Suy niệm tin mừng Chúa nhật
(Anmai, CSsR September 19, 2013 )

Chúa nhật XXII TN năm C-2013
KHIÊM HẠ ĐỂ CÓ MỘT CHỖ TRONG CUNG LÒNG THIÊN CHÚA
Hc 3, 17-18.20.28-29; Dt 12, 18-19.22-24a; Lc 14, 1.7-14

Chúa Giêsu trong hành trình đi rao giảng Tin Mừng, Ngài hay la cà chỗ này chỗ kia để rồi trong bất cứ hoàn cảnh nào Ngài cũng có thể gửi sứ điệp Tin Mừng.
Hôm nay, chúng ta thấy Chúa Giêsu đi vào nhà một ông thủ lãnh nhóm Pharisêu để chia sẻ với ông một bữa tiệc vào một ngày sabát. Chúa Giêsu, nhân cơ hội này để gửi những lời khuyên khôn ngoan về cách ứng xử trong các bữa tiệc khi Ngài nhận xét về các thực khách.
Chỗ ngồi trong các hội nghị, đám tiệc chứng tỏ định địa vị, vị trí của mỗi người. Là con người, lẽ dĩ nhiên là ai cũng mong mình vinh quang và danh tiếng hơn người khác. Chuyện hết sức thường tình là ai cũng muốn ở cao hơn người khác, trọng vọng hơn người khác, xa hơn người khác. Chuyện vui hôm nay đó là những người đồng bàn với Chúa Giêsu đã bộc lộ khuynh hướng ngồi chổ cao qua việc muốn có những chỗ nhất. Chỗ nhất là chỗ đầu bàn tiệc hoặc ở giữa bàn tiệc.
Và, chúng ta thấy Chúa Giêsu lại gợi một qui luật ứng xử khôn khéo, đó là: khi đi dự tiệc cứ chọn chỗ thấp, không phải do khiêm tốn, nhưng do tính toán, và cứ để cho chủ nhà bố trí chỗ cho khách mời để rồi sau đó đón nhận sự sắp xếp của gia chủ. Và như thế, ta sẽ khỏi xấu hổ khi bị chủ nhà mời ngồi lùi xuống mà nhường chỗ cho người đáng trọng hơn, hoặc sẽ được nở mặt nở mày khi được chủ nhà mời ngồi lên trên.
Giêsu đã gợi lên cách hành xử tế nhị. Chúa Giêsu dùng cách diễn đạt theo kiểu dụ ngôn nhằm cho chúng ta hiểu rằng cứ lo tìm chỗ và tìm danh dự thì thất bại; tốt nhất cứ để cho chủ nhà xếp chỗ ngồi cho chúng ta. Điều này đúng với loài người, theo những quy luật họ đang theo. Nhưng Chúa Giêsu nói thế để đưa chúng ta đến khẳng định: “Phàm ai tôn mình lên sẽ bị Thiên Chúa hạ xuống; còn ai hạ mình xuống sẽ được Thiên Chúa tôn lên”. Chúng ta không thể không nghĩ tới dụ ngôn người Pharisêu và người thu thuế, với câu kết tương tự (Lc 18,14). Chúa Giêsu đã dạy họ về việc phục vụ khi các môn đệ cãi nhau về chỗ nhất. (22,24-27).
Trước mặt Thiên Chúa thì lại khác với trước mặt người đời. Danh dự, uy thế, cố gắng đánh bóng hào quang chẳng là gì cả. Đừng bận tâm những thứ hào nhoáng bên ngoài đó bởi vì đó chính là tính cách của những người ích kỷ, tự cho mình là hơn người khác.
Chúa Giêsu lưu ý một khía cạnh khác với chủ nhà và cả thực khách. Con người vốn dĩ chỉ chơi, chỉ thân với những người có cùng địa vị với mình còn những người nghèo hèn khốn khổ thì không có chỗ trong lòng của mình. Con người thường loại trừ những người nghèo hèn, cô thế cô thân. Lối sống, cách hành xử như thế này là một thứ tìm kiếm cái tôi, bao bọc cái tôi, tô vẻ cái bên ngoài. Chúa Giêsu dạy phải quan tâm, phải lo lắng đến những con người bị bỏ rơi hơn cả, không loại trừ ai.
Chúa Giêsu gợi lên hai khối bốn nhóm rõ ràng: “bạn bè, anh em, hay bà con, hoặc láng giềng giàu có” và “nghèo khó, tàn tật, què quặt, đui mù”. Dưới con mắt của người đời, những người nghèo khó, đui mù chẳng mang lại lợi lộv gì và cũng chẳng làm tăng thêm uy tín xã hội của họ. Thế nhưng chính họ lại là những người phải được mời, chính họ là những người ta phải hiệp thông với, chính họ là những người phải được nhìn nhận là có giá trị và phẩm giá ngang hàng với chúng ta.
Chúa Giêsu phản đối chủ trương loại trừ và hành vi loại trừ những người thất thế. Ngài không ngăn cản việc ăn tiệc với bà con thân hữu. Khi nói “sẽ được đáp lễ trong ngày các kẻ lành sống lại”, Chúa Giêsu không hề muốn người ta bỏ kiểu tính toán trần thế, để nghĩ đến những lợi lộc trên trời; thật ra Ngài đề nghị chúng ta khi cư xử, thì nghĩ đến giai đoạn kết thúc, lúc mọi người sống lại, khi không còn các nhóm bị loại trừ nữa. Khi đó, những người nghèo và những người đau khổ vì thiếu thốn sẽ hoàn toàn bình đẳng với những người khác. Nếu bây giờ trên trần gian, chúng ta coi họ như những người kém giá trị và không muốn hiệp thông với họ, chúng ta đã tự loại mình khỏi sự hiệp thông được thể hiện khi người chết sống lại.
Cách nhìn của Thiên Chúa được kết nối giữa hai phần của trang Tin Mừng hôm nay (c. 11 và c. 14). Cái nhìn của Thiên Chúa nhắc nhớ cách nhìn của chúng ta. Chúa Giêsu không phân biệt đối xử, nên Ngài cũng chờ đợi con cái Ngài không phân biệt đối xử trong quan hệ với nhau. Là con cái của một Cha trên Trời, chúng ta được mời gọi  mỗi người phải sống với người khác, bất kể giàu ngèo, sang hèn, với trọn tình bác ái, được diễn tả cụ thể qua việc phục vụ lẫn nhau.  
Cách lối chọn chỗ nhất trong trang Tin Mừng hôm nay vẫn đang diễn ra trong đời sống hiện tại. Nhiều người vẫn nhắm lên cao và muốn cỡi lên đầu lên cổ kẻ khác. Không dễ để nhìn người khác, cách riêng là những người thân cận cũng có những quyền và giá trị như chúng ta. Thường thì chúng ta lại muốn rằng họ phải thấp kém hơn chúng ta.
Rất bình thường trong cuộc sống, chúng ta chỉ chắc chắn về giá trị và tầm quan trọng của mình khi chúng ta có thể từ trên cao nhìn xuống người khác và có thể lượng định họ như là kém giá trị hơn chúng ta. Có một căn hộ lớn ở Phú Mỹ Hưng, ở khu đô thị mới, có một xe hơi đẹp hàng hiệu, có một địa vị cao trọng trong công ty, vợ đẹp con khôn …, tất cả những điều này rất rốt nhưng chỉ tốt trong cõi tạm mà thôi.
Với Thiên Chúa, sự khao khát danh vọng, chức tước, uy quyền chẳng là gì cả. Là người mang danh kitô hữu, chúng ta đừng giành giật, đừng bỏ sức lực và thì giờ để đi tìm những thứ hão huyền mà ta sẽ mất vào ngày mai. Tất cả những việc ấy đều là bận tâm lo cho cái tối của mình, là một dạng ích kỷ. Chúng ta phải để cho Thiên Chúa phân phối các chỗ ngồi. Giá trị và tầm quan trọng của chúng ta hoàn toàn tùy thuộc Thiên Chúa, chứ không tùy thuộc tham vọng của chúng ta. Đức Maria đã hiểu như thế khi ca vang bài ca Maginificat : “Chúa hạ bệ những ai quyền thế, Người nâng cao mọi kẻ khiêm nhường” (Lc 1,52).
Nhiều bài học Chúa dạy chúng ta chỗ này chỗ kia nhắc nhớ ta rằng việc phục vụ và quan tâm đến thiện ích của người khác phải chiếm chỗ của tham vọng và bận tâm đến tầm quan trọng của chính mình. Tất cả năng lực được vận dụng vào việc duy trì và gia tăng hào quang của mình phải nhường chỗ cho việc phục vụ người khác, trước nhan Thiên Chúa.
Một nhóm nào đó được nhìn nhận là các thành viên có phẩm giá ngang nhau. Như thế, họ có thể hiệp thông và trao đổi với nhau. Điều này được diễn tả ra qua những lần mời nhau ăn tiệc. Cái vòng tròn các thân hữu được giới hạn, tức là có việc loại trừ. Tuy nhiên, Đức Giêsu dạy một điều khôn ngoan: Sau này, khi sống lại, ra trước mặt Thiên Chúa, mọi người sẽ ngang nhau. Do đó, nếu giờ đây, chúng ta loại trừ kẻ khác, thì chúng ta đang đặt mình vào nguy cơ không thể chung sống với họ trong ngày kẻ chết sống lại.
Bất cứ lúc nào chúng ta cũng được mời gọi để nhìn lại mình rằng chúng ta đang sống như thế nào, chúng ta có đẩy người khác ra bên lề của lòng ta hay ta trân trọng họ.
Hãy khiêm tốn trước mặt Thiên Chúa để ta có được một chỗ không dám gọi là nhất nhưng cũng cao cao  trong cung lòng của Thiên Chúa. Chỗ cao cao đó trong cung lòng Thiên Chúa không ai có thể lấy mất được và chỗ cao đó là chỗ mà ta cần phải đi tìm, đi kiếm ngay trong thực tại của đời sống chúng ta.

lm anmai 30-8-2013.

 

Chúa nhật 22 TN C
Hc 3, 19-21.30-31; Dt 12, 18.19.22-24a; Lc 14, 1.7-14
LỜI MỜI SỐNG KHIÊM HẠ

Câu chuyện Ađam – Eva trong vườn địa đàng không còn là câu chuyện riêng của những người Công Giáo, những ai theo đạo Chúa. Câu chuyện ấy khá phổ biến để rồi bất cứ ai nghe đến Ađam – Eva đều liên tưởng đến ngay đó là ông bà nguyên tổ của dòng dõi con người. Không chỉ dừng lại ở hình ảnh là nguyên tổ nhưng nhiều người biết hình ảnh của hai ông bà qua câu chuyện trái cấm.

Ở câu chuyện trái cấm, mọi người đều nhận ra lòng kiêu căng, ganh ghét của con người. Cũng chỉ vì nghe lời xúi giục của con rắn rằng sau khi ăn vào thì hai ông bà có quyền năng như Thiên Chúa nên hai ông bà đã không ngần ngại ăn. Con rắn chỉ cho bà, bà hái cho ông và rồi hậu quả hết sức bi thương. Cũng chỉ vì kiêu ngạo, cũng chỉ vì muốn bằng Thiên Chúa nên hai ông và và nhất là lũ cháu đàn con phải đón nhận cơn thịnh nộ của Thiên Chúa.

Bài học mà Thiên Chúa dạy cho hai ông bà nguyên tổ không dừng lại nơi hai ông bà mà còn mãi đến ngày nay vì lẽ con người mang trong mình dòng máu của kiêu căng. Thật sự ra mà nói con người biết tự cao tự đại, kiêu căng là xấu nhưng khó mà tránh được cái tính này.

Hôm nay, sách Huấn Ca qua một đoạn khá ngắn đã dạy con người về lòng khiêm hạ :      

Con ơi, hãy hoàn thành việc của con một cách nhũn nhặn,
thì con sẽ được mến yêu hơn người hào phóng.
Càng làm lớn, con càng phải tự hạ,
như thế, con sẽ được đẹp lòng Đức Chúa.
Vì quyền năng Đức Chúa thì lớn lao:
Người được tôn vinh nơi các kẻ khiêm nhường.
Đừng tìm những điều khó quá đối với con,
những điều vượt sức con, con đừng xét tới.
Những gì đã ấn định cho con, con hãy suy cho kỹ,
cần chi phải hiếu kỳ!
Đừng dây mình vào những việc quá sức con,
vì những điều con trông thấy
đã vượt quá trí hiểu của loài người.
Nhiều người mắc sai lầm vì ý kiến riêng của họ,
ý nghĩ xấu làm cho suy nghĩ của họ đảo điên.
Kẻ lòng chai dạ đá cuối đời sẽ gặp bất hạnh,
người thích nguy hiểm sẽ phải chết vì hiểm nguy.
Kẻ lòng chai dạ đá sẽ bị ngàn nỗi ưu phiền đè nặng,
người tội lỗi cứ chồng chất tội này lên tội kia.
Kẻ kiêu ngạo lâm cảnh khốn cùng thì vô phương cứu chữa,
vì sự xấu xa đã ăn sâu mọc rễ trong nó.
Người sáng trí để tâm nghiên cứu các ẩn dụ,
kẻ khôn ngoan ao ước có tai thính để nghe.
Bác ái đối với người nghèo
Nước dập tắt lửa hồng, bố thí đền bù tội lỗi.
Ai đền ơn đáp nghĩa là biết lo xa,
lúc sa cơ, người ấy sẽ tìm được nơi nương tựa.

Đoạn văn hết sức ngắn nhưng quá đủ ý nghĩa để dạy cho con người về bài học khiêm nhường.

Hôm nay, Chúa Giêsu cũng chỉ dạy cho con người bài học về sự khiêm nhường.

Không gì ngăn cách con người khỏi Thiên Chúa cho bằng sự kiêu căng tự phụ. Khi con người chỉ biết tìm kiếm vinh dự cho chính mình thì khoảng cách của con người ngày càng xa Thiên Chúa. Thói kiêu căng chỉ giam hãm con người trong những giới hạn của riêng mình, đồng thời chỉ mưu vùi dập người khác xuống. Nó ngược hẳn với cung cách của Thiên Chúa: Người biểu dương vinh quang của Người, tức là chính tình yêu, bằng cách tự xoá mình đi. Chính trong sự ẩn mình của Thiên Chúa, chúng ta lại càng khám phá ra được vẻ cao cả đích thực của Người. Đó là điều Chúa Giêsu muốn tỏ cho  chúng ta thấy khi Người hạ mình làm đầy tớ phục vụ loài người, khi Người vui lòng chịu đóng đinh vào thập giá. Đó cũng là điều Người mời gọi chúng ta nhận ra qua Bữa Tiệc Thánh Thể. Tuy nhiên, khiêm nhường thật không phải là chuyện dễ. Đôi khi chúng ta làm ta vẻ khiêm tốn chẳng qua để được thêm vinh quang danh dự mà thôi. Chỉ mình Thiên Chúa có thể giải gỡ chúng ta khỏi vòng vây của thói kiêu căng tự mãn.

Thánh Luca thuật lại cho chúng ta câu chuyện Chúa Giêsu được mời dùng bữa. Bữa mà Chúa Giêsu được mời lại là "vào một ngày Sabát", "nơi nhà một ông thủ lãnh nhóm Pharisêu ". Một bữa ăn như thế thường là dịp nổ ra những tranh luận tôn giáo. Chuyện mời Chúa dùng bữa này chứ không phải là không có dụng ý, bởi Luca ghi nhận: "họ cố ý dò xét Người" (14,1).

Vừa vào bàn, Chúa Giêsu đã gặp ngay "một người mắc bệnh phù thũng", và Người không ngần ngại chữa lành nạn nhân, dù hôm đó là "ngày Sabát ", vậy mà các nhà thông luật và những người Pharisêu có mặt "không thể đáp lại lời nào" (14,6).

Đến lúc vào bàn ăn, Chúa Giêsu hết sức bỡ ngỡ trước cảnh những khách mời cứ lo tranh dành nhau "cỗ nhất mà ngồi ". Thực ra phải nói là gối nhất mà nằm, bởi vào thời đó, trong các bữa tiệc, người ta nằm mà ăn trên những bộ ghế dài. Nhưng chỗ nhất đó là những chỗ gần chủ nhà nhất. Các gối nằm được xếp theo ba nhóm. Ví trí danh dự ở vào phía trước hay ở chính giữa. Vào thời Chúa Giêsu, ngôi thứ trong bàn tiệc được ấn định tuỳ tầm cỡ danh giá của thực khách, tức là phụ thuộc vào chức vị và tài sản của người đó.

Chúa Giêsu hết sức tế nhị, Chúa Giêsu sử dụng lời nói dạy khôn ở đời nói mà không gây tổn thương hay xúc phạm đến ai. Chúa Giêsu ngỏ lời trước hết với những khách được mời: "Khi anh được mời đi ăn cưới, thì đừng ngồi vào cỗ nhất".  Chúa Giêsu không có ý dạy một bài học về nghệ thuật ứng xử' ớ đời để nhằm thành đạt nhờ những thủ đoạn khéo léo. Hết sức tế nhị, Luca xác định rõ Chúa Giêsu diễn tả bằng "dụ ngôn”. (c 7) và Ngài đề cập đến "những bữa tiệc cưới" (c. 8), một đề  tài lớn trong truyền thống Kinh Thánh, gợi lên bữa tiệc cưới giữa Thiên Chúa và loài người.

Thật vậy, dựa vào một câu trong sách Châm Ngôn ("Chớ đứng vào chỗ của hàng vị vọng. Thà được người ta bảo: "Xin mời ông lên trên !" còn hơn bị hạ xuống trước mặt người quyền cao chức trọng") (Cn 25, 6), Chúa Giêsu cho thấy việc hình thành Nước Thiên Chúa gây nên một sự đảo lộn trước những lối suy nghĩ, hành xử của con người. Hành xử, lối nghĩ mà Chúa Giêsu diễn tả ở Nước Thiên Chúa ngược lại với thói thích ăn trên ngồi trước trong xã hội Do Thái: "Trái lại, khi anh được mời, thì hãy ngồi vào chỗ cuối”.

Trong suốt lịch sử cứu độ Israel, ta thấy Thiên Chúa luôn đứng về phía những thành phần bé nhỏ và khiêm nhường và hơn thế nữa, Ngài nâng cao những con người thấp cổ bé họng : "Người thấp hèn sẽ được Chúa nâng lên, kẻ quyền thế sẽ bị Người hạ xuống”, ngôn sứ Êdêkien xưa đã loan báo như thế. Hôm nay, đến lượt Chúa Giêsu cũng công bố: "Phàm ai tôn mình lên sẽ bị hạ xuống, còn ai hạ mình xuống sẽ được tôn lên". Và con đường mà chính Chúa Giêsu bước đi để tiến về Giêrusalem không gì khác hơn là con đường của sự khiêm nhường và hạ mình.

Thật sự đây không đơn giản chỉ là những lời dạy về phép lịch sự ở bàn ăn. Chúng ta đang được mời gọi đến với Nước Thiên Chúa bằng cách noi gương Chúa là Đấng âm thầm, ẩn mình; khiêm tốn ... Người đã tự nguyện làm kẻ cuối hết, làm đầy tớ phục vụ mọi người! Sự cao cả của Chúa là ở chỗ đó.

Sau khi ngỏ lời với những khách được mời, giờ đây, câu chuyện của Chúa Giêsu quay sang nói với những người đứng ra đãi tiệc Cũng vẫn với kiểu nói dạy lẽ khôn ngoan: "Khi nào ông đãi khách ăn trưa hay ăn tối ... ". Và nhân danh tính chất mới mẻ của Nước Trời, luôn luôn nhắm mời gọi - phải có một cái nhìn, phải có một lối sống ngược lại với lề lối thông thường của loài người chúng ta.

Theo lẽ thường, ai trong chúng ta cũng chỉ mời những người có liên hệ với mình cách nào đó: bà con họ hàng, thân hữu, những người gần gũi do yếu tố tinh thần, tư tưởng, hay một cái gì đó; và những người này đến lượt họ lại phải mời lại chúng ta để "đáp lễ". "Trái lại", theo lời kêu gọi của Chúa Giêsu, chúng ta hãy mở rộng bàn tiệc cho tất cả những ai không có khả năng đáp lễ : người nghèo, kẻ bị loại trừ, thành phần bị con như đồ bỏ. Tại sao ? Bởi vì đó chính là cách xử sự của chính Thiên Chúa. Người tỏ lòng thương yêu đặc biệt đối với những người phận nhỏ, thấp hèn, và sẵn sàng mời vào bàn tiệc của Người những kẻ "tàn tật, đui mù, què quặt " (Lc 14,15-24). Những người này từng thuộc diện bị Lề Luật khai trừ khỏi  sinh hoạt tế tự ở Đền Thờ (2 Sm 5,8 và Lv 21.l8)

Khi thuật lại những lời này của Chúa, Luca có ý nhắc nhở cho mỗi người chúng ta phải cử hành nghi lễ Bẻ Bánh trong Ngày của Chúa với tinh thần  nào: với cung cách của chính Đức tin, Đấng đã muốn sống giữa anh em như "một người phục vụ" (Lc 22, 24-27). Bữa Tiệc của Chúa dứt khoát không chấp nhận những tranh dành ngôi thứ, nhưng ngược lại đòi hỏi thái độ phục vụ lẫn nhau vô vị lợi  (x 1Cr 11,17-22.33-34).

Lời Chúa Giêsu dạy bao giờ cũng hết sức tinh tế. Những lời của Chúa Giêsu mang nhiều tầng lớp ý nghĩa khác nhau. Có thể hiểu như là một lời khuyên về cách xử thế, theo kinh nghiệm khôn ngoan về mối giao tiếp giữa người mới người. Có thể hiểu như là lời mời gọi phải tránh thói thổi phồng chính mình, phải tập luôn luôn ăn ở khiêm tốn. Nhưng coi chừng ... ở đây đang nói về những bữa tiệc": cho những đầu óc thấm nhuần Kinh Thánh và quen với tính chất ẩn dụ trong ngôn ngữ của Chúa Giêsu, đây cũng chính là bữa tiệc cưới của Thiên Chúa với loài người, "Bữa Tiệc Nước Trời", biến cố Thiên Chúa can thiệp để đổi mới địa cầu như hằng được mong đợi.

Chúa Giêsu xác nhận lại điều Người đã từng nói một cách nhẹ nhàng và tế nhị : đối với Thiên Chúa, kẻ cuối hết là người trước hết. Lời Magnificat mà Mẹ Maria đã cất lên : "Chúa hạ bệ những ai quyền thế, Người nâng cao mọi kẻ khiêm nhường”. Qua toàn bộ cách sống của mình, Người Thợ Mộc làng Nadarét kia đã chứng tỏ một sự quan tâm đặc biệt tới những người bệnh hoạn, tật nguyền, những người "nghèo" nhất trong số những người nghèo.

Những ai bước đi theo Chúa trên con đường khiêm hạ sẽ được ở trong cung lòng Thiên Chúa như lời Ngài đã hứa với những ai đi theo Ngài.

Nguyện xin Chúa Giêsu cho mỗi người chúng ta thấm nhuần bài học khiêm hạ mà Chúa Giêsu mời gọi để ngày mỗi ngày trong cuộc sống ta sống như lời Chúa mời gọi và ta cũng khiêm tốn xin Chúa cho ta một chỗ nhỏ bé trong Nước Trời nơi mà Chúa Giêsu đang ngự bên hữu Thiên Chúa Cha.

Lm Anmai, CSsR (27-8-2010)

Anmai, CSsR - dongcongnet 2010