứt là về vấn đề xã hội.

Cũng như những thực tại trần thế khác, chính trị  có đặc tính thế tục ( laicité) của mình: chính  trị

  - có công ích là mục đích,

  - có những quy tắc và phương tiện tự lập theo luật tự nhiên của bản thể các vật thọ tạo trong lãnh vực trần thế,

  - mà đức tin và lãnh vực siêu nhiên không thể can thiệp trực tiếp  giúp đở gì được. 

Từ đức tin chúng ta không thể rút ra trực tiếp một khuôn mẫu tổ chức xã hội, hợp pháp hay chính đảng.

Đức tin không thể bãi miễn cho người tín hữu  trách nhiệm và mạo hiểm trong hoạt động chính trị, cũng như bãi miễn cho họ khỏi nhọc tâm tìm kiếm những cách thức “ trung gian điều giải” ( mediatio) mà cuộc sống chính trị đòi buộc.

Đó là ý nghĩa tại sao Hiến Chế Gaudium et Spes khuyên bảo người tín hữu giáo dân: 

   - “ Họ ( người tín hữu giáo dân) nên trông đợi ở các linh mục ánh sáng và sức mạnh thiêng liệng. Nhưng họ đừng nghĩ rằng các chủ  chăn của họ có thẩm quyền để đưa ra giải đáp thiết thực và lập tức đối với mọi vấn đề, ngay cả đối với vấn đề hệ trọng  có thể xãy ra cũng vậy, hay đó là sứ mạng của các vị. Đúng hơn, được soi sáng bởi đức khôn ngoan Ki Tô giáo, luôn chú tâm một cách trung thành đến lời  giảng huấn của chủ chăn, chính họ hãy đứng ra nhận lãnh trách nhiệm của mình” ( Gaudium et Spes, n.43,2). 

Theo Ghi Chú Tín Lý thì đặc tính trần thế của lãnh vực thế tục là  

   - “đặc tính tự lập của lãnh vực dân sự và chính trị đối với lãnh vực tôn giáo và Giáo Hội , giá trị mà lãnh vực dân sự và chính trị đạt được và được Giáo Hội nhìn nhận và là thành phần mà kho tàng văn minh của con người có được” ( đoạn 6). 

Bản Ghi Chú Tín Lý cũng ghi lại lời giảng huấn của Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolồ II nhân Ngày Thế Giới Cho Hoà Bình: 

- “ Đồng hóa lề luật tôn giáo với luật lệ dân sự là thực sự bóp nghẹt tự do tôn giáo và giới hạn hay không công nhận ngay cả các quyền bất khả nhượng của con người ” ( Giovanni Paolo II, Messaggio per la celebrazione della Giornata Mondiale della Pace 1991, IV, AAS 83 ( 1991), 410-421). 

Và bản Ghi Chú Tín Lý kết luận: 

-“Sự công nhận các quyền dân sự và chính trị cũng như cung cấp các phục vụ công cộng không thể bị ảnh hưởng bởi  các xác tín hay các cách hành xử  hiệu năng trong lãnh vực tôn giáo của nguời dân” ( đoạn 6).  

Nói như vậy, bản Ghi Chú Tín Lý lưu ý, tự lập đối với lãnh vực tôn giáo không có nghĩa là tự lập đối với lãnh vực luân lý.

Các  giá trị luân lý căn bản ( đối với đời sống xã hội, công bằng, tự do, hòa bình, tôn trọng đời sống và tôn trọng quyền các quyền khác, tôn trọng đối với nhân vị con người) phù hợp với tín lý Ki Tô giáo không có nghĩa là những giá trị đó đương nhiên trở thành những giá trị của “ chế độ giáo phẩm trị” hay giảm bớt đi tính cách chính đáng  (légitimité) dân sự  và đặc tính trần thế ( laicité) của việc dấn thân chính trị. 

Đàng khác, với những điều được gởi đến các tín hữu Chúa Ki Tô, Ghi Chú Tín Lý xác nhận: 

   - “ Các Chủ Chăn của Giáo Hội không có ý xử dụng quyền lực chính trị , cũng không có ý  từ chối  tự do của người tín hữu công giáo đối với các vấn đề trần thế. Trái lại các Ngài muốn, như là chính bổn phận của các Ngài đòi buộc, dạy dỗ và soi sáng lương tâm các tín hữu, nhứt là đối với những tín hữu dấn thân vào đời sống chính trị, để cho hành động của họ luôn luôn nhằm phục vụ thăng tiến toàn vẹn con người và công ích ” ( đoạn 6).  

Do đó đặc tính trần thế và tự lập của người tín hữu Chúa Ki Tô, nhứt là người tín hữu giáo dân, dấn thân chính trị vẫn tồn tại nguyên vẹn.

Với một nhãn quang xa hơn nữa về tương lai, bản Ghi Chú Tín Lý khuyến khích người tín hữu trong chính trị có một cái nhìn mở rộng: 

   - “Không đầy đủ và hạn hẹp, nếu  có ai nghĩ rằng việc dấn thân của người tín hữu chỉ đơn giản nhằm vào việc thay đổi các cơ chế hiện tại ” ( đoạn 7).   

Người tín hữu  

   - không thể xoa tay thỏa mãn với việc đơn giản  đạt là được kết quả nầy hay  mục đích  kia,

   - mà không nghĩ gì đến việc phải tham gia vào việc soạn thảo dự án toàn phần để tổ chức xã hội ( id ).  

Người tín hữu được kêu gọi “ trung gian điều giải ” ( mediatio) các giá trị luân lý căn bản , là những giá trị thuộc kho tàng Ki Tô giáo, thành những giá trị cho con người, được mọi người chấp nhận.

Ngưòi tín hữu  tôn trọng  tính cách đa nguyên và đa dạng, đặc tính trần thế và tính cách hợp pháp dân chủ, không được phép “ dững dưng đứng ra bên lề ” đối với  lãnh vực thiêng liêng và văn hóa.

Làm như vậy họ đang làm tiêu hao  đến sứ mạng nhân chứng Phúc Âm của họ và biến các nổ lực dấn thân chính trị của họ dần dần trở thành vô hiệu lực. 

Nói cách khác, người tín hữu được kêu gọi “ hội nhập văn hóa” ( inculturation), “ trung gian điều giải ”các giá trị  của kho tàng Ki Tô giáo vào lãnh vực văn hóa và chính trị.  

*****