Suy Niệm của linh mục Liễm
NĂM HẾT TẾT ĐẾN
____________
T h ờ i g i a n
“Chơi xuân kẻo hết xuân đi,
Cái già xồng xộc nó thì tới nơi”.
(Ca dao)
Ngày đầu xuân mới này, nếu bạn ngâm nga câu thanh vịng 90 này, bạn sẽ có cảm tưởng gì, bạn nghĩ sao về mùa xuân, và nghĩ gì về thời gian đang trôi qua :
Tính tuổi thọ, trong ngoài bảy chục,
Mạnh giỏi chăng là được tám mươi.
Mà phần lớn chỉ là gian lao khốn khổ,
Cuộc đời thấm thoát, chúng con đã khuất rồi.
(Thánh vịnh, 90, 10)
Bạn đang trong tuổi thanh xuân, cuộc đời đang lên phơi phới, chắc bạn không thích đọc câu thánh vịnh này vì ngày xuân mà đọc lên thì nghe nó không vui tai, bạn có cảm tưởng như có cái gì buồn buồn, bi quan, làm mất niềm vui của ngày xuân. Chắc bạn thích câu ca dao ở trên hơn câu thánh vịnh này : bạn muốn vui hưởng cho hết ngày xuân đi đã, đời còn dài mà !
Đúng thế, Nguyễn công Trứ tiên sinh đã cảm thấy thời gian mau chóng và ông muốn hưởng lạc từng phút của tuổi xuân. Ôâng sợ tuổi xuân sớm tàn, ngày xuân chóng hết ! Ôâng muốn kéo dài thời gian tuổi trẻ, nhưng cái già vẫn xồng xộc chạy đến trao gậy cho ông, để ông phải đi ba chân cho đến chết.
Còn bạn, bạn có thấy tuổi xuân đi mau không ? Bạn mới hưởng xuân Mậu Tý ngày nào mà nay xuân Kỷ Sửu đã qua ! Bạn thử xét lại xem năm qua bạn đã làm được những gì ? Bạn đã sống 365 ngày trong lạc thú phù hoa, hay bạn đã biết dùng từng phút của Kỷ Sửu để khắc ghi trên đời bạn ? Nếu bạn hiểu rõ giá trị của thời gian và bạn ý thức được rằng “Thời gian đi mau chóng nhưng mỗi phút bạn đều có trách nhiệm” là bạn đã sống đúng danh nghĩa con người rồi đấy ! Nhưng nếu bạn chỉ sống cho qua ngày đoạn tháng, sống mà không biết mình sống, thì ngày xuân là một dịp tốt để bạn ôn lại giá trị của thời gian. “Thời gian thấm thoát thoi đưa” bạn phải làm gì để khi tưởng lại ngày qua mà lòng không xấu hổ ?
Người Anh có câu tục ngữ rất ngắn ai cũng biết :”Time is money” : thòi giờ là vàng. Nhưng thì giờ còn quí hơn vàng bạc. Vàng bạc bạn còn kiếm hay mua lại được, nhưng bạn có thể mua lại thời gian trước đây một giây không ? Vì thế, muốn đi tới đích của đời sống, cần phải hiểu giá trị của thời gian và đừng để mất đi một phút nào vô ích.
Bên Anh hay bên Mỹ, người ta thường dán những biển ngữ trong các cửa hàng như :”Nếu ngài đã mua hàng xong, xin mời ngài đi ngay” hoặc “Ta hãy tự xem thì giờ này ta đương phải làm gì” … sao mà họ tiết kiệm thời gian thế ?
Vào các thư viện vĩ đại, bạn phải ngạc nhiên trước những tác phẩm các thánh Augustinô, thánh Tôma Aquinô… Các Đấng dù bận rộn trăm nghìn việc khác, nhưng đã không để một phút nào phí đi mất ! Thánh Tôma trong 25 năm đã viết 34 cuốn, những tác phẩm ấy không phải là tiểu thuyết nhưng là những vấn đề sâu xa về triết học và thần học !
Cái bí quyết của bậc vĩ nhân là biết dùng thời giờ, là biết dồn tất cả sức lực của mình vào công việc đang làm. “Thì giờ mang đến tất cả và cũng mang đi tất cả”. Dĩ vãng đã qua, tương lai chưa đến ! Bạn hãy nắm lấy hiện tại, hãy dùng cho hết phút hiện tại của mình. Tục ngữ La tinh có câu :”Age quod agis” : bạn hãy làm cái bạn đang làm.
Thì giờ quí hóa lắm ! Nhưng nó đáng giá bao nhiêu ? Dân Mỹ thường nói : 20 phút giá 12 triệu Mỹ kim. Bạn có biết tại sao không ? Con đường từ Buffalo đi New York phải vòng qua một chiếc cầu đáng giá 12 triệu Mỹ kim để rút ngắn con đường ấy lại trong vòng 20 phút. Thực ra người ta không định giá cho thời gian được. Thời giờ quí giá mọi nơi, mọi lúc, trong mọi lãnh vực của cuộc sống.
Truyện : Chỉ có 1/10 sao.
Mùa hè năm 1932 tại Los Angeles (Mỹ) có cuộc tranh giải thế vận hội về môn lội sải 400 mét. Người có nhiều hy vọng nhất để ghi tên vào bảng vàng là nhà vô địch Pháp J. Taris, vì lúc bấy giờ J. Taris đang giữ chức vô địch thế giới về hạng này. Nhưng rút cuộc khi về mức, một lực sĩ Mỹ, Buster Chabbe đã với tay trên mép hồ trước J. Taris vỏn vẹn một gang tay. Báo chí và những nhà hâm mộ “con gà nòi Pháp” thất vọng kêu ầm lên : đó là mối hận lớn nhất trong đời thể thao của nhà vô địch không may.
Trên dưới 1/10 sao, anh là một nhà vô địch, tên anh được khắc vào bảng vàng, đời sau còn nhắc nhở, hoặc anh chỉ là kẻ bại trận, chỉ đáng rước những lời an ủi, tên tuổi anh sẽ chìm dần trong quên lãng. Thể thao có những luật lệ khắt khe, nhưng không phải là không công bằng.
(Phạm cao Tùng, Tôi có thể nói thẳng với anh, 1967, tr 5)
Nếu bạn đang tuổi thiếu niên, bạn hãy dùng hết thời giờ để học và để làm việc, vì bạn phải sửa soạn cho đời sống tương lai. Tứ tuần, ngũ tuần mới học ngoại ngữ thì chỉ dùng được 20, 30 năm. Nếu học ngay từ 18, đôi mươi bạn dùng được gấp đôi thời gian trên. Hơn nữa, còn trẻ dễ học hơn khi trưởng thành , dễ sản xuất hơn là thu nhận. Bởi thế, không chỉ là làm việc suốt ngày đêm mà quên ăn quên ngủ. Không, bạn phải nghỉ ngơi cho đúng độ, nhưng đừng bao giờ vừa làm việc vừa chơi, như thế là “bạn bắt cá hay tay”, kết cuộc không được con nào !
Thời giờ thấm thoát thoi đưa,
Nó đi đi mãi có chờ đợi ai.
Bạn đã thấy thời giờ đi mau chừng nào chưa, hay bạn còn đang ngồi mơ mộng, đang thêu dệt ảo tưởng cho tương lai ? Bạn đang làm thơ tả ánh trăng thu, hoa đào nở, hay bạn đang làm việc mà bạn cho là hữu ích cho đời bạn ? Bạn hãy xắn tay áo lên làm việc, kẻo cái già xồng xộc nó thì tới nơi !
Có lẽ bạn thắc mắc, tại sao không được bỏ phí thời giờ bằng cách chơi không hay giải trí vô ích ? Cứ “chơi cho thỏa chí tang bồng đã sao” ?
Bạn lầm rồi ! Thời giờ và đời sống dương thế không phải là của bạn ! Thiên Chúa đã cho bạn mượn tất cả, và bạn phải trả lại Ngài một ngày kia đúng như khi bạn nhận. Ngày nào Chúa đòi, bạn không biết trước được. Nhưng chắc chắn bạn có thể chết bất cứ lúc nào . Nếu bạn nghĩ rằng mình còn lâu mới chết, mình còn đang “xuân xanh xấp xỉ tới tuần cập kê” mà ! Giả như ý nghĩ đó đúng, thì bạn cũng phải ý thức rằng : mỗi giờ là một bước đi gần sự chết… Nhưng bạn có thấy bao nhiêu người chết lúc 12, 15 hay 18 xuân xanh không ?
Bây giờ giả sử có một bác sĩ quả quyết là chỉ 7 ngày nữa bạn sẽ chết, bạn sẽ làm gì ? Chắc là bạn sửa soạn kỹ càng lắm : nào là lo xin lỗi người này kẻ khác, nào là thanh toán nợ nần, hay lo xưng tội để rửa sạch linh hồn … Làm gì thì làm, chắc bạn phải dùng tuần lễ ấy hơn những tuần lễ trước nhiều lắm !
Bạn có biết một phần tư trẻ con chết dưới 7 tuổi, một nửa không sống tới 17 tuổi, 100 người mới có một hay hai người thọ tới 60, và 500 người mới có vàit người thọ bát tuần. Và bạn hãy tưởng tượng mỗi phút có ít nhất hàng trăm người chết ?
Bạn có vặn ngược kim đồng hồ lại, giờ chết vẫn đẩy nó đi… Thời gian trôi nhanh lắm. Bạn hãy dùng nó hết sức của bạn. Nếu bạn đã bỏ phí thời gian qua để làm những việc vô ích, để hưởng lạc thú, để vùi đầu vào chốn chơi bời, trác táng, thì năm mới bạn hãy ngẩng đầu lên nhìn vào Thượng Đế, Đấng khoan nhân vô cùng. Như Charles de Foucauld, như Madeleine… bạn sẽ được hạnh phúc vô cùng của Thiên Chúa phú ban. Vì thế muốn sống khôn ngoan, bạn sẽ biết rằng, lúc nào bạn cũng gần cái chết. Nghĩ đến cái chết, không phải để bi quan, yếm thế, nhưng để vui tươi hơn, yêu đời hơn, lăn xả vào đời để làm việc hữu ích.
Bạn ạ, chỉ có phút hiện tại mới thuộc về bạn. Bạn phải cố gắng dùng cái phút ấy cho nên. Chắc đã nhiều lần bạn vào thăm một nghĩa địa. Trên mỗi tấm mộ, người ta thường ghi người này thọ 80 tuổi, người kia 20 tuổi… Chắc bạn cho cô nàng 20 ấy sống ít quá ! Sao mới nửa chừng xuân mà đã vội vàng ra đi ? Ít quá thật không ? Không, nếu cô ta đã sống trọn 20 năm cố gắng, sống theo ý muốn của Thiên Chúa : không bỏ phí một giây phút nào vô ích. Thiên Chúa không tính năm, tính tháng, nhưng Ngài cân những năm bạn đã sống.
Lẽ tất nhiên ai chả muốn sống lâu. Ngày xuân, người ta hay chúc nhau “trăm tuổi bạc đầu râu”, muôn ngàn phúc , lộc thọ… Nhưng bạn chớ quên rằng : đời sống thế gian lâu dài mấy rồi cũng có cùng. Bạn phải tìm một đời sống vô cùng và đời đời hạnh phúc, bằng cách sống tốt lành, đạo đức ở trần gian. Lắm khi bạn nghĩ : hoạt động để làm gì ? Làm việc đạo đức, ích lợi chi, nếu một ngày kia sẽ phải chôn vùi dưới 3 thước đất ! Nhưng, bạn ơi, đàng sau cái chết, một đời sống đời đời đang chờ đợi bạn.
Nói về thời gian thì không bao giờ hết. Nhưng chắc chắn một điều là thời gian đi nhanh lắm. Chiếc đồng hồ tinh vi nhất cũng chỉ chứng minh có một điều là : thời gian bay như tên. Vậy bạn phải làm gì ? Bạn hãy nắm lấy hiện tại, hãy lợi dụng từng phút của đời bạn để làm những việc hữu ích. Làm một việc gì không cần lắm, còn hơn nói rằng một nửa giờ không cần. Bạn có thể bắt chước nhà văn sĩ nọ đã lợi dụng thời gian 15 phút dọn cơm muộn của vợ, để viết một tác phẩm thời danh “Time is money”. Tóm lại, bạn phải luôn nghĩ rằng, đời sống của bạn có cùng, sẽ có ngày bạn phải trả lại tất cả thời gian mà Thiên Chúa ban cho bạn.
Thiên Chúa sẽ ban cho bạn hạnh phúc vĩnh cửu nếu bạn biết dùng ngày giờ ở dương thế theo thánh ý của Ngài. Bạn đã sửa soạn chưa ? Vì Thiên Chúa đến bất ngờ như chớp phương đông lòe sang phương tây ! Chúc bạn một đời sống mới, nhất là biết dùng thì giờ vàng ngọc Thiên Chúa đã ban cho bạn.
Năm hết Tết đến, mai vàng nở rộ khắp nơi, tô điểm cho ngày xuân thêm tươi đẹp,người ta chúc nhau được gặp nhiều may mắn :
Mai vàng nở khắp quê nhà,
An khang, thịnh vượng món quà đầu.
Còn tôi sẽ chúc bạn hai chữ “Phúc đức”, một câu đối bằng chữ Nho, nghe cũng hay hay. Hy vọng trong năm mới này bạn được hạnh phúc tràn đầy, nhất là được tăng trưởng trên đường nhân đức :
Phúc mãn đường, niên tăng phú quí,
Đức lưu quang, nhật tiến vinh hoa.
Phúc đầy nhà, năm thêm giầu có
Đức ngập tràn, ngày một vinh hoa.
Viết theo GM Tihamer Toth
TV và Lm Giuse Đinh lập Liễm
THỜI GIAN
Mùa hè năm 1932 tại Los Angeles (Mỹ) có cuộc tranh giải thế vận hội về môn lội sải 400 mét. Người có nhiều hy vọng nhất để ghi tên vào bảng vàng là nhà vô địch Pháp J. Taris, vì lúc bấy giờ J. Taris đang giữ chức vô địch thế giới về hạng này. Nhưng rút cuộc khi về mức, một lực sĩ Mỹ, Buster Chabbe đã với tay trên mép hồ trước J. Taris vỏn vẹn một gang tay. Báo chí và những nhà hâm mộ “con gà nòi Pháp” thất vọng kêu ầm lên: đó là mối hận lớn nhất trong đời thể thao của nhà vô địch không may.
Trên dưới 1/10 sao, anh là một nhà vô địch, tên anh được khắc vào bảng vàng, đời sau còn nhắc nhở, hoặc anh chỉ là kẻ bại trận, chỉ đáng rước những lời an ủi, tên tuổi anh sẽ chìm dần trong quên lãng. Thể thao có những luật lệ khắt khe, nhưng không phải là không công bằng.
(Phạm cao Tùng, Tôi có thể nói thẳng với anh, 1967, tr 5)
***************************************
Nếu bạn đang tuổi thiếu niên, bạn hãy dùng hết thời giờ để học và để làm việc, vì bạn phải sửa soạn cho đời sống tương lai. Tứ tuần, ngũ tuần mới học ngoại ngữ thì chỉ dùng được 20, 30 năm. Nếu học ngay từ 18, đôi mươi bạn dùng được gấp đôi thời gian trên. Hơn nữa, còn trẻ dễ học hơn khi trưởng thành, dễ sản xuất hơn là thu nhận. Bởi thế, không chỉ là làm việc suốt ngày đêm mà quên ăn quên ngủ. Không, bạn phải nghỉ ngơi cho đúng độ, nhưng đừng bao giờ vừa làm việc vừa chơi, như thế là “bạn bắt cá hai tay”, kết cuộc không được con nào!
Thời giờ thấm thoát thoi đưa,
Nó đi đi mãi có chờ đợi ai.
Bạn đã thấy thời giờ đi mau chừng nào chưa, hay bạn còn đang ngồi mơ mộng, đang thêu dệt ảo tưởng cho tương lai? Bạn đang làm thơ tả ánh trăng thu, hoa đào nở, hay bạn đang làm việc mà bạn cho là hữu ích cho đời bạn? Bạn hãy xắn tay áo lên làm việc, kẻo cái già xồng xộc nó thì tới nơi!
Có lẽ bạn thắc mắc, tại sao không được bỏ phí thời giờ bằng cách chơi không hay giải trí vô ích? Cứ “chơi cho thỏa chí tang bồng đã sao”?
Bạn lầm rồi! Thời giờ và đời sống dương thế không phải là của bạn! Thiên Chúa đã cho bạn mượn tất cả, và bạn phải trả lại Ngài một ngày kia đúng như khi bạn nhận. Ngày nào Chúa đòi, bạn không biết trước được. Nhưng chắc chắn bạn có thể chết bất cứ lúc nào. Nếu bạn nghĩ rằng mình còn lâu mới chết, mình còn đang “xuân xanh xấp xỉ tới tuần cập kê” mà! Giả như ý nghĩ đó đúng, thì bạn cũng phải ý thức rằng: mỗi giờ là một bước đi gần đến sự chết… Nhưng bạn có thấy bao nhiêu người chết lúc 12, 15 hay 18 xuân xanh không?
Bây giờ giả sử có một bác sĩ quả quyết là chỉ 7 ngày nữa bạn sẽ chết, bạn sẽ làm gì? Chắc là bạn sửa soạn kỹ càng lắm: nào là lo xin lỗi người này kẻ khác, nào là thanh toán nợ nần, hay lo xưng tội để rửa sạch linh hồn… Làm gì thì làm, chắc bạn phải dùng tuần lễ ấy hơn những tuần lễ trước nhiều lắm!
Bạn có biết một phần tư trẻ con chết dưới 7 tuổi, một nửa không sống tới 17 tuổi, 100 người mới có một hay hai người thọ tới 60, và 500 người mới có vài người thọ bát tuần. Và bạn hãy tưởng tượng mỗi phút có ít nhất hàng trăm người chết?
Bạn có vặn ngược kim đồng hồ lại, giờ chết vẫn đẩy nó đi… Thời gian trôi nhanh lắm. Bạn hãy dùng nó hết sức của bạn. Nếu bạn đã bỏ phí thời gian qua để làm những việc vô ích, để hưởng lạc thú, để vùi đầu vào chốn chơi bời, trác táng, thì năm mới bạn hãy ngẩng đầu lên nhìn vào Thượng Đế, Đấng khoan nhân vô cùng. Như Charles de Foucauld, như Madeleine… bạn sẽ được hạnh phúc vô cùng của Thiên Chúa phú ban. Vì thế muốn sống khôn ngoan, bạn sẽ biết rằng, lúc nào bạn cũng gần cái chết. Nghĩ đến cái chết, không phải để bi quan, yếm thế, nhưng để vui tươi hơn, yêu đời hơn, lăn xả vào đời để làm việc hữu ích.
Bạn ạ, chỉ có phút hiện tại mới thuộc về bạn. Bạn phải cố gắng dùng cái phút ấy cho nên. Chắc đã nhiều lần bạn vào thăm một nghĩa địa. Trên mỗi tấm mộ, người ta thường ghi người này thọ 80 tuổi, người kia 20 tuổi… Chắc bạn cho cô nàng 20 ấy sống ít quá! Sao mới nửa chừng xuân mà đã vội vàng ra đi? Ít quá thật không? Không, nếu cô ta đã sống trọn 20 năm cố gắng, sống theo ý muốn của Thiên Chúa: không bỏ phí một giây phút nào vô ích. Thiên Chúa không tính năm, tính tháng, nhưng Ngài cân những năm bạn đã sống.
Lẽ tất nhiên ai chả muốn sống lâu. Ngày xuân, người ta hay chúc nhau “trăm tuổi bạc đầu râu”, muôn ngàn phúc, lộc thọ… Nhưng bạn chớ quên rằng: đời sống thế gian lâu dài mấy rồi cũng có cùng. Bạn phải tìm một đời sống vô cùng và đời đời hạnh phúc, bằng cách sống tốt lành, đạo đức ở trần gian. Lắm khi bạn nghĩ: hoạt động để làm gì? Làm việc đạo đức, ích lợi chi, nếu một ngày kia sẽ phải chôn vùi dưới 3 thước đất! Nhưng, bạn ơi, đàng sau cái chết, một đời sống đời đời đang chờ đợi bạn.
Nói về thời gian thì không bao giờ hết. Nhưng chắc chắn một điều là thời gian đi nhanh lắm. Chiếc đồng hồ tinh vi nhất cũng chỉ chứng minh có một điều là: thời gian bay như tên. Vậy bạn phải làm gì? Bạn hãy nắm lấy hiện tại, hãy lợi dụng từng phút của đời bạn để làm những việc hữu ích. Làm một việc gì không cần lắm, còn hơn nói rằng một nửa giờ không cần. Bạn có thể bắt chước nhà văn sĩ nọ đã lợi dụng thời gian 15 phút dọn cơm muộn của vợ, để viết một tác phẩm thời danh “Time is money” (Thời giờ là vàng). Tóm lại, bạn phải luôn nghĩ rằng, đời sống của bạn có cùng, sẽ có ngày bạn phải trả lại tất cả thời gian mà Thiên Chúa ban cho bạn.
Thiên Chúa sẽ ban cho bạn hạnh phúc vĩnh cửu nếu bạn biết dùng ngày giờ ở dương thế theo thánh ý của Ngài. Bạn đã sửa soạn chưa? Vì Thiên Chúa đến bất ngờ như chớp phương đông lòe sang phương tây! Chúc bạn một đời sống mới, nhất là biết dùng thì giờ vàng ngọc Thiên Chúa đã ban cho bạn.
Năm hết Tết đến, mai vàng nở rộ khắp nơi, tô điểm cho ngày xuân thêm tươi đẹp, người ta chúc nhau được gặp nhiều may mắn:
Mai vàng nở khắp quê nhà,
An khang, thịnh vượng món quà chúc Xuân.
Còn tôi sẽ chúc bạn hai chữ “Phúc đức”, một câu đối bằng chữ Nho, nghe cũng hay hay. Hy vọng trong năm mới này bạn được hạnh phúc tràn đầy, nhất là được tăng trưởng trên đường nhân đức:
Phúc mãn đường, niên tăng phú quí,
Đức lưu quang, nhật tiến vinh hoa.
Phúc đầy nhà, năm thêm giầu có
Đức ngập tràn, ngày một vinh hoa.
Viết theo GM Tihamer Toth
TV và Lm Giuse Đinh lập Liễm
MỒNG MỘT TẾT KỶ SỬU 2009
___________
Xuân còn non, nghĩa là xuân sẽ già
Hôm nay chúng ta bước sang năm Kỷ Sửu, tâm tình chúng ta phải có lúc này là hãy cảm tạ Thiên Chúa về tất cả những gì Ngài đã ban cho chúng ta về vật chất cũng như tinh thần, tiếp đến chúng ta hãy ca tụng tình thương của Thiên Chúa đã ban cho chúng ta thêm một năm mới. Thật là :”Hồng ân Thiên Chúa bao la, muôn đời con sẽ ngợi ca ơn Ngài”.
Tiếp đến chúng ta cùng nhau bàn qua về mùa xuân để rồi cố gắng rút ra được một vài bài học làm hành trang cho chúng ta trong năm mới này.
I. MÙA XUÂN CỦA ƠN THÁNH.
Theo Kinh Thánh, Thiên Chúa đã dựng nên toàn thểvũ trụ vạn vật và cũng dựng nên con người giống hình ảnh Ngài. Thiên Chúa đã đặt để con người trong Vườn Địa Đàng để quản lý và thừa hưởng mọi phúc lộc Thiên Chúa đã thương ban cho tinh thần và vật chất. Con người được thừa hưởng hạnh phúc trọng vẹn trong Vườn Địa Đàng. Tuy thế con người có nhiệm vụ phải vâng phục Thiên Chúa là không được ăn quả cây cấm. Nhưng con người đã không vâng phục Ngài, đà cố tình lỗi phạm, nên phải đuổi ra khỏi Vườn và mất hết những hồng ân Chúa đã ban.
Tuy thế, nhờ ơn Chúa, con người tìm lại được tuổi xuân khi Ngôi Hai xuống thế làm người chịu chết chuộc tội cho thiên hạ. Vì thế, con người chúng ta đang được ở trong tuổi xuân của ơn thánh.
II. MÙA XUÂN CỦA THIÊN NHIÊN.
Thời tiết thay đổi theo bốn mùa xuân, hạ, thu. đông. Xuân đi rồi xuân lại về, nhưng đến một ngày kia xuân sẽ ra đi vĩnh viễn mà không thể trở lại.
Vì thế, thi sĩ Xuân Diệu mới nói :
Xuân đang tới, nghĩa là xuân đang qua,
Xuân còn non, nghĩa là xuân sẽ già,
Mà xuân hết, nghĩa là tôi cũng mất.
Xuân Diệu có cái nhìn sâu sắc về thời gian. Oâng thấy rằng thời gian vẫn trôi, trôi đi mà không trở lại. Xuân chỉ trở lại sau 365 ngày, chỉ là cái mốc của thời gian. Chứ thời gian vẫn trôi : xuân đang tới, nghĩa là xuân đang qua.
Oâng đã có một cái nhìn đúng về tương quan biện chứng của sự vật : có to thì có nhỏ, có ngắn thì có dài, đầy thì vơi, tròn thì méo, trẻ thì già. Vì thếù, xuân còn non ắt là xuân phải già.
Xuân Diệu thấy trước, xuân đi rồi xuân lại về, nhưng cứ mỗi lần xuân về là ta lại thêm một tuổi, cho đến một tuổi nào đó, xuân sẽ không trở về nữa :
Mà xuân hết nghĩa là tôi cũng mất.
Con người dù muốn sống lâu, dù muốn níu kéo thời gian lại cũng không thể được vì không ai giữ được cánh của mùa xuân, xuân sẽ bay đi qua sự luyến tiếc của mọi người :
Tôi muốn tắt nắng đi
Cho mầu đừng nhạt mất.
Tôi muốn buộc gió lại
Cho hương đừng bay đi.
(Xuân Diệu)
Xuân đến ai cũng vui tươi, ai cũng chúc nhau những lời thật tốt đẹp, nhưng đàng sau cái vẻ vui tươi đó cũng bàng bạc nỗi buồn, nhất là các bà các cô, vì mỗi lần xuân đến là thêm một tuổi, nó in thêm một nét nhăn trên khuôn mặt.
Mỗi năm một tuổi như đuổi xuân đi,
Cái già xồng xộc no ùthì theo sau.
(Ca dao)
Truyện : Muốn các bà các cô nói dối.
Một thanh niên khoe rằng mình có biệt tài, có thể làm cho các bà các cô nói dối dễ dàng.
Người ta hỏi :
Làm cách nào ?
Anh ta cho biết : chỉ cần hỏi tuổi các bà là họ nói dối ngay.
Nhà hùng biện trứ danh của đế quốc Rôma, ông Cicero, hỏi một bà quí phái bao nhiêu tuổi:
Bà trả lời : Tôi mới 30 tuổi.
Ông ta khen : Cách đây 20 năm bà trẻ đẹp như vậy.
III. MỘT SUY NGHĨ VỀ MÙA XUÂN.
Kiếp sống con người thường phải qua những giai đoạn sống : sinh, lão bệnh tử.
Tuy nhiên, ai cũng có một mùa xuân và phải hưởng cho thật đầy đủ mùa xuân đó. Cuộc sống con người được đánh giá không phải đã sống một thời gian dài hay ngắn, mà phải sống cho ra sống, nghĩa là sống cho có ích.
Có những thanh niên còn trong tuổi thanh xuân mà tâm hồn họ đã như một ông cụ già vì họ sống mà không có lý tưởng, chỉ sống cho qua ngày, chỉ sống theo sự lôi cuốn của vật dục. Như vậy, hôm nay không phải “họ ăn Tết” mà phải nói là “Tết ăn họ”.
Ngược lại , có những người già nua tuổi tác mà tâm hồn họ vẫn còn tươi trẻ, còn như hồi thanh niên, đúng là “Nhân lão, tâm bất lão” vì họ đã và đang sống một cuộc đời có ý nghĩa. Chính họ không có mặc cảm về tuổi già, mà còn hãnh diện. Cụ Bỉnh Sơn đã thay cho các người cao tuổi mà nói với một vẻ tự hào :
Xuân ơi, đừng chê ông già,
Xưa nay gường quế ai mà dùng non.
KẾT LUẬN.
Trước mặt Thiên Chúa, vũ trụ lúc nào cũng luôn tươi đẹp như hồi mới được tạo dựng. Thiên Chúa muốn cho con người luôn sống trong mùa xuân của ơn thánh. Dĩ nhiên, muốn có mùa xuân của ơn thánh thì phải có một tâm hồn trọng sạch, hiền hậu, hiếu hòa, ngay thẳng, biết phục vụ tha nhân trong tình yêu thương.
Nhân dịp năm mới, chúng tôi không cầu chúc cho anh chị em những điều gì khác , chỉ chúc cho ông bà anh chị em chữ PHÚC kèm theo chữ ĐỨC, nghĩa là chúc ông bà anh chị em được phúc đức như một câu đối bằng chữ Hán :
PHÚC MÃN ĐƯỜNG NIÊN TĂNG PHÚ QUÍ,
ĐỨC LƯU QUANG NHẬT TIẾN VINH HOA.
Phúc đầy nhà năm thêm giầu có
Đức ngập tràn ngày một vinh hoa.
Phúc : vạn sự như ý.
Đức : sống đạo đức thánh thiện.
Phúc và đức phải đi liền với nhau. Phúc đức được ví như hai chân để đi : nếu thiếu một là đi cà thọt. Nhưng chúng tôi chú trọng tới cái đức hơn vì ít ai chúc nhau cái đó. Năm mới chúng ta phải có nguyện ước tấn tới hơn như các bậc thánh hiền xưa đã mong ước :
Sĩ hi hiền,
Hiền hy thánh,
Thánh hy Thiên.
Nghĩa là người học tập mong đến bậc hiền, người hiền mong đến bậc thánh, bậc thánh mong sánh ví trời.
Chúc ông bà anh chị em theo gương Chúa Giêsu :”Et Jesus proficiebat sapientia, aetate et gratia apud Deum et homines”(Lc 2. 52) : Và Chúa Giêsu lớn lên trong sự khôn ngoan, trong tuổi tác và trong ơn nghĩa trước mặt Thiên Chúa và loài người.
Mồng Hai Tết Kỷ Sửu 2009
________________
Hiếu kính cha mẹ
Hôm nay Mồng Hai Tết Kỷ Sửu. Hội thánh Việt nam muốn dùng ngày này cầu nguyện cho tổ tiên, ông bà cha mẹ với mục đích nhắc nhở và khuyến khích con cháu hãy tỏ lòng hiếu kính với ông bà cha mẹ. Nhân ngày đầu năm, chúng ta hãy cùng nhau suy niệm về giới răn thứ bốn của Chúa và cố gắng đem ra thực hành trong đời sống, nhất là trong dịp đầu năm này.
I. LỜI CHÚA DẠY.
1. Điều răn thứ bốn.
Trong mười điều răn, Thiên Chúa đã dành hẳn điều răn thứ bốn nói về lòng hiếu thảo của con cháu đối với ông bà cha mẹ, trước các điều răn hướng về con người. Đây không phải là lời khuyên mà là một luật buộc phải thi hành như các điều răn khác.
Vậy hiếu kính cha mẹ là gì ? Theo giáo lý Công giáo, hiếu kính cha mẹ là phải yêu mến, biết ơn, vâng lời và giúp đỡ cha mẹ khi còn sống và đã qua đời (Theo cuốn Giáo lý Tân định). Hôm nay Giáo hội Việt nam muốn chúng ta hãy tỏ lòng hiếu kính đối với tổ tiên, ông bà cha mẹ trong cuộc sống, nhất là trong dịp Tết nguyên đán này.
2. Sách Huấn ca dạy.
Sách Huấn ca đã đề cập đến lòng hiếu thảo của con cái đối với cha mẹ. Theo tác giảø Ben Sira, lòng hiếu thảo đối với cha mẹ đem lại nhiều lợi ích :
- Được đền bù tội lỗi.
- Được con cái cháu chắt thảo hiếu lại.
- Sẽ được Chúa nhận lời.
3. Gương Chúa Giêsu.
Thánh Luca cho chúng ta biết Đức Giêsu đã làm gương cho chúng ta về lòng hiếu thảo đối với thánh Giuse và Đức Maria tại Nazareth , mặc dù chỉ bằng một câu rất vắn tắt :”Rồi Ngài theo cha mẹ trở về Nazareth và vâng lời các Ngài”(Lc 2,51)
4. Lời khuyên của thánh Phaolô.
Trong thư gửi cho tín hữu Eâphêsô, thánh Phaolô khuyên bảo con cái :”Kẻ làm con, hãy vâng lời cha mẹ theo tinh thần của Chúa, vì đó là điều phải đạo. Hãy tôn kính cha mẹ. Đó là điều răn thứ nhất có kèm theo lời hứa : để ngươi được hạnh phúc và hưởng thọ trên mặt đất này”(Ep 6,1-3).
II. CHỮ HIẾU NGÀY XƯA.
Theo truyền thống Đông phương, chữ Hiếu được đề cao trong đời sống gia đình và ngoài xã hội, vì xã hội này chịu ảnh hưởng sâu xa nền luân lý Khổng Mạnh. Đức Khổng Tử đã dạy môn sinh của mình phải phụng dưỡng cha mẹ, quạt nồng ấp lạnh, tối sớm chăm nom :
Tử viết :”Phụ mẫu tại bất viễn du,
Du tất hữu phương”.
Đức Khổng Tử nói : cha mẹ còn sống không nên đi chơi xa, và đi đâu thì phải cho biết có nơi có chốn.
Ngài còn đặt ra nhiều phong tục rất tỉ mỉ và phiền toái để tỏ lòng hiếu với cha me như việc ma chay, tang chế, kiêng kỵ… Ngày nay nhiều điều không còn phù hợp nữa.
Theo tục lệ ngày Tết, con cháu dù ở nơi xa xôi cũng phải về họp mặt cùng ông bà cha mẹ vì ngày này được coi là linh thiêng. Ai vắng mặt không có lý do chính đáng bị coi như là bất hiếu.
III. CHỮ HIẾU NGÀY NAY.
Xưa nay, chữ Hiếu rất quan trọng đối với người Việt nam. Theo học thuyết Khổng Mạnh, chữ Hiếu là nhân đức làm đầu của đạo con cái. Và trong các tội phạm đến cha mẹ thì bất hiếu là tội lớn nhất. Người Việt nam đã tôn phong chữ Hiếu lên thật cao, thành một đạo khi người ta nói :
Công cha như núi Thái Sơn,
Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra.
Một lòng thờ mẹ kính cha,
Chon trọn chữ Hiếu mới là ĐẠO CON.
Hai từ ngữ THỜ và KÍNH là hai từ dùng trong những việc làm của tôn giáo. Thờ kính cha mẹ là có hiếu với cha mẹ, và người ta nâng chữ Hiếu lên thành ĐẠO, đạo làm con. Do đó, chúng ta phải ý thức rằng thảo kính cha mẹ không còn là những tình cảm chủ quan tùy tiện, cũng không phải chỉ là lẽ công bằng mà là một ĐẠO. Mà lỗi đạo là phạm tội chứ không phải chỉ là một sự sơ sót.
Theo điều răn thứ bốn thì con cái phải thảo hiếu cha mẹ, nhưng ngày nay người ta coi thường điều răn này, có người cho là lỗi thời trong thời đại tiến bộ, văn minh và dân chủ này. Con cái đến tuổi khôn là đã muốn sống độc lập đối với cha mẹ, không cần sự hướng dẫn bảo ban của các ngài. Người ta quên rằng :
“Khôn đâu đến trẻ, khỏe đâu đến già” (Tục ngữ)
Cha mẹ có tuổi thì già yếu thật, nhưng kinh nghiệm và khôn ngoan thì nhiều hơn tuổi trẻ. Vì thế người ta mới nói :
“Người 70 còn phải học người 71”(Tục ngữ)
Ngày nay , cha mẹ già trở nên gánh nặng cho con cái, không muốn nuôi dưỡng cha mẹ trong tuổi già. Để bớt gánh nặng, con cái chỉ việc gửi cha mẹ đến viện dưỡng lão, nếu tốt thì ít lâu gửi cho một số tiền, hay một món quà. Do đó , cha mẹ phải sống cô đơn.Thực ra cha mẹ cần tình thương hơn là tiền bạc, sự viếng thăm cần hơn của cải.
Công ơn cha mẹ như trời như bể,
Con nuôi cha mẹ con kể từng ngày.
Truyện : Tờ hóa đơn.
Có một bà mẹ nọ, vì muốn khuyến khích đứa con nhỏ của mình chăm lo việc nhà, nhất là những công việc nhỏ nhặt, nên hầu như lúc nào bà cũng thưởng cho nó một món tiền nhiều ít tùy theo công việc nặng nhẹ.
Lần kia, suốt cả một tuần, bà mẹ đau liệt giường. Thế là em nhỏ phải giúp mẹ trong nhiều công việc, nhưng không thấy mẹ tính thù lao. Cuối tuần, em nhỏ viết một cái hóa đơn ghi những công tác chưa được nhận tiền thưởng gồm : xách nước 2 đồng, nấu cơm 3 đồng, giặt quần áo 5 đồng… Tất cả các thứ tính chung trong một tuần lễ là 80 đồng. Xong, em rón rén bước vào phòng, dúi tờ hóa đơn vào tay bà mẹ.
Ba phút sau, bà mẹ đưa cho em bé 80 đồng kèm theo một tờ hóa đơn khác, trong đó ghi : công sinh, công nuôi dưỡng, công dạy dỗ, công học hành, công thầy thuốc mỗi khi đau bệnh… x 10 năm : chưa có mục nào được thanh toán cả. !
Cầm tờ hóa đơn trong tay, em nhỏ chợt hiểu, vội chạy vào xin lỗi mẹ.
Lại còn cách xưng hô với cha mẹ !
“Cha mẹ” hai từ ấy linh thiêng và cao quí dường nào. Thế nhưng nhiều người trong chúng ta cố ý hay vô tình quên đi ý nghĩa cao quí đó. Không ít bạn đã gọi các bậc sinh thành của mình bằng từ “ông già, bà già, ổng, bả”… thậm chí còn có bạn gọi là “ông bô, bà bô”.
Phần lớn những ngôn từ này thường phát ra từ miệng của phái nam. Tuy nhiên ở nữ cũng không kém. Chúng ta hãy nghe một bạn nữ nói :”Oâng già mình chịu khó lắm. Suốt đời chỉ lo cho mình ăn học không à”! Nghe xong, thấy có điều chẳng xuôi. Có cái gì đó mâu thuẫn giữa lời nói và tấm lòng của người con ấy.
Thật tội nghiệp ! Nếu cha mẹ còn trẻ măng đã bị “lão hóa” bởi chính cái miệng của đứa con mình rứt ruột sinh ra.
IV. QUYẾT TÂM CỦA CHÚNG TA.
Truyền thống của cha ông chúng ta rất coi trọng chữ hiếu. Để đánh giá tư cách của một người nào, các cụ ngày xưa thường dựa vào cách người đó đối xử với cha mẹ, anh chị em theo tinh thần “Hiếu đễ”. Thậm chí, các cụ coi việc báo hiếu còn quan trọng hơn cả việc đi tu :
Tu đâu cho bằng tu nhà,
Thờ cha kính mẹ, ấy là chân tu.
(Ca dao)
Mặt khác, đối với người Kitô hữu, việc thảo kính cha mẹ không chỉ là một bổn phận tự nhiên, nhưng còn là một đòi hỏi của Thiên Chúa. Nhìn lại bản thập giới, chúng ta thấy ngay sau ba giới răn nói về bổn phận của con người đối với Thiên Chúa, thì giới răn “Thảo kính cha mẹ” được đặt đầu tiên trong các giới răn nói về mối tương quan của con người với nhau. Điều đó cho thấy, việc hiếu thảo với cha mẹ là bổn phận hàng đầu của mỗi người Kitô hữu.
Trong bài Tin Mừng, Đức Giêsu cũng đã lặp lại giới răn này và khẳng định đó chính là ý muốn từ ban đầu của Thiên Chúa và con người không có quyền thay đổi, Ngài nói :”Thiên Chúa dạy :”Ngươi hãy thờ cha kính mẹ; kẻ nào nguyền rủa cha mẹ, thì phải bị xử tử”.
Truyện : Ý kiến của tù trưởng.
Trong quyển tiểu thuyết nhan đề “Cội rễ”, tác giả E. Heili viết như sau :
Ở một bô lạc bên Phi châu, người thanh niên khi đến tuổi trưởng thành sẽ được gọi là “chiến sĩ”. Tuy nhiên, muốn được mang danh hiệu này, anh phải trải qua một cuộc sát hạch, thường là thả vào rừng sâu một thời gian.
Năm ấy, có ba thanh niên đến tuổi trưởng thành và rất muốn được gọi là “chiến sĩ”. Ba chàng đã đến trình diện vị tù trưởng. Vị tù trưởng chúc mừng và hỏi người thứ nhất :”Trong một tháng qua, anh đã làm được những gì” ? Người thanh niên thưa :”Tôi đã giết được một con hổ dữ”.
Tù trưởng khen “tốt” rồi bảo anh đứng sang một bên và hỏi người thứ hai :”Trong tháng qua, anh đã làm được những gì ? Anh có giết được con hổ dữ nào không”? Người thanh niên đáp :”Thưa ngài, hổ dữ thì tôi không giết được, nhưng tôi cũng đã chém được một con trăn to”.
Tù trưởng khen “tốt”, bảo anh đứng sang một bên và hỏi người thứ ba :”Một tháng qua, anh đã làm được những gì ? Anh có chém được một con hổ dữ hay một con trăn nào không”? Người thanh niên đáp :”Thưa ngài, hổ hay trăn thì tôi không chém được”. Tù trưởng hỏi tiếp :”Thế anh làm được gì” ? Anh đáp :”Thưa tôi kiếm được một tảng mật ong to”. Tù trưởng hỏi :”Ngươi kiếm mật ong để làm gì”? Người thanh niên đáp :”Thưa ngài, tôi có mẹ già, mà nhà tôi lại nghèo, nên tôi kiếm mật ong để cho mẹ tôi bồi dưỡng”.
Nghe xong, vị tù trưởng rút con dao ra trao cho anh và nói :”Ta phong anh làm chiến sĩ, bởi là người thì phải biết sống hiếu thảo với cha mẹ”.
Hôm nay Giáo hội Việt nam kính nhớ ông bà tổ tiên nhân dịp đầu năm. Kính nhớ các tiền nhân chính là thể hiện tinh thần đạo hiếu của dân tộc Việt nam “Uống nước nhớ nguồn”, “Aên quả nhớ kẻ trồng cây”. Các ngài đã tận tụy nuôi dưỡng, giáo dục chúng ta nên người, đặc biệt là giúp chúng ta biết Chúa là Đấng đáng tôn thờ và yêu mến. Công ơn của tổ tiên ông bà cha mẹ đòi hỏi chúng ta phải báo hiếu bằng cách cầu nguyện cho các ngài trong ngày đầu Xu6n này, đồng thời tiếp tục những gì các ngài đã làm : hãy tận tâm săn sóc dạy dỗ con cháu chúng ta nên người
Để khích lệ chúng ta tỏ lòng hiếu thảo đối với tổ tiên, ông bà cha mẹ, thiết tưởng chúng ta nên nhắc lại một câu rất hay trong sách Huấn ca :”Ai thờ cha thì bù đắp lỗi lầm, ai kính mẹ thì tích trữ kho báu”
MỒNG BA TẾT KỶ SỬU 2009
___________
Thánh hóa công việc làm ăn
Hôm nay là Mồng Ba Tết Kỷ Sửu, Giáo hội Việt nam dành một ngày xin cho mọi người tín hữu biết thánh hóa công việc làm ăn. Sở dĩ có ngày lễ này, vì ngày xưa, người ta có quan niệm sai lầm về Lao động, coi lao động là một việc khổ sai dành cho những người u vai thịt bắp, cho những kẻ nghèo hèn. Do đó, người ta đề cao chữ “nhàn”, nhất là đối với một số thi sĩ cổ điển của nước ta ngày trước. Ví dụ :
Đoạn tống nhất sinh duy hữu tửu,
Trầm tư bách thế nhất như nhàn.
(Cao bá Quát)
Nhân ngày đầu năm mới, chúng ta hãy tìm hiểu ý nghĩa và tầm quan trọng của Lao động để chúng ta yêu mến sự Lao động hầu góp phần vào sự sáng tạo của Thiên Chúa và giúp ích cho bản thân mình cũng như cho tha nhân.
I. KINH THÁNH NÓI VỀ LAO ĐỘNG.
1. Trong việc tạo dựng.
Theo sách Sáng thế, Thiên Chúa đã tạo dựng vũ trụ vạn vật từ hư vô. Sau khi đã dựng nên đầy đủ, Thiên Chúa đã dựng nên con người giống hình ảnh Ngài (St 1.26), đặt con người vào Vườn Địa Đàng để “trồng tỉa và coi sóc vườn”(St 2.15). Theo nhiều nhà chủ giải Thánh Kinh, con người giống Thiên Chúa nhờ sự thông minh và tự do, có uy quyền bá chủ vạn vật :”Ta hãy dựng nên loài người giống hình ảnh Ta để họ làm chủ cá biển, chim trời, muôn thú vật trên đất và mọi côn trùng sống động trên địa cầu”(St 1.26). Như vậy, con người lao động để thăng hoa đời sống mình trong những điều kiện rất thuận lợi.
2. Đức Giêsu, người thợ mộc ở Nazareth.
Đức Giêsu đã khẳng định :”Cha Ta làm việc luôn và Ta cũng làm như vậy”(Ga 5.17).
Chúng ta không biết ở Nazareth, trong suốt gần 30 năm trời, Đức Giêsu làm gì ở đó ? Ngài đã làm gì để giúp đỡ thánh Giuse và Đức Maria. Dựa vào thánh sử Marcô, chúng ta có thể biết được Ngài làm nghề thợ mộc, khi người ta thắc mắc hỏi nhau :”Ôâng ta không phải là bác thợ mộc, con bà Maria sao”(Mc 6.3) ? Nghề thợ mộc lúc ấy rất là vất vả vì chưa có máy móc, phải dùng đến sức người. Như vậy Đức Giêsu phải đổ mồ hôi sôi nước mắt mới có của ăn giúp gia đình.
3. Gương lao động của thánh Phaolô.
Trên bước đường truyền giáo, thánh Phaolô không muốn trao gánh nặng cho tín hữu phải nuôi sống mình, ngài đã làm nghề thợ dệt để tự nuôi sống. Công việc của ngài không phải là không vất vả : một đàng phải đi rao giảng Tin Mừng, một đàng phải lao động chân tay.
Chính vì vậy, ngài đã khuyên bảo tín hữu Thessalonica :”Ai không làm việc thì đừng ăn. Thế mà chúng tôi nghe nói trong anh em có những người sống vô kỷ luật, ăn không ngồi rồi, lại dây mình vào đủ chuyện. Đối với những người ấy, chúng tôi kêu mời và khuyến khích họ trong Chúa Kitô, hãy bình tâm làm việc và hãy tự tìm cách sinh nhai. Phần anh em, hãy làm việc thiện, đừng sờn lòng nản chí”(tx 3,10b-13).
II. Ý NGHĨA SỰ LAO ĐỘNG.
Có người lạc quan chỉ nhìn vào khía cạnh tích cực của nó. Ngược lại, có người bi quan chỉ nhìn vào khía cạnh tiêu cực của nó, làm giảm giá trị của sự lao động.
1. Khía cạnh tích cực. : Cộng tác vào việc sáng tạo.
Nếu Thiên Chúa đã ban cho con người làm chủ chim trời, cá biển và mọi sinh vật trên mặt đất thì Thiên Chúa đã cho con người được tham gia vào sự sáng tạo của Thiên Chúa. Như vậy, lao động tinh thần hay vật chất mang một ý nghĩa trọng đại.
Giữa ý niệm lao động và giáo thuyết về sự sáng tạo có một tương liên mật thiết. Chính vì thế, E. Krebs đã không ngần ngại nói :”Khái niệm căn bản về giá trị tuyệt đối của tất cả hoạt động nhân sinh đã được phú ban cho loài người nhờ lòng tin vào Thiên Chúa sáng tạo. Ngài là Đấng tự do và khôn ngoan, sau khi dựng nên loài người đã nghỉ ngơi ngày thứ bảy để giao phó cho họ tiếp tục thực hiện chương trình sáng tạo của Ngài có từ đời đời”(Theo J. Haessle, Le travail, Paris, 1933, tr 350).
2. Khía cạnh tiêu cực : một công việc khổ sai.
Có người cho rằng lao động chỉ là một việc khổ sai, làm cho con người mất tự do. Nếu cho rằng lao động chỉ là hậu quả của tội lỗi, tức là định nghĩa lao động như một hình phạt, việc làm như là một hình phạt, như sự đền tội, và đi đến hệ luận : nếu không có tội thì con người đã không phải làm việc. Quan niệm như thế quả là thiếu chính xác…
Đồng ý rằng, sau khi phạm tội, nguyên tổ bị chúc dữ, nhưng lời chúc dữ ấy không nhằm tới sự làm việc như một đối tượng, bởi vì những vất vả hằng ngày của con người trong việc làm vẫn đánh dấu sự thực thi quyền mà Thiên Chúa đã ban cho mình trên vũ trụ, quyền thống trị vẫn còn đó, nhưng phải nhọc công chinh phục bởi vì từ đây đất bị chúc dữ sẽ chống lại con người (St 3,17), vất vả ở chỗ đó ! Nên không thể dựa vào đó để kết luận việc làm như một hình phạt bởi tội. Chỉ tính cách khó nhọc của việc làm mới là kết quả của tội phạm.
III. PHÂN LOẠI LAO ĐỘNG.
Người ta quan nệm :”NHẤT SĨ NHÌ NÔNG”. Theo đó, lao động được phân làm hai loại : lao động tinh thần và lao động vật chất. Người ta chuộng “sĩ” hơn “nông”.
Quả thực, người xưa đã khinh dể việc làm biết bao. Họ cho việc làm là xấu, chỉ dành cho tôi tớ trong nhà hay cho những người nghèo túng. Cho nên người ta đã đặt ra một thành ngữ để phân biệt kẻ nhàn hạ và người làm việc :”Nhất sĩ nhì nông”. “Sĩ” không chỉ nói đến người văn tự mà còn nói đến người giầu sang phú quí, có người hầu hạ, có kẻ nô lệ đỡ đần. “Nông” cũng không chỉ nói đến người làm ruộng mà chỉ cả những người làm ruộng vất vả, chân lấm tay bùn, đổ mồ hôi để đổi lấy bát cơm manh áo.
Không thể chịu được sự miệt thị, sự phân biệt ấy mãi, nên người nhà nông đã lộn lại câu thành ngữ trên để chế diễu kẻ tự cho mình là cao quí, nhàn hạ :
Nhất sĩ nhì nông,
Hết gạo chạy rông,
Nhất nông nhì sĩ.
Thật là buồn cười và cũng là chua chát ! Nhưng dù có đảo lộn thành ngữ đi nữa, cái thực trạng xã hội ngày xưa vẫn là sự quan niệm lầm lạc về cần lao, vẫn cho sự làm việc là một sự không đẹp. Người ta vẫn bám lấy cái danh giá hão huyền cho an nhàn mới là cao quí.
Vì vậy, người ta đã tự bó chân để không đi được, chứng tỏ người ta sung túc không phải vất vả, dù cả sự đi lại. Có ai nhớ đến các vị lão nho, móng tay dài hàng tấc bưng chén nước, cầm đôi đũa và cơm cũng không xong. Làm khổ thân thể, chịu sự khó khăn, vô dụng thì người ta cũng không cần miễn được chứng tỏ là không phải làm việc, không phải vất vả, không phải lao lung. Buồn thay cái quan niệm và thành kiến lầm lạc đó !
Nhưng có thực cần lao là một điều xấu không ? Không phải chờ đến bây giờ, mà trước đây người ta cũng đã dặn nhau :”Il n’y a pas un sot métier” : không có nghề xấu, chỉ có người xấu.
(Phạm đình Tân, Thời bút, Văn đàn, 1967, tr 246-247)
IV. ÍCH LỢI CỦA SỰ LAO ĐỘNG.
Không ai phủ nhận được tính cách ích lợi của lao động. Từ xưa đến nay, mọi người đều phải ca tụng lao động như một phương tiện cần thiết để hoàn thiện đời sống tinh thần và vật chất cho bản thân và cho xã hội.
Thi hào Voltaire nói :”Lao động xua đuổi xa ta 3 mối họa lớn lao : buồn nản, thói hư và cùng túng”.
Lao động có thể giúp ta tránh được thói hư tật xấu vì trong khi làm việc, không những ta sản xuất cho mình được những sản phẩm vật chất cho đời sống thêm sung túc :”Đại phú do thiên, tiểu phú do cần”, mà còn làm cho tâm hồn mình được trong sạch, tốt lành hơn, như sách Nho đã nói :”Nhàn cư vi bất thiện”, và sách Tây cũng nói :”L’oisiveté est la mère des vices” : sự ở nhưng là mẹ sinh ra các nết xấu.
Ngoài ra, sự làm việc còn góp phần vào việc phục vụ tha nhân. Nếu chúng ta cộng tác với nhau làm việc để đổi mới khuôn mặt vũ trụ, điều đó phù hợp với thánh ý của Thiên Chúa. Con người sẽ làm cho đời sống vật chất trở nên dễ chịu hơn, làm cho mọi người được hạnh phúc ấm no.
Vì thế, thánh Gioan Kim Khẩu nói :”Con ong được quí trọng, vì nó làm việc không những riêng cho nó và cho cả mọi người nữa”.
Phải chung nhau làm việc thì xã hội mới tồn tại nếu không thì :”Aên nể không, núi đồng cũng lở”(Tục ngữ).
KẾT LUẬN.
Thánh Tông đồ Phaolô khuyên nhủ chúng ta hãy thánh hóa mọi công việc của chúng ta, tất cả mọi sự phải qui về sự làm sáng danh Chúa :”Vì vậy, anh em dù ăn, dù uống, dù làm việc chi khác hãy làm tất cả vì vinh danh Chua”(1Cr 10,31; Cl 3,17).
Mọi công việc làm của chúng ta đều có tính cách nhân bản, nghĩa là nhằm mưu sinh, nhưng còn phải vượt trên khía cạnh ấy để tạo cho nó một ý nghĩa siêu nhiên, đó là phần rỗi linh hồn mình và sự vinh danh Chúa. Ngay người đời cũng chấp nhận cái chủ trương ấy :”Nếu làm việc chỉ để nuôi cái xác sống tức là ta đã tự xây lấy cái nhà tù cho mình” (Saint Exupéry)
Để kết thúc, trong năm Con Trâu, xin kính chúc ông bà và anh chị em câu tục ngữ này :
”Có ăn có chọi mới gọi là trâu”.
Chúng ta có thể giải nghĩa câu tục ngữ này như sau : Con trâu tốt là con trâu ăn khỏe, làm khỏe, và chọi cũng khỏe (Vùng Đồ Sơn có hội chọi trâu, trâu tốt phải là trâu biết chọi). Câu này mượn truyện con trâu ngụ ý khuyên ta đã biết ăn thì phải biết vật lộn tranh đấu với đời. Cũng câu này có người cắt nghĩa là : Có thực hiện được đúng vai trò của mình mới xứng đáng với danh vị.
Cắt nghĩa thế nào cũng đúng. Trong cuộc sống của người Kitô hữu chúng ta phải “chọi” thực sự, chọi liên miên, chọi không ngừng. Nhưng phải chọi với ai ? Thưa phải chọi với ba thù : ma quỉ, thế gian và xác thịt mình. Chọi với xác mình, với bản thân mình mới là quan trọng và khó khăn nhất. Chúng ta phải chọi, phải vật lộn với con người cũ xấu xa của mình, phải giết con người cũ đi để mặc lấy con người mới, như lời thánh Phaolô đã dạy :”Anh em phải cởi bỏ con người cũ với nếp sống xưa, là con người phải hư mất vì bị những ham muốn lừa dối. Anh em phải để Thần Khí đổi mới tâm trí anh em, và phải mặc lấy con người mới, là con người đã được sáng tạo theo hình ảnh Thiên Chúa để thật sự sống công chính và thánh thiện”(Ep 4, 22-24).
Lm Giuse
Đinh lập Liễm
Giáo xứ Kim phát
-Đà lạt
dongcong.net 25-4-09