Lễ
Sinh nhật thánh Gioan Tẩy Giả (24.06)
Giữa
cuộc đời
Khi nói về Gioan Tẩy
giả - vị tiền hô của mình, Chúa Giêsu đã nói: "Trong
số phàm nhân đã lọt lòng mẹ, chưa từng có ai cao trọng hơn ông
Gioan Tẩy Giả. Tuy nhiên, kẻ nhỏ nhất trong Nước Trời còn cao
trọng hơn ông" (Mt 11, 11).
Nhờ
đâu mà Gioan tẩy giả đã trở thành người nhỏ nhất và cao trọng
nhất? Nhờ đâu mà chính khi ông đã bị chém đầu, tên tuổi ông,
hình bóng ông vẫn còn in đậm trong trí nhiều người Do thái (x.
Mc 6, 14; 6, 28)? Cuộc đời ông quả là một dấu hỏi cho người
cùng thời. Nói cách khác, Gioan Tẩy giả đã hoàn tất sứ vụ tiền
hô của mình bằng chính việc ông trở thành dấu chấm hỏi giữa
cuộc đời.
1.
Gioan Tẩy giả - người có khả năng làm cho người khác "đặt
câu hỏi"
Nếu
ai đó đã một lần dừng chân nghiêng mình trên vành nôi của một
trẻ sơ sinh say giấc ngủ, có lẽ đã chợt nảy câu hỏi trong đầu:
trẻ này rồi sẽ thế nào? Dưỡng dục trẻ thơ thành người, các bậc
cha mẹ và người thân đã trải qua kinh nghiệm vừa hy vọng vừa
đợi chờ như thế.
Riêng
với Gioan Tẩy giả, không chỉ là niềm hy vọng và đợi chờ một
cách rất đời thường như các trẻ thơ khác. Khả năng trở thành
dấu hỏi cho người khác, có thể coi, như là một huyền nhiệm,
một dấu hiệu của ân sủng và sứ vụ trên cuộc đời của Gioan. Luca
thuật lại cho chúng ta rằng, ngay trong ngày trẻ Gioan chịu
cắt bì, không phải khi say ngắm trẻ sơ sinh này mà trước tất
cả những gì đã xảy ra, bà con chòm xóm đã "để
tâm suy nghĩ và tự hỏi: "Đứa trẻ này rồi ra sẽ thế nào
đây?" (Lc 1, 66).
Huyền
nhiệm này, vẫn còn mãi trên cuộc đời và sứ vụ của Gioan. Khi
thi hành sứ vụ dọn đường của mình, câu hỏi: "Chúng
tôi phải làm gì đây?" (Lc 3, 10. 12. 14) của
đám đông dân chúng, của những người thu thuế, của anh em binh
lính vẫn đang tiếp tục được đặt ra cho Gioan. Đối diện với ông,
mọi người đang bị thôi thúc để đặt câu hỏi. Nói cách khác, thấy
Gioan thi hành sứ vụ của mình, người ta không thể ngừng đặt
những câu hỏi với ông về bản thân họ và về bản thân ông: "biết
đâu ông Gio-an lại chẳng là Đấng Mê-si-a!"
(Lc 3, 15).
Gioan
đã hoàn tất sứ vụ của vị tiền hô khi ông đã làm cho người khác
đặt câu hỏi với ông và với chính họ. Nhưng đâu là cách thức
để Gioan trở thành dấu chấm hỏi giữa đời?
2.
Gioan Tẩy giả - dấu hỏi giữa cuộc đời
Với
cách trình thuật của Mát-Thêu: "Ông
Gio-an Tẩy Giả đến rao giảng trong hoang địa miền Giu-đê. .
. Ông Gio-an mặc áo lông lạc đà, thắt lưng bằng dây da, lấy
châu chấu và mật ong rừng làm thức ăn" (Mt
3, 1. 4), người thời đại hôm nay dễ liên tưởng đến đám thanh
niên ngông cuồng, ngang tàng bất cần đời, thích chơi trội. .
. thậm chí "tưng tửng". Nhưng, vào thời của ông, trong
bối cảnh văn hóa Do Thái Giáo, cung cách của ông lại chính là
dấu chấm hỏi cho mọi người.
"Sa
mạc", "hoang địa" gợi lên cho người Do Thái cả
một kinh nghiệm của dân tộc họ trong dòng lịch sử. Chính nơi
hoang địa, nơi cha ông họ đã từng chịu thử thách, chịu thanh
luyện, để có thể tìm kiếm và lắng nghe Thánh ý Chúa.
Gioan
cũng không tìm cách gây ấn tượng bằng lối sống bất thường. Y
phục ông mặc, thực phẩm ông ăn đã gợi lên cho dân hình ảnh những
tiên tri xưa, hình ảnh của những người sám hối và chay tịnh.
Gioan
đã trở nên dấu chấm hỏi vì ông đã sống lời rao giảng: "Anh
em hãy sám hối, vì Nước Trời đã đến gần" (Mt
3, 2) bằng chính cuộc sống ông.
Đàng
khác, dân Do thái đã chờ đợi tiếng nói tiên tri từ 400 năm qua,
Gioan đã đến không chỉ trong dáng vẻ một tiên tri mà ông còn
xuất hiện để nói tiếng nói của tiên tri. Ông đã rao giảng bằng
cả con tim của một tiên tri. Ông nói với những người Pha-ri-sêu
và Xa-đốc đến chịu phép rửa rằng: "Nòi
rắn độc kia, ai đã chỉ cho các anh cách trốn cơn thịnh nộ của
Thiên Chúa sắp giáng xuống vậy? Các anh hãy sinh hoa quả để
chứng tỏ lòng sám hối. Đừng tưởng có thể bảo mình rằng: 'Chúng
ta đã có tổ phụ Áp-ra-ham.' Vì, tôi nói cho các anh hay, Thiên
Chúa có thể làm cho những hòn đá này trở nên con cháu ông Áp-ra-ham.
Cái rìu đã đặt sát gốc cây: bất cứ cây nào không sinh quả tốt
đều bị chặt đi và quăng vào lửa" (Mt 3, 7-10).
Lời
loan báo của Gioan không "lấp liếm", không lợi dụng
"thừa nước đục thả câu", để lôi cuốn mọi người dừng
lại với ông. Lời loan báo của ông khiêm hạ dẫn tới Đức Kitô:
"Đây là Chiên Thiên Chúa, đây
Đấng xoá bỏ tội trần gian. Chính Người là Đấng tôi đã nói tới
khi bảo rằng: Có người đến sau tôi, nhưng trổi hơn tôi, vì có
trước tôi. . . Hôm sau, ông Gio-an lại đang đứng với hai người
trong nhóm môn đệ của ông. Thấy Đức Giê-su đi ngang qua, ông
lên tiếng nói: 'Đây là Chiên Thiên Chúa.' Hai môn đệ nghe ông
nói, liền đi theo Đức Giê-su" (Lc 1, 30-31.
35-38).
Lời
tiên tri khiêm hạ của Gioan đã đi vào tâm hồn người nghe. Vì
thế, nó giải quyết được khát vọng họ đang thao thức mong chờ;
đồng thời đặt họ trước sự lựa chọn. Gioan tẩy giả là dấu chấm
hỏi giữa đời. Một dấu chấm hỏi của trái tim đi đến trái tim.
Một dấu chấm hỏi dành cho lương tâm của con người. Một dấu chấm
hỏi cho những tâm hồn đang khao khát kiếm tìm Thiên Chúa.
3.
Gioan tẩy giả - câu trả lời cho câu hỏi thời đại
Gioan
không chỉ là người có khả năng "gây sốc" khiến cho
mọi người đặt vấn đề. Gioan còn là người có khả năng giải đáp
những vấn đề mà chính ông đã gợi mở cho con người. Với đám đông
dân chúng đến với ông đặt câu hỏi, câu trả lời của ông là: "Ai
có hai áo, thì chia cho người không có; ai có gì ăn, thì cũng
làm như vậy" (Lc 3, 11).
Với
người thu thuế, ông mời gọi: hãy công bằng. "Đừng
đòi hỏi gì quá mức đã ấn định cho các anh" (Lc
3, 13).
Với
những người lính, ông nhắc nhở: hãy chấp nhận mình và anh em.
"Chớ hà hiếp ai, cũng đừng tống
tiền người ta, hãy an phận với số lương của mình"
(Lc 3, 14).
Câu
trả lời của Gioan không mời gọi họ đi ra khỏi cuộc sống mình
nhưng mời gọi họ làm cho cuộc sống mình tốt hơn. Câu trả lời
của Gioan còn là câu trả lời của một tâm hồn ngay chính, ý thức
rõ sứ vụ của mình. Ôâng gợi lên điều cần phải gợi và trả lời
điều cần trả lời một cách cương quyết, không quanh co.
Trong
hoàn cảnh "tranh tối tranh sáng",
khi "dân đang trông ngóng, và
trong thâm tâm, ai nấy đều tự hỏi: biết đâu ông Gio-an lại chẳng
là Đấng Mê-si-a!" Ông Gio-an trả lời mọi người
rằng: "Tôi, tôi làm phép rửa
cho anh em trong nước, nhưng có Đấng mạnh thế hơn tôi đang đến,
tôi không đáng cởi quai dép cho Người. Người sẽ làm phép rửa
cho anh em trong Thánh Thần và lửa. Tay Người cầm nia rê sạch
lúa trong sân: thóc mẩy thì thu vào kho lẫm, còn thóc lép thì
bỏ vào lửa không hề tắt mà đốt đi." Ngoài ra, ông còn khuyên
dân nhiều điều khác nữa, mà loan báo Tin Mừng cho họ"
(Lc 3, 15-18).
4.
Gioan tẩy giả - người dám đặt câu hỏi
Trước
khi là người loan báo, tiên tri là người được mời gọi để ở lại
và lắng nghe. Và ngay cả khi thi hành sứ vụ, người tiên tri
vẫn tiếp tục được mời gọi để lắng nghe. Gioan đã khởi sự loan
báo sau khi đã lắng nghe tiếng của Đấng đã sai đi từ trong hoang
địa. Con tim của ông là con tim lắng nghe để thấu hiểu và để
thi hành. Chính bởi con tim đó mà Gioan đã nhiều lần phải đạt
lại với đấng đã sai mình câu hỏi về sứ vụ được trao ban.
Mát-Thêu
thuật lại rằng, khi thấy Chúa Giêsu đến xếp hàng lãnh nhận phép
rửa của ông, Gioan đã bối rối, do dự. Chính trong phút bối rối
ngập ngừng đó, Gioan đã phải đặt câu hỏi để xác định lại sứ
vụ của mình: "Chính tôi mới cần
được Ngài làm phép rửa, thế mà Ngài lại đến với tôi!"
(Mt 3, 14). Và chỉ nghe nghe được lời đáp trả, "Gio-an
mới chiều theo ý Người" (Mt 3, 15).
Là
tiên tri cũng có nghĩa là chấp nhận bị thử thách, bị giam cầm,
bị loại trừ. . . và thậm chí chịu "tử đạo". Các tiên
trong dòng lịch sử của dân Chúa vẫn đang tiếp tục bị bách hại.
Nhiều người, trong hoàn cảnh của bách hại, đã không đủ sức chịu
đựng. Họ đã phải trải qua những thách đố từ thể thể xác tới
tâm hồn. Một cuộc chiến giằng co và xâu xé tâm hồn những tiên
tri. Gioan tẩy giả cũng đã từng trải qua kinh nghiệm đau thương
này. Nhưng ông, dù một chút nghi ngờ vẫn không nao núng và đi
trọn hành trình sứ vụ. Bởi ông đã dám quay lại để "chất
vấn" chính Thiên Chúa về sứ vụ của mình; thậm chí, "chất
vấn" chính Ngài nữa: "Thầy
có thật là "Đấng phải đến" không, hay là chúng tôi
còn phải đợi ai khác?" (Lc 7, 20)
Một
lần nữa, câu trả lời của Thiên Chúa đã giúp ông hòan tất sứ
vụ của mình.
Kết:
Chúng
ta không thể vào hoang địa như Gioan tẩy giả, cũng không thể
ăn mặc như ông, cũng không thể sống "lập dị" như Gioan
giữa thế giới hôm nay. Nhưng, chúng ta vẫn được mời gọi chấp
nhận "lội ngược dòng" trong chính đời sống. Chúng
ta đã và đang tiếp tục được mời gọi để thinh lặng lắng nghe
và để lên tiếng. Chúng ta vẫn đang tiếp tục được Ngài mời gọi
trở thành dấu chấm hỏi cho mọi người và trở thành người giải
đáp những câu hỏi của con người mọi thời.
Một
Đức Giêsu nhập thể trong dáng vẻ "dấu chấm hỏi" của
một trẻ tho quắp co lạnh lẽo. Một Gioan tẩy giả đã hoàn tất
sứ vụ dọn đường cho Ngài bằng cách trở nên "dấu chấm hỏi
giữa đời". Một "mật mã Da Vinci". Một "Phúc
âm Giuđa", "một điệu nhảy cuối cùng". . . đã
và đang trởp thành những dấu hỏi đối với những tâm hồn đang
bối rối và nghi ngờ. Phần chúng ta, những "dấu chấm hỏi
giữa đời" hôm nay vẫn đang là thách đố cho mỗi người Kitô
hữu, cho thế giới. Thế giới hôm nay sẽ chỉ nhận được câu trả
lời khi mỗi Kitô hữu đã hoàn tất câu hỏi của chính mình: là
kitô hữu, tôi là ai? tôi sẽ làm gì?