Lễ
Đức Mẹ là Mẹ Thiên Chúa
Mầu
nhiệm Nhập thể và
MẸ THIÊN CHÚA
Đối với thánh Luca,
có lẽ sự kiện thiên thần truyền tin cho Đức Maria và việc Đức
Maria đáp trả bằng lời thưa “Xin Vâng”
nhằm lãnh nhận vai trò làm Mẹ Thiên Chúa, phải là một sự kiện
quan trọng lắm, vì thế, sự kiện Truyền tin này, chỉ có ông,
một trong bốn tác giả của Tin Mừng mới đặc biệt chú ý và đã
diễn tả rất chi tiết toàn bộ diễn tiến của câu chuyện Truyền
tin.
I.
Diễn tiến của câu chuyện Truyền Tin (Lc 1, 26-37)
Không
ai có thể nói chính xác, thiên thần Gabriel đến gặp Đức Mẹ để
truyền tin cho Đức Mẹ về việc Đức Mẹ mang thai Con Thiên Chúa,
được diễn ra trong thời gian bao lâu. Nhưng qua cuộc đối thoại
được thánh Luca ghi nhận thì cuộc truyền tin không dài, không
vòng vo: Thiên
thần chào; Đức Mẹ bối rối; thiên thần trấn an cùng lúc báo cho
Đức Mẹ biết, Đức Mẹ sẽ mang thai “Con
Đấng Tối Cao” và hãy đặt tên Người Con ấy là Giêsu; Đức
Mẹ thắc mắc về việc mang thai và được giải đáp rằng, bào thai
trong lòng Đức Mẹ là do ơn Chúa Thánh Thần; Đức Mẹ đã xin vâng
để đón nhận bào thai Giêsu trong lòng dạ mình; thiên thần chào
ra đi.
Tuy
rất ngắn, nhưng trong những mẫu đối thoại lại chứa đầy những
điều lạ thường, chưa từng có bao giờ.
Trước
hết sự lạ thường ấy tập trung vào chính vị khách đến truyền
tin, đó là một thụ tạo bậc cao, lại cúi mình trước một thụ tạo
bậc thấp: thiên thần Gabriel chào một cô thôn nữ quê mùa, tầm
thường.
Lạ
thường trong lời chào của vị khách ấy: “Mừng
vui lên, hỡi Đấng đầy ân sủng, Đức Chúa ở cùng bà”.
Từ xưa tới nay chắc chưa có lời chào nào vừa trịnh trọng, vừa
thân thương như thế. Ngay trong lời chào của mình, thiên thần
đã bộc lộ sự kính trọng lớn hết sức đối với Đấng mà thiên thần
biết là đã được Thiên Chúa tuyển chọn làm mẹ của Đấng Cứu Thế.
Ngay
sau lời chào cao quý ấy, thiên thần thông báo:
“BÀ SẼ THỤ THAI, sinh hạ một con trai, và đặt tên là Giêsu”.
Một trinh nữ, giờ đây bỗng dưng được biết rằng, mình sẽ thụ
thai, đúng là một sự lạ thường quá sức tưởng tượng.
Trong
việc mang thai của Đức Maria càng lạ thường hơn: Thiên thần
cho biết: “Thánh Thần sẽ ngự xuống
trên bà, và quyền năng Đấng Tối Cao sẽ rợp bóng trên bà”.
Như vậy, Đức Mẹ mang thai hoàn toàn do ơn Thiên Chúa. Chính
Thiên Chúa, chứ không phải ai khác, đã trực tiếp tác tạo bào
thai, lấy từ chính thân xác của Đức Mẹ.
Mang
thai một cách nhiệm lạ, vì thế Người Con trong lòng Đức Mẹ cũng
hết sức lạ thường. Người Con ấy được cho biết trước, đó là một
“Đấng Thánh", là
“Con Thiên Chúa”, và
là “Đức Chúa”. Sự cao
cả của Người Con ấy, tương xứng với vương quyền mà sau này Người
Con sẽ lãnh nhận: “Thiên Chúa sẽ ban
cho Người ngai vàng Đavit, tổ tiên Người. Người sẽ trị vì nhà
Giacob đến muôn đời, và triều đại Người sẽ vô cùng vô tận”.
Tất
cả những điều lạ thường ấy, kết thúc bằng sự kết thúc câu chuyện
truyền tin bởi lời thưa “Xin Vâng”
của Đức Mẹ: “VÂNG, TÔI ĐÂY LÀ NỮ TỲ
CỦA CHÚA, XIN CHÚA CỨ LÀM CHO TÔI NHƯ LỜI SỨ THẦN NÓI”.
Tiếng “Xin Vâng” của Đức
Mẹ thật nhẹ nhàng, thật êm ái, thật nhanh và cũng thật đẹp.
II.
Đến Mầu nhiệm Mẹ Thiên Chúa
1.
Nhờ mầu nhiệm Nhập thể, Đức Maria thực sự là Mẹ Thiên Chúa.
Từ diễn tiến của câu chuyện Truyền tin, cho phép ta có quyền
khẳng định như thế. Tuy nhiên, việc mang thai Con Thiên Chúa,
là sự chọn lựa hoàn toàn tự do của Đức Mẹ. Bởi trước khi mời
Đức Mẹ làm mẹ của Con mình để cộng tác tích cực vào chương trình
cứu độ mà mình thực hiện, Thiên Chúa đã không áp đặt, nhưng
ngỏ lời cách hết sức tôn trọng và tỏ bày tình yêu đặc biệt đối
với một ái nữ là thụ tạo do chính mình tạo ra.
Nhận
ra sự cao cả ấy của Đức Mẹ, Hội Thánh không ngần ngại tuyên
xưng: “Thiên Chúa đã cử Con mình đến
trong thế gian. Nhưng để tạo một thân xác cho Người, Thiên Chúa
đã muốn có sự tự do cộng tác của một thụ tạo. Với mục đích ấy,
từ trước muôn đời, Thiên Chúa đã chọn một thiếu nữ Israel, một
cô gái Do Thái, quê tại Nazaret xứ Galilê, ‘một
trinh nữ đã đính hôn với một người tên là Giuse, thuộc dòng
dõi Đavit, trinh nữ ấy tên là Mria’ (Lc
1, 26-27) để làm mẹ của Con mình” (GLCG,
số 488).
Theo
thói quen, khi nói đến mầu nhiệm Nhập thể của Con Thiên Chúa,
người ta thường chỉ nghĩ đến ngày Chúa Giêsu Giáng sinh. Thực
ra, hiểu như thế chỉ mới là nhấn mạnh đến tính thành sự, và
kết quả hoàn hảo của mầu nhiệm này mà thôi. Đúng hơn, ngày Con
Thiên Chúa Giáng sinh chỉ là đỉnh điểm của mầu nhiệm Nhập thể,
một mầu nhiệm hết sức cao cả đã được chuẩn bị từ ngàn xưa, nay
trở nên hiệu lực.
Mầu
nhiệm nhập thể đã được chuẩn bị từ ngàn xưa ấy, lại khởi đi
từ ngay sau lời thưa “Xin Vâng”
của Đức Maria. Bởi từ chính thời điểm đó, Đức Mẹ đã thực sự
mang Chúa Cứu Thế trong chính lòng dạ mình. Vì vậy mầu nhiệm
nhập thể được thực hiện từ trời cao, không khởi đầu ở hang đá
Bêlem trong ngày Giáng sinh, nhưng là ngay trong cung lòng Đức
Mẹ, kể từ lúc thành thai trong ngày Truyền tin.
Mầu
nhiệm Nhập thể ấy đã làm cho Đức Maria nên vinh dự hết sức,
bởi xét về mặt nhân trần, Chúa Cứu Thế cũng chính là người con
ruột thịt do chính Mẹ sinh ra. Mẹ đã trao ban cho Đấng hằng
trao ban và tạo thành nên Mẹ bản tính nhân loại của mình, ngay
từ khi Mẹ xưng mình là “Nữ Tỳ của
Chúa”.
Chẳng
bao giớ có ai, và ngay chính bản thân Đức Mẹ, dám nghĩ rằng,
ngay sau khi tự nhận mình là Nữ Tỳ, tức khắc lại được Chúa nâng
lên làm Mẹ của Chúa, tức khắc Chúa lại thành thai trong lòng
Mẹ.
Và
như thế, lễ Giáng sinh mà chúng ta mừng kính hàng năm vào ngày
25.12, thánh lễ tôn vinh sự cao cả và quý giá vô cùng của mầu
nhiệm Nhập thể không phải chỉ gói gọn có một ngày mà thôi. Thánh
lễ ấy đã được khởi đi từ Chúa nhật thứ IV mùa Vọng, Chúa nhật
gần cận của lễ Giáng sinh, Chúa nhật mà phụng vụ của Hội Thánh
tường thuật và đề cao biến cố Truyền Tin, đề cao thái độ đáp
trả hoàn toàn tin tưởng trong lời Xin Vâng của Đức Maria, để
khởi đầu cho việc Con Thiên Chúa nhập thể làm người.
2.
Như vậy, Thiên Chúa đã thành công trong việc mời gọi Đức Mẹ
cộng tác vào chương trình cứu rỗi. Từ đó, Người cũng sẽ thành
công trong việc trao ban Chúa Giêsu, Con Một của mình cho thế
giới, để cứu chuộc thế giới.
Có
ai ngờ, một nữ tỳ bé nhỏ là thế, yếu đuối là thế, nghèo hèn
là thế, chỉ với vài lời “Xin Vâng”,
lập tức trở nên Bà Hoàng cao cả: MẸ
THIÊN CHÚA.
Có
ai ngờ, chỉ với những lời thưa “Xin
Vâng” quá đơn giản của một thụ tạo, Thiên Chúa đã
biến đổi cả một dòng lịch sử, làm mới tất cả những gì mà loài
người xưa đã phá hỏng.
Có
ai ngờ, chỉ với những tiếng “Xin Vâng”
xem ra tầm thường, lại có thể làm cho cả thế giới, qua mọi thời,
đón nhận một món quà vô giá: THIÊN
CHÚA NHẬP THỂ LÀM NGƯỜI. Người là chính con
người sống giữa con người. Nhờ Người, Bỗng dưng con người trở
nên thành viên của gia đình Thiên Chúa.
Riêng
cá nhân Đức Mẹ, có ai ngờ, chỉ với những lời
“Xin Vâng” ngắn gọn, đã làm cho Đức Mẹ không chỉ
là Mẹ của Thiên Chúa, mà từ nay trở nên Mẹ của cả một gia đình
nhân loại, có Thiên Chúa ở giữa gia đình ấy.
Có
ai ngờ, chỉ với những lời “Xin Vâng”
đơn sơ ấy, Thiên Chúa đã dẫn dắt Đức Mẹ hoàn toàn đi vào nhiệm
cuộc cứu độ của Người. Nhờ đó Đức Mẹ trở nên Đấng hiệp công
hoàn hảo trong ơn cứu độ mà chính Người Con của Mẹ thực hiện.
Bởi
vậy, thánh Luca coi trọng diễn tiến của câu chuyện Truyền tin
là phải. Vì với những suy nghĩ như trên, tôi thấy, sự kiện thiên
thần nhận lãnh sứ mệnh từ Thiên Chúa đến truyền tin cho Đức
Maria có một vị trí lớn. Nếu nó không là trung tâm thì cũng
hết sức quan trọng trong việc Con Thiên Chúa làm người. Nó loan
báo cho cả thế giới, qua mọi thời gian biết: THIÊN
CHÚA ĐÃ LÀM NGƯỜI BẮT ĐẦU NƠI CUNG LÒNG MỘT NGƯỜI PHỤ NỮ.
III.
Chúng ta phải tôn kính Mẹ Thiên Chúa thế nào?
Đức
Mẹ có một vị trí cao cả trong chương trình của Thiên Chúa đối
với ơn cứu độ của loài người. Đó là sự thật. Tuy nhiên, chúng
ta không dừng lại ở sự cao cả ấy như một bài ca, ca tụng một
bậc vĩ nhân rồi thôi, dù rằng điều đó đã cần thiết cho sự chiêm
ngưỡng tình yêu Thiên Chúa được thể hiện nơi Đức Mẹ.
Ta
cần đi xa trong việc noi gương đời sống của Đức Mẹ mà áp dụng
vào chính đời sống mình. Chỉ có như thế, ta mới thực sự tôn
kính Đức Mẹ. Chỉ có như thế, ta mới xứng đáng là con cái của
Đức Mẹ, chắc chắn đẹp lòng Chúa.
Đức
Mẹ có nhiều nhân đức. Tôi thử nêu ra một nhân đức trong ba nhân
đức đối thần cần thiết, là đức tin, để ta áp dụng lòng thương
xót của Chúa vào đời sống mình bằng chính lòng tin tưởng của
ta, như Đức Mẹ đã làm:
1.
Tin tưởng vào Chúa để đón nhận thánh ý Chúa.
Thánh
ý của Chúa trong ngày Truyền tin là muốn Đức Mẹ cộng tác trực
tiếp vào chương trình cứu độ bằng cách cưu mang Thiên Chúa làm
người. Đức Mẹ đã tin tưởng vào Chúa và đã đón nhận thánh ý ấy
của Chúa.
Chính
sự đón nhận ấy, cho ta thấy, trước khi Đức Mẹ đồng ý mang thai
Con Thiên Chúa nơi lòng mình, Đức Mẹ đã là con người của Đức
tin. Bởi chỉ có tin, và luôn luôn sống trong đức tin, Đức Mẹ
mới có câu trả lời hết sức nhẹ nhàng, êm ái, nhanh và đẹp: “Vâng,
tôi đây là nữ tỳ của chúa, xin chúa cứ làm cho tôi như lời sứ
thần nói”.
Với
Đức tin, Đức Mẹ đón nhận Lời Chúa. Với đức tin, sau khi đón
nhận Lời Chúa, ngay lập tức Đức Mẹ trở nên cao trọng vì được
làm Mẹ Thiên Chúa. Với đức tin của Đức Mẹ, Chúa đã thực hiện
ý định cứu độ nhân trần. Với đức tin của Đức Mẹ, Chúa đã khai
mở một triều đại mới của ơn cứu độ.
Chính
vì thế, bài học nơi đức tin của Đức Mẹ dạy ta biết đón nhận
thánh ý Chúa trong mọi hoàn cảnh của cuộc đời mình.
Ngoài
tấm gương của Đức Mẹ, lòng tin tưởng đón nhận thánh ý Chúa còn
được đặt nền tảng trên Lời Thiên Chúa. Chẳng hạn, lời Thánh
vịnh đã từng mời gọi: “Hỡi ai nương
tựa Đấng Tối Cao, và núp bóng Đấng quyền năng tuyệt đối. Hãy
thưa với Chúa rằng: Lạy Thiên Chúa, Ngài là nơi con nương ẩn,
là đồn lũy chở che, con tin tưởng vào Ngài” (Tv
91, 1-2).
Sau
này, chính Người Con của Đức Mẹ, Chúa Kitô, cũng dạy chúng ta
hãy tin vào Người: “Tất cả những ai
đang vất vả và mang gánh nặng nề, hãy đến cùng Ta, Ta sẽ cho
nghỉ ngơi bồi dưỡng” (Mt 11, 28).
Ta
thường có xu hướng, nếu hạnh phúc thì vui nhận, nhưng gặp phải
đau khổ thì cau có, trách móc, thậm chí chống đối Thiên Chúa.
Hiểu được thánh ý Chúa đã thực hiện nơi Đức Mẹ, như một mẫu
gương cho ta, ta sẽ vui nhận thánh ý Chúa dù hạnh phúc hay đau
khổ. Hiểu được Lời Thiên Chúa dạy, ta hãy tuyệt đối tin tưởng
nơi Chúa, sẽ để cho Chúa dẫn dắt mình trong đường lối mà Chúa
dành cho ta.
2.
Tin tưởng vào Chúa để chỉ một lòng cậy trông vào Chúa mà thôi
Là
người tuân giữ lề luật nghiêm túc, Đức Mẹ chắc không thể quên
rằng, người phụ nữ Dothái nào, nếu mang thai một mình, không
có người chồng bên cạnh, sẽ bị lề luật lên án nghiêm khắc bằng
hình phạt ném đá cho đến chết.
Dù
vậy, một khi được giải thích rằng, bào thai mà mình sẽ phải
mang trong lòng, do ơn Thánh Thần, do quyền năng của Chúa bao
phủ, Đức Mẹ đã không hề có một thắc mắc nào nữa, không hề cảm
thấy nguy hiểm khi phải mang thai một mình. Ngay lập tức Đức
Mẹ đáp lời xin vâng: “Vâng, tôi đây
là nữ tỳ của chúa, xin chúa cứ làm cho tôi như lời sứ thần nói”.
Ngay lập tức đáp lời xin vâng, cũng đồng nghĩa với việc, ngay
lập tức Đức Mẹ bày tỏ lòng trông cậy của mình. Đức Mẹ đã đặt
mình vào tay Chúa, trông cậy sự che chở của Chúa.
Người
Cựu ước xưa đã từng sống trong niềm cậy trông vào Chúa. Niềm
cậy trông ấy cho họ niềm bình an lớn, bởi họ nhận thấy: “Như
mục tử, Chúa chăn giữ đoàn chiên của Chúa, tập trung cả đoàn
dưới cánh tay. Lũ chiên con, Người ấp ủ vào lòng, bầy chiên
mẹ cũng tận tình dẫn dắt” (Is 40, 11).
Chúa
Giêsu cũng dạy chúng ta hãy tin tưởng đặt lòng cậy trông nơi
Người: “Không có Thầy, các con không
làm gì được” (Ga 15, 5).
Thánh
Phaolô cũng nêu bậc lòng trông cậy do niềm tin tưởng vào Chúa:
“Tôi tin chắc rằng: cho dù là sự
chết hay sự sống, thiên thần hay ma vương quỷ lực, hiện tại
hay tương lai, hoặc bất cứ sức mạnh nào, trời cao hay vực thẳm,
hay bất cứ một loài thọ tạo nào khác, không có gì tách được
chúng ta ra khỏi tình yêu Thiên Chúa thể hiện nơi Đức Kitô Giêsu,
Chúa chúng ta” (Rm 8, 38-39).
Chúng
ta hãy lắng nghe Lời Chúa để tin tưởng cậy trông vào Chúa như
Đức Mẹ. Bất cứ ta sống ở đâu, vào thời điểm nào, đang làm gì,
tuyệt vọng hay thất vọng, đớn đau hay hạnh phúc, hãy cậy trông
vào Chúa. Cậy trông vào Chúa lòng ta sẽ bình an. Dù ta đơn độc
đến đâu, cậy trông vào Chúa, sẽ là một điểm tựa cần vô cùng
để ta yêu sự sống của chính mình hơn, cố gắng để mà sống hơn.
*
* *
Để
cụ thể hóa lòng trông cậy vào Chúa, bắt chước Đức mẹ, trong
đời sống hằng ngày, tôi đọc kinh Kính Mừng thường xuyên. Mượn
lại lời của thiên thần “Kính mừng
Maria…” để dâng tâm tình kính chào Đức Mẹ. Tôi ý
thức rằng, tôi đang cùng với Mẹ Thiên Chúa, ao ước được Mẹ Thiên
Chúa dâng lời cầu nguyện với tôi, chuyển lời tôi cầu nguyện
lên Đấng là Con của Mẹ, để tôi biết tin tưởng vào Chúa suốt
đời tôi. Tôi xin Mẹ dạy tôi tin tưởng vào Chúa dù đời mình có
thăng hay trầm. Tôi gửi gắm những ngày tháng tôi sống trên đời
để nhờ Mẹ hiến dâng lên Chúa, để Chúa an bày đời tôi theo thánh
ý của Người.
Tôi
không quên dâng quê hương Việt Nam cho Đức Mẹ và xin Đức Mẹ
hãy là Nữ Vương của người Việt Nam, để mọi tâm hồn người Việt,
dù là ai, ở địa vị nào, cũng biết yêu thương quê hương mình,
yêu thương đồng bào mình. Nhất là hiện nay, quê hương tôi xảy
ra quá nhiều quốc nạn tồi tệ, làm nghèo, làm khổ, làm mất lòng
tin, làm lương tâm chai lỳ, làm cho những mối nghi ngờ về những
quốc sách cứ tăng dần… trong dân chúng, càng làm cho tôi phải
hiến dâng quê hương Việt Nam, dâng người Việt Nam cho Đức Mẹ
nhiều hơn.
Lễ
Đức Mẹ là Mẹ Thiên Chúa năm nay, tôi có vài suy nghĩ như thế
để suy niệm và kính mừng Đức Mẹ. Tôi ước ao, sau khi khám phá
ra lòng tin của Đức Mẹ trong những lời thưa “Xin
Vâng” với Thiên Chúa để đón nhận mầu nhiệm nhập
thể, và trở nên Mẹ Thiên Chúa, tôi cũng sẽ là người biết tin
tưởng vào Chúa, tin mạnh mẽ như Đức Mẹ. Bởi chỉ có thể là người
tôn kính Mẹ mình, khi tôi sống đức tin suốt cả cuộc đời mình.