XII. CHÚNG TÔI ĐÃ THẤY NGÔI SAO CỦA NGÀI

Thánh Matthêu không nói đến cuộc hội ngộ giữa cụ già Simêon, cụ bà Anna và Chúa Giêsu trong đền thờ Giêrusalem. Nhưng thánh sử đề cập đến cuộc hội ngộ khác gian lao và ngoạn mục hơn, cuộc hội ngộ của các đạo sĩ đến từ Phương đông. Cả hai trường hợp đều liên hệ đến việc tìm ra Hài Nhi Thiên Chúa nhờ một ánh sáng chiếu xuống từ trên cao. Sự hoà hợp về thời gian giữa những sự việc được kể lại do thánh Luca và những biến cố nhắc lại do thánh Matthêu đặt ra cho các nhà giải nghĩa Thánh Kinh vài vấn đề, nhưng những sự kiện ấy không mâu thuẫn với nhau.

Người ta có thể xoá bỏ tất cả những khó khăn bằng cách cho rằng việc các đạo sĩ đến chỉ là một truyện truyền kỳ thi vị hoặc chỉ là một chuyện ngụ ngôn. Chúng ta nên thành thực hơn mà tìm hiểu những gì đã được viết ra hơn là đào sâu những vấn nạn. Suy nghĩ một chút, chúng ta sẽ thấy rằng trong đền thờ Giêrusalem cụ già Simêon ẵm Hài Nhi Giêsu, và loan báo rằng Hài Nhi này sẽ là “một ánh sáng chiếu soi dân ngoại”, và đồng thời cũng là “dấu chỉ cho nhiều người chống đối” (Lc 2.32). Lúc ấy, thánh Luca không cho ví dụ về cuộc hội ngộ với dân ngoại hoặc về dấu chỉ chống đối. Chỉ có người Dothái và tất cả đều là bạn hữu.

Sau khi quả quyết rằng Chúa Giêsu sinh ra ở Bêthlem, thánh Matthêu cho chúng ta thấy rằng có vài người đạo sĩ đang đi tìm Đấng Thiên Sai. Trong mọi thời và trong mọi xứ sở, bao giờ cũng có những người đi theo ánh sao tìm cầu Thiên Chúa. Vì thế không lấy gì làm lạ khi thấy các đạo sĩ từ Phương đông đến Giêrusalem để tìm một vị vua mới sinh. Khi Phúc Âm được viết lên thì những người đã được chứng kiến những biến cố vẫn còn sống, vì thế họ có thể phản đối nếu Phúc Âm viết sai. Mà trong các thế kỷ đầu của Giáo hội, thực sự người ta không gặp những khó khăn trong việc các đạo sĩ đến Bethlem, trong vụ tàn sát các hài nhi, và trong cuộc đào tẩu sang Aicập.

Mặc dầu lễ nghi mừng lễ Hiển linh trước lễ Dâng hiến Chúa Giêsu trong đền thờ, nhưng cứ lý đương nhiên mà xét thì những biến cố lại xảy ra theo một thứ tự nghịch đảo. Đã hẳn lễ nghi không theo thứ tự thời gian, vì lễ nghi mừng cái chết chứng ta của các anh hài trước khi mừng các đạo sĩ đến, nếu các đạo sĩ đến ngay sau khi Chúa Giêsu sinh ra thì Mẹ Maria và thánh Giuse hành động thật là thiếu khôn ngoan khi các Đấng đem Hài Nhi lên đền thờ Giêrusalem.

Khi Chúa Giêsu sinh ra và khi các đạo sĩ đến, dân cư thành thánh Giêrusalem sống trong lo sợ, và có thể nói được là sống trong kinh hoàng. Vua Herode được gọi là Đại đế vì đã rộng lượng kiến thiết lại Giêrusalem, nhưng laị trở nên tàn bạo và tham lam. Nhà vua sống những năm tháng cuối đời, và tuổi già đã làm cho nhà vua có tình đa nghi. Nhà vua nhìn thấy khăp nơi những đối thủ sẵn sàng chiếm đoạt ngai vàng. Với một tâm trạng như thế, nhà vua rất dị đoan, thấy khắp nơi những điềm gở.

Trong bầu không khí nghi kỵ ấy, vài người khách lạ đến Giêrusalem và hỏi thếâ này: “Vua dân Dothái mới sinh ra ở đâu? Chúng tôi đã thấy ngôi sao của Ngài mọc lên bên trời Đông, và chúng tôi tìm đến để triều bái Ngài” (Mt 2.2). Những người ấy đến từ Phương đông, ngoài ra không có một chi tiết nào rõ ràng hơn. Họ là những đạo sĩ, những bác học, nghĩa là những nhà thiên văn, những chiêm tinh gia trong thời ấy.

Câu chuyện các đạo sĩ gây nên xôn xao khắp Giêrusalem. Trong đền vua Herode không có một hoàng tử nào vừa sinh ra hoặc sắp sinh ra. Có sao loan báo một vua mới sinh, thật là một biến cố đánh mạnh vào trí tưởng tượng. Người ta nghĩ ngay đến lời tiên tri Balaam: “Tôi thấy Ngài, nhưng không phải lúc này, tôi đã nhận ra Ngài, nhưng Ngài chưa đến gần lắm: một ngôi sao xuất hiện từ nhà Giacóp, một phủ việt đứng dậy từ Israel” (Nb 24.17).

Mật vụ của Herode có mặt ở khắp nơi, nên nhà vua biết tin ngay. Nhà vua có linh cảm rằng đây không phải là một địch thủ tầm thường, nhưng là vị vua đã được các tiên tri báo trước. Các đạo sĩ nói đến một vua chứ không nói đến hoàng tử. Herode cho nhóm họp các giới chức tôn giáo lại ngay và hỏi họ rằng: “Đấng Thiên Sai phải sinh ra ở đâu?” Họ trả lời rõ ràng rằng: “Ở Bethlem xứ Giudêa, theo lời tiên tri Michea” (Mt 2.5).

Đồng thời nhà vua cũng bí mật vời các đạo sĩ vào đền để hỏi han cặn kẽ. Như vậy sẽ tránh được tiếng đồn trong dân. Khi đã có được tin tức đầy đủ, Herode để các đạo sĩ đi Bethlem và nhờ họ dò hỏi tỉ mỉ về tất cả những gì có liên quan đến Hài Nhi. Nhà vua vờ cho các đạo sĩ biết rằng mình cũng muốn đến bái yết vị Tân Vương đó. Qua cách cư xử này người ta biết được tính tình Herode là xảo quyệt, khôn ngoan và áp chế. Nhà vua muốn biến các đạo sĩ thành những mật vụ trở lại báo cáo lên nhà vua những gì họ đã trông thấy và đã làm.

Các đạo sĩ lại hào hiệp lên đường, và không mấy chốc sự kiên tâm bền chí của họ được đền bù cách xứng đáng vì họ lại thấy ngôi sao chiếu sáng trước mặt họ. Trông thấy sao họ được vui mừng hoan hỉ. Đây là ngôi sao của vị Tân Vương, ngôi sao mà họ đã thấy bên trời Đông. Lúc này đây sao lại xuất hiện đi trước họ trên con đường dẫn đến Bethlem. Câu văn thánh Matthêu dùng để diễn tả niềm hân hoan này thật ra không tài nào dịch nổi: Họ hớn hở với một niềm vui không bờ bến, họ vô cùng hoan hỉ. Quãng đường còn lại xem ra quá ngắn ngủi vì đoạn Phúc Âm nối kết việc trông thấy ngôi sao nối ngõ vào nhà.

Để diễn tả cuộc hội ngộ lần thứ nhất giữa Chúa Cứu Thế và thế giới ngoài Dothái, Phúc Âm chỉ dùng vài chữ: “Và khi vào nhà họ trông thấy Con Trẻ và Maria Mẹ Ngài. Bấy giờ họ phục mình xuống đất bái yết Ngài. Rồi mở lễ vật ra, họ dâng Ngài vàng, nhũ hương và một dược” (Mt 2.11).

Đoạn Phúc Âm thật chính xác, các đạo sĩ nhìn Con Trẻ với Mẹ Ngài. Chúa Giêsu bây giờ là một Con Trẻ đươc ẵm bế trên tay hoặc ngồi trên gối Mẹ Maria, chứ không còn là một hài nhi sơ sinh nằm trong máng cỏ mà các mục đồng đã nhận ra; Con Trẻ lúc này đã khôn lớn, có thể lên hai hoặc lên ba tuổi. Những đạo sĩ chắc đã chào Con Trẻ và ca tụng Mẹ, đó là việc rất thường tình. Mẹ Maria nghĩ gì khi Mẹ thấy những người lạ mặt phủ phục trước Con Mẹ và dâng Ngài vàng, nhũ hương và một dược?

Người ta có thể tha hồ suy ngắm về cách thánh Giuse và Mẹ Maria đón tiếp những khách lạ này. Lòng hiếu khách chân thật không mấy chốc đã biến thành bằng hữu. Hai Đấng sẵn sàng đón khách. Hai Đấng vồn vã với khách, nhưng thật ra hai Đấng kéo dài công việc sửa soạn ra để giữ khách lại càng lâu càng hay. Các đạo sĩ cũng không vội vã gì vì họ đã đạt được đích cuộc hành trình.

Mẹ Maria, thánh Giuse và các đạo sĩ đều đươc vui mừng khôn tả. Nếu các đạo sĩ đã vô cùng hoan hỉ khi thấy ngôi sao ngoài cổng thành Giêrusalem, thì hạnh phúc họ được hưởng hẳn là cao cả biết mấy khi họ tìm ra được Chúa Giêsu trong tay Mẹ Maria. Sau cùng họ đã gặp được Đấng mà họ đã tìm kiếm; họ được thoả thuê nhìn ngắm Đấng ấy. Chúa không bao giờ để những ai hết lòng đi tìm Chúa phải thất vọng. Mẹ Maria và thánh Giuse cũng vui mừng không kém gì những đạo sĩ. Mẹ có thể hát lên trong thẳm cung linh hồn Mẹ ca vinh Magnificat vì các dân tộc đã khen Mẹ diễm phúc.

Các đạo sĩ nói đến cuộc hành trình; họ kể lại làm sao họ trông thấy không phải một sao nào đấy, nhưng là chính ngôi sao của vị Tân Vương và họ đã được tiếp đón ở Giêrusalem thế nào. Khi họ nhắc lại việc vua Herode ra lệnh cho họ phải trở lại báo cáo tất cả những gì có liên quan đến Con Trẻ đển ông cũng đến bái yết vị Tân Vương, Mẹ Maria và thánh Giuse hẳn đã phải rùng mình kinh hãi.

Phần thứ nhất trong lời tiên tri Simêon đã được hoàn thành, Chúa Giêsu là ánh sáng muôn dân: Phần còn lại của lời tiên tri này cũng sẽ được ứng nghiệm sớm: “Hài Nhi này sẽ nên cớ cho người ta chống đối, và một lưỡi gươm đau khổ sẽ đâm thấu tâm hồn bà”. Chính các sự kiện nói lên sự thật: các đạo sĩ nhận được lời cản ngăn từ trời cao đừng trở lại gặp vua Herode nữa; thánh Giuse nhận được lệnh lên đường trốn sang Aicập vì Herode đang tìm giết Con Trẻ.

Thiên thần nói với thánh Giuse: “Trỗi dậy, đem Hài Nhi và Mẹ Ngài trốn sang Aicập” (Mt 2.13). Chúng ta có thể tưởng tượng ra thánh Giuse nhẹ nhàng đánh thức Mẹ Maria, và cho Mẹ hay lệnh từ trời ban xuống. Mẹ đoán ngay được nỗi nguy hiểm đang đe doạ. Mẹ bế Con, vội vã đem theo được ít thức ăn rồi đi theo thánh Giuse. Các hai phải ra đi trong đêm tối. Phải bỏ lại tất cả, bỏ lại hàng xóm láng diềng, bỏ lại đồ ăn thức dụng. Hai Đấng không kịp từ giã ai, và cũng không kịp cho ai biết lý do phải ra đi.

Người ngoại giáo đã đến bái yết Chúa Giêsu, bây giờ chính Chúa Giêsu đi sang đất ngoại giáo. Mẹ Maria và thánh Giuse là những thừa sai tiên khởi. Các Ngài đi không vì lý do riêng tư, nhưng đi để hoàn thành thánh ý Thiên Chúa. Ngoài lòng tì hiềm của Herode ra, còn có thánh ý Thiên Chúa muốn cho các dân ngoại cũng được cứu rỗi. Vì thế, các cộng đồng Kitô hữu đầu tiên bên Aicập đã thành lập một lễ kính nhớ việc thánh Gia Thất lưu vong sang đó. Họ nhận thấy việc Chúa Hài Nhi lánh nạn một biến cố tiên tri quan trọng là ánh sáng đã đến trong nước họ.

Cũng với Mẹ Maria, Chúa Giêsu đáp lễ lại cuộc thăm viếng của dân ngoại. Xứ sở được chọn là Aicập, vì dân Dothái và người Aicập là hai dân tộc phải nhờ vả nhau trong suốt dòng lịch sử. Sang Aicập, Mẹ Maria và thánh Giuse đã làm sống lại cả một trang sử của Dothái từ những ngày tổ phụ Abraham trú ngụ bên ấy. Trong Thánh Kinh, Aicập cũng được nhắc đến nhiều lần.

Trong khi Mẹ Maria đem Chúa Giêsu sang Aicập thì một tấn thảm kịch hãi cùng đã xảy ra ở Bethlem. Thấy các đạo sĩ bí mât biến mất, Herode ra lệnh giết tất cả các trẻ nam trong vùng từ hai tuổi trở xuống. Lệnh phải được thi hành cách triệt để, nhưng người ta không biết thi hành làm sao. Vì nhà vua gìa nua này ra lệnh chém giết như thế nên việc tàn sát các trẻ em vô tội ít người biết đến.

Ai hiểu được nỗi đau đớn của các bà mẹ ở Bethlem. Ai tả nổi niềm đau thương sầu muộn của Mẹ Maria khi nghe tin hành động khát máu của Herode. Lưỡi gương sầu khổ đã đâm sâu vào lòng Mẹ. Mẹ cam chịu tất cả những khổ đau của các bà mẹ. Giáo hội mừng lễ các anh hài sau lễ Giáng sinh. Các anh hài là những người đầu tiên lấy máu mình làm chứng Con Thiên Chúa đã đến trần gian. Họ làm chứng không phải bằng lời nói, nhưng bằng cái chết.

Chúa Giêsu, Mẹ Maria và thánh Giuse được Thiên Chúa yêu hơn hết, nhưng Chúa đã để các Ngài phải chịu thử thách như những người xấu số nhất trên đời; Chúa để các Ngài gị truy nã, phải lưu vong, và là nạn nhân của lòng căm thù, cùng thiếu mọi sự giúp đỡ của con người. Vì yêu chúng ta, Con Thiên Chúa đã khấng sống cùng cực và hoàn toàn lệ thuộc. Chúa không có gì, không có nhà ở, Chúa chỉ là một người lưu vong. Chúa tạo dựng nên mọi sự và mọi sự đều thuộc vào Chúa, thế nhưng bây giờ Chúa không có gì, Chúa không có nhà ở, Chúa chỉ là một người lưu vong.

Nhưng Chúa không thiếu một sự gì vì Chúa có tất cả những gì Chúa đến trần gian này để tìm kiếm: Chúa có những tâm hồn yêu Chúa. Đối với Mẹ Maria và thánh Giuse thì Chúa Giêsu là tất cả một kho tàng; với Chúa, các Ngài có tất cả, gần Chúa các Ngài cảm thấy hoàn toàn sống yên hàn. Vả lại các Ngài tin chắc sẽ có ngày từ giã nơi đất khách quê người này để trở về quê hương, vì thiên thần đã hứa như thế.

 

<tiểu mục

<trang nhà