Ch 1: YÊU MẾN ĐỨC MẸ

Thánh Bernard nói: “Tình yêu là điều vĩ đại.” Tình yêu là sự sống của tâm hồn vì một tâm hồn không có tình yêu cũng giống như một thây ma mà thôi. Thánh Gioan Tông Đồ viết rằng: “Ai không có tình yêu thì ở trong sự chết” (1Ga 3:14). Thánh Jerome và thánh Bonaventure đều nhận định rằng một tâm hồn không có tình yêu là một điều không thể có. Thánh Jerome nhận định rằng: “Tâm hồn con người không thể không yêu và không thể có một tâm hồn nào mà lại không có tình cảm” (Ep. ad Eust.); còn thánh Bonaventure thì cho rằng: “Tâm hồn không thể không yêu” (Cap. 2, Solit). Bản thân chúng tôi còn đi xa hơn và dám xác quyết rằng: dường như không có một sự vật gì trên thế gian này, dù là vật vô linh đi nữa, mà lại không bị tình yêu chi phối, chiếm hữu, và cai trị. Có thi sĩ còn gán tình yêu cho cả các tinh tú và đại dương nữa (Ipsa suas etiam patiuntur sidera flammas; Ipsum etiam credo novit amare mare).

Tuy vậy, anh bạn Parthenius ơi, tình yêu vốn là sự sống tâm hồn của con người nhưng lại bị lạm dụng tồi tệ biết bao! Nó bị hoang phí vì bao đối tượng bất xứng! Có những người yêu bụi vàng nhơ bẩn. Họ sống và hô hấp vì vàng vì bạc. Họ bôn ba, bỏ ăn uống, bỏ ngủ nghỉ cốt sao kiếm cho được nhiều vàng lắm bạc để cất giữ. Họ sống bưng bít với đống vàng như trong một nhà tù mãn kiếp, để rồi ôm nó vào lòng trong giờ từ giã cõi đời. Một số người khác như những chú thiêu thân dại khờ, lượn lờ quanh vẻ hào nhoáng của hư danh, và sau cuộc tranh đấu không ngừng để đạt được nó, rồi sau cùng cũng bị ngọn lửa vô tình thiêu rụi. Chúng tôi không nói đến vô số những người vô phước, những người vong thân trên đường truy tìm lạc thú, phung phí tài sản, danh dự, mạng sống, và cả linh hồn bất tử của mình chỉ vì những đối tượng tuy sạch đẹp sơn phết bên ngoài, nhưng thực chất chỉ là những mộ phần thối rữa bên trong. Lại còn những kẻ tồi tệ hơn nữa, trở nên ngu xuẩn và đáng khinh bỉ trước mắt thế gian vì đã phung phí tình yêu cho những đối tượng vô tri vô giác, thậm chí còn kinh tởm nữa.

Hoàng đế Caligula quá cuồng si một con ngựa đến độ sắm cho nó một cái chuồng mạ vàng, cho nó ăn trong một chiếc máng bằng vàng, sau cùng ông còn phong cho nó làm quan chấp chính và giáo trưởng để trở thành đồng sự với mình. Hoàng đế Tiberius say đắm một con rắn độc. Thống tướng Lucius Crassus mê mẩn một con cá mút đá. Vua Xerxes tương tư một cây tiêu huyền. Ông Passienus Crispus đắm đuối một cây trắc bá diệp. Còn một chàng thanh niên nọ thành Athen nước Hy Lạp vì quá mê đắm pho tượng nữ thần Tình Duyên đã đệ đơn xin thượng viện cho kết hôn với pho tượng ấy, thề hứa sẽ trao cho nó toàn bộ sản nghiệp đồ sộ của mình. Nhưng vì thỉnh nguyện bị từ khước, chàng đã buồn sầu đến nỗi tự kết liễu cuộc đời, và tắt thở ngay dưới chân bức tượng yêu dấu.

Bạn có thể tưởng tượng nổi có sự ngu xuẩn và cuồng dại nào hơn nữa được không? Người ta không thể sống nếu không có tình yêu, nhưng nếu tình yêu không được qui về đúng hướng, nó có thể lôi kéo chúng ta đến chỗ cuồng dại đến mức đó và có thể còn tệ hơn nữa. Để khỏi bị liệt vào số những kẻ ngu ngốc điên khùng và để khỏi bị nói là “chúng đã trở nên nhờm gớm như những vật chúng yêu” (Hs 9:10), chúng ta hãy điều hướng tình yêu của mình. Để được như vậy, chúng ta chỉ cần lựa chọn cho chính xác một đối tượng đáng yêu. thánh Augustine đảm bảo rằng chúng ta sẽ nên giống đối tượng chúng ta yêu mến: “Nếu bạn yêu đất, bạn sẽ trở thành đất; nếu bạn yêu Thiên Chúa, tôi nói bạn sẽ trở thành Thiên Chúa ư? Có lẽ tôi không dám nói như thế nếu như chính Chúa đã không phán dạy trong Thánh Kinh: ‘Ta đã phán, các ngươi là thần, và tất cả các ngươi là con Đấng Tối Cao’” (Tract. in Ep. ii, Joan).

Mục đích chính yếu của chúng tôi lúc này là trình bày một đối tượng xứng đáng cho tình yêu của bạn, một đối tượng mà bạn có thể vận dụng tất cả tình cảm cùng với niềm vui và lợi ích, với danh dự và vinh quang, với lợi ích và thuận tiện cho tất cả những quyền lợi của bạn, về vật chất lẫn tinh thần, khi sống và khi chết, đời này và đời sau. Đó là một đối tượng rất tôn quí và vĩ đại, rất giàu sang và quyền thế đến độ chỉ thua kém một mình Thiên Chúa. Đó là một đối tượng vô cùng khả ái kiều diễm, tích chứa những hoàn hảo tuyệt vời, nơi Ngài không hề pha tạp một chút tì ố hay bất toàn nào làm kém giảm đi được, và nếu được hiểu biết Ngài dù một chút mà thôi thì con tim chúng ta tất yếu phải yêu mến Ngài. Ngài chan chứa tình dấu ái đối với chúng ta, mong ước tình yêu của chúng ta, lưu tâm đến tất cả những gì liên quan đến chúng ta như thể Ngài rất cần đến chúng ta; nơi Ngài bạn có thể tìm được tất cả những gì mà bạn khát vọng. Công tước xứ Brittany nhận một khẩu hiệu ngạo nghễ: “Nơi ta có tất cả.” Ông mang trên tấm khiên của mình một bó hoa xinh đẹp hơn tất cả các hiệp sĩ khác, vì những người này, người thì mang một đóa hoa hồng, người thì mang một bông hoa huệ, người thì mang chỉ một nhành hoa cỏ chân ngỗng, hoặc một loại bông hoa nào đó. Nhưng với đối tượng mà chúng tôi giới thiệu với bạn ở đây còn xứng đáng với khẩu hiệu ấy hơn nhiều. Và bạn có thể nói rất đúng rằng, bạn sẽ được hạnh phúc khi yêu mến và sở hữu được đối tượng ấy, “mọi sự lành đến với tôi cùng một trật với Khôn Ngoan” (Kn 7:11).

Có lẽ các bạn sẽ thắc mắc đối tượng ấy là ai mà đáng quí đáng yêu đến như vậy? Ngoài Thiên Chúa ra, có thể nào tìm được một đối tượng như thế hay sao? Đó là “một người có giá hơn cả châu ngọc” (Cn 31:10).

Đúng vậy, anh Parthenius à, có thể tìm được một người như thế và dễ dàng thấy rằng hễ khát vọng thì đã được mãn nguyện rồi. “Những ai tìm kiếm Khôn Ngoan, thì Khôn Ngoan đã vội đón trước tỏ mình” (Kn 6:13). Từ những lời trên, các bạn sẽ dễ dàng hiểu ra chúng tôi đang nói về đối tượng nào chứ: đó là những lời nói về Khôn Ngoan, nhưng được Giáo Hội áp dụng vào Đức Maria, Mẹ Thiên Chúa. Đây chính là đối tượng mà chúng tôi hân hạnh giới thiệu cho tình yêu của bạn, vì Mẹ có thể làm cho bạn được hạnh phúc, và xứng đáng chiếm hữu trọn vẹn con tim của bạn.

Ôi, Mẹ Maria thật sự là một đối tượng khả ái biết bao! Mẹ là người cưỡng chiếm những trái tim. “Đấng chiếm đoạt những con tim” là tước hiệu mà thánh Bernard đã yêu tặng Mẹ. “Mẹ là biển dịu ngọt, là đại dương chứa đầy sự tốt lành và tình ái, là ngọn lửa hằng cháy thiêu đốt mọi sự và biến đổi thành nên chính mình” (S. Dionys. Areopag. ap. Cornel. a Lapid. in 1 Ep. iv. 16). Và những lời sau đây khi áp dụng vào Mẹ xem ra còn hợp lý hơn là cho vua Salomon: “Phúc thay các tôi tớ của Ngài, những người luôn chầu chực trước mặt Ngài và được nghe sự khôn ngoan của Ngài” (1V 10:8). Theo lời thánh Gregory Nazianzen, Mẹ là mặt trời, khi chúng ta càng chiêm ngưỡng thì càng tỏa chiếu ánh vinh quang và vẻ kiều diễm. Tóm lại, Mẹ là một báu tàng, nơi đó có thể tìm được tất cả những gì thiện hảo, hoan lạc, vinh quang, và ích lợi. Jordan, người có biệt hiệu Người Khùng (Idiot) nói rằng: “Nếu bạn tìm được Đức Trinh Nữ, bạn sẽ tìm được tất cả những gì tốt lành” (In proem. Contempl. B. V.).

Đó là đối tượng khả ái mà chúng tôi giới thiệu với bạn, chúng tôi khuyên nhủ bạn, kêu nài bạn, và khát mong thuyết phục bạn hãy yêu mến Mẹ Maria, nếu như bạn muốn được hạnh phúc. Nhưng bởi vì chúng ta không thể yêu mến sự gì chúng ta chưa hiểu biết, ít ra cũng nhờ danh tiếng hay lời tường thuật, cho nên chúng tôi lại mạo muội giúp bạn tìm hiểu đối tượng ấy cùng với tất cả những phẩm tính và hoàn hảo làm cho đối tượng ấy khả ái hết sức có thể theo cái nhìn bất toàn và kém cỏi của chúng tôi, vì chúng tôi chỉ có thể hé nhìn trước một mặt trời chói chang để khỏi bị chói lòa vì ánh sáng huy hoàng rạng rỡ. Và hãy tin những gì chúng tôi có thể nói để ca tụng Đức Trinh Nữ Rất Thánh, chúng tôi không bao giờ có thể nói quá sự thật; vì như lời thánh Basil of Seleucia, không ngôn ngữ nào có thể cân xứng với sự phẩm giá vĩ đại của Mẹ (Orat. in Assumpt.). Và thánh John Damascen xác quyết rằng tất cả miệng lưỡi của mọi người hợp lại để ca ngợi Mẹ thì cũng chẳng đủ được.

Hãy cầu xin Mẹ Đức Khôn Ngoan dấu ái ban cho chúng tôi khả năng để nói lên những lời ca ngợi Mẹ, và ban cho bạn ánh sáng để hiểu biết những lời ngợi ca ấy, và để bạn và chúng tôi cùng được cháy lên ngọn lửa yêu mến Mẹ, một ngọn lửa cho đến muôn đời cũng không lụi tàn.