(1808-1857)

Quan Thái Bộc thanh liêm

Hồ Ðình Hy sinh năm 1808 trong gia đình quan lại tại làng Nhu Lâm, tỉnh Thừa Thiên. Ngay từ nhỏ ông đã tỏ ra thông minh và đạo đức. Chưa đầy 19 tuổi ông đã được cất nhắc lên làm Thư Lại Cửu Phẩm Bộ Công. Ông lập gia đình lúc 20 tuổi.

Ông Micae Hy luôn sống chết với nhiệm vụ được trao phó là một công chức tốt, thương yêu thuộc hạ, chăm sóc kẻ bệnh hoạn, luôn phục vụ công ích xã hội, ít màng đến của cải danh lợi phi nghĩa. Chính nhờ những đức tính cao quý ấy, ông đã được thăng quan đến chức Tham Tán, hàm Lục Phẩm. Dưới triều vua Tự Ðức, ông lên tới chức Thái Bộc, hàm Tam Phẩm, trông coi ngành dệt tơ lụa vải vóc trong hoàng cung và trong cả nước.

Dù làm quan dưới triều đại bách hại đạo Chúa, quan Thái Bộc không ngại tỏ ra mình là người Công Giáo. Trong nhà ông đặt bàn thờ Chúa nơi xứng đáng, thắp đèn và trang trí hoa mỗi ngày. Tuy nhiên, có một thời gian Micae Hy giữ đạo khô khan, quan hệ với một thiếu nữ trẻ và có ba đứa con ngoại hôn, nhưng ông đã sớm biến cải. Ðể chuộc lại tội lỗi, ông đã rửa tội cho cả ba đứa con này và đưa chúng về nuôi dạy tử tế như con cái chính thức. Ông ra sức làm nhiều việc lành phúc đức để đền tội. Có lần ông đã không ngại tự thú: “Tôi nghĩ dù lấy nước của các con sông khắp địa cầu và gội rửa, tội lỗi cũng chẳng được sạch. Có lẽ phải rửa bằng chính máu của tôi mà thôi”. Từ đó, ông chăm chỉ đạo đức nêu gương cho mọi người, nên ông được bầu làm trùm họ và phụ tá cho Ðức Giám Mục địa phận.

Cuối năm 1856, một số quan ghét ông, vì bị ông ngăn chặn họ làm những việc bất chính, nên đã manh tâm làm sở tâu lên vua, tố cáo ông là người theo đạo Gia Tô và vu cáo ông liên lạc với Pháp để âm mưu làm loạn.

Vua Tự Ðức vốn sẵn ghét đạo, nên dù quý mến quan Thái Bộc Hồ Ðình Hy, cũng chiều ý các quan, truyền lệnh bắt giam ông. Ông Hy bị cất chức, bị tra khảo và bị hành hạ đủ cách. Ông quyết một lòng xưng đạo cho đến chết. Nhưng khi bị tra tấn quá đau đớn, ông đã trót khai tên một vài tín hữu mà ông nghĩ là họ đã cao chạy xa bay trốn thoát cả rồi. Không ngờ, quan quân dựa vào lời khai của ông mà đi lục lọi truy nã, bắt được 29 người. Tám người không chịu nổi đòn vọt đã quá khóa, còn 21 người vẫn kiên trung với đức tin nên bị khắc chữ “tả đạo” trên má và bị án lưu đày. Ông cho rằng tất cả bị bắt là do chính mình, nên ân hận khóc lóc không ngớt, xưng tội xin Chúa thứ tha và kiên quyết dùng máu mình để rửa sạch lỗi lầm ấy. Lại nhờ sự khuyến khích của Ðức Giám Mục địa phận, ông càng thêm can đảm mạnh mẽ, một lòng xưng đạo ra, sẵn sàng chịu nhiều thử thách gian nan hơn nữa để đền tội xứng đáng và trung thành với Chúa.

Không dụ được cựu quan Thái Bộc bỏ đạo, vua Tự Ðức giận dữ kết tội Hồ Ðình Hy “khinh luật nước, theo tả đạo”. Vua ra án chém đầu ông “để làm gương”, lại truyền rằng: “Ta hạ lệnh cho năm quan triều đình và mười lăm binh sĩ dẫn y đi vòng quanh Thành Nội ba ngày. Khi đi ngang qua chợ và nơi công cộng phải rao nó lên cho dân biết... Cứ tại mỗi ngã ba đường, ta truyền đánh y thêm ba mươi trượng. Sau ba ngày như thế thì chém đầu y”.

Sau ba ngày 15,18 và 21 bị lôi đi làm nhục giữa chợ và bị đánh đòn khắp các ngã ba đường, quan Thái Bộc Hồ Ðình Hy tuy đã đuối sức, song vẫn nhất quyết không bỏ đạo, nên sáng hôm sau, ông bị điệu ra pháp trường và bị xử trảm tại An Hòa, Huế ngày 22-5-1857.

Ngày 2-5-1909, Ðức Giáo Hoàng Piô X phong Chân Phước cho anh hùng tử đạo Micae Hồ Ðình Hy. Và ngày 19-6-1988 Ðức Gioan Phaolô II tôn phong Ngài lên bậc Hiển Thánh.